Charmanli

Charmanli

Харманли

Perspektywiczny widok miasta na Nizinie Trackiej
Herb Flaga
Państwo	Bułgaria
Obwód	Chaskowo
Gmina	Charmanli
Kmet	Marija Kirkowa
Powierzchnia	51,477 km²
Wysokość	60 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności	18 429
Nr kierunkowy	0373[1]
Kod pocztowy	6450[2]
Tablice rejestracyjne	X
Położenie na mapie Bułgarii Charmanli
41°55′37″N 25°54′09″E/41,926944 25,902500
Strona internetowa

Charmanli (bułg. Харманли)^[3] – miasto w południowej Bułgarii, w obwodzie Chaskowo, siedziba administracyjna gminy Charmanli.

Według danych bułgarskiego Narodowego Instytutu Statystycznego w roku 2011 liczyło 18429 mieszkańców^[4][5].

Usytuowane w górnej części Niziny Trackiej, położone jest na prawym brzegu Rzeki Charmanlijskiej przy jej ujściu do Maricy. Odległe o 33 km na wschód od Chaskowa, utrzymuje połączenia kolejowe i autobusowe, jest węzłem komunikacyjnym^[6] na trasie europejskiej drogi .

W Charmanli rozwinął się przemysł włókienniczy (głównie jedwabniczy i bawełniany), spożywczy (tytoniowy, olejarski, mięsny), drzewny, ceramiczny, elektromaszynowy (produkcja przekaźników). Istotne znaczenie dla gospodarki mają również okoliczne uprawy rolnicze: tytoniu, słonecznika, bawełny, migdałów, orzeszków ziemnych i morwy (przeznaczonej dla rozwiniętej hodowli jedwabników)^[6][7].

Znaleziska archeologiczne (m.in. na terenie parku miejskiego) poświadczają istnienie osadnictwa od epoki późnego neolitu do późnego brązu. Obecnie stosunkowo cicha i spokojna miejscowość została założona przez osmańskich Turków na początku XVI wieku jako centrum handlowo-rolnicze na bałkańskim szlaku wiodącym do Stambułu. Jej nazwa pochodna od tureckiego harman (młocka, miejsce młocki), oznacza młocarzy (tur. harmanlı) i odnosi się do licznych młocarni zbóż na tamtejszej urodzajnej równinie.

Początek rozwojowi niewielkiej osady dało zbudowanie dużego przydrożnego zajazdu (karawanseraju) na prawym brzegu Rzeki Charmalijskiej (tur. Oludere), później powiększonego i ukończonego przez miejscowego gubernatora Siawusz-paszę (późniejszego wezyra), któremu sułtan nadał okoliczne ziemie. Za jego rządów, dla ułatwienia ruchu podróżnego i przyciągnięcia kupców, w Charmanli powstał też kamienny łukowy, brukowany most oraz ozdobna fontanna publiczna (tur. çeşme), z którą wiąże się legenda o tureckim wezyrze i pięknej Bułgarce – „białonóżce” Gerganie.

Miejscowość zyskała nowy impuls dla rozwoju dopiero po zniesieniu okupacji tureckiej (1878) – początkowo w granicach autonomicznej Rumelii Wschodniej, a od 1885 jako przynależna do ziem odrodzonego państwa bułgarskiego. Do zakończenia drugiej wojny światowej Charmanli zachowało jednak głównie rolniczy charakter (przetwórstwo tytoniu, olejarstwo, hodowla zwierząt).

Powstałe już w czasach nowożytnych miasto posiada dość nieliczne zabytki i pamiątki przeszłości. Do najważniejszych należą:

• most Garbaty (Гърбав мост) w stylu arabskim, wzniesiony na Rzece Charmanlijskiej pod koniec XVI wieku;
• resztki muru otaczającego okazały niegdyś karawanseraj (tur. han), zbudowany w 1510 r. dla podróżnych i kupców podążających szlakiem z Belgradu do stolicy imperium;
• zdrój (miejska studnia), zwana Źródłem Białonóżki (Изворът на белоногата) z rzeźbą i cytatem z wiersza Petko Sławejkowa Źródło Białonóżki (z 1873 r.), inspirowanego romantycznym podaniem ludowym;
• cerkiew pw. świętego Atanazego (църква „Св. Атанасий“), wzniesiona wraz z ikonostasem w 1835 z darów okolicznych mieszkańców i bułgarskich patriotów;
• kaplica pw. świętego Tryfona (параклис „Свети Трифон“) z 1886 r. na wzgórzu koło miasta;
• pozostałości średniowiecznej twierdzy na wzgórzach wokół miejscowości.

• Żiwko Garwanow – aktor
• Ani Kaczulewa – aktywistka filmowa
• Dełczo Kocew – rewolucjonista
• Jordanka Kuzmanowa – aktorka
• Petyr Londew – kompozytor
• Atanas Margaritow – dyrygent
• Dimityr Maraszliew – piłkarz
• Michaił Mutafow – aktor
• Pepa Nikołowa – aktorka
• Miłko Petkow – lekarz i skrzypek
• Artin Poturlan – kompozytor
• Genczo Stoew – pisarz

• Zofia Siewak-Sojka, Irena Topolnicka-Bacewicz, Sławomir Adamczak: Bułgaria. Praktyczny przewodnik. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2016, s. 428-429, ISBN 978-83-7642-687-7
• Jonathan Bousfield, Dan Richardson i inni: Bułgaria. Przewodnik Pascala. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 405, ISBN 83-7304-620-8
• Wielka encyklopedia PWN. Tom 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 339, ISBN 83-01-13357-0

• Oficjalna strona gminy Charmanli
• Portal informacyjny miasta Charmanli. harmanli-bg.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
• Charmanli na stronie Promacedonia.org
• Przewodnik po Bułgarii, miasto Charmanli (bułg.)
• Plan miasta na Bulmaps.bg
• Położenie na mapach Bgmaps.com