Cyklopropan

Cyklopropan
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
PIN	cyklopropan
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	bezbarwny gaz o łagodnym, słodkim zapachu
Wzór Hilla	C3H6
Masa molowa	42,08 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	75-19-4
PubChem	6351
DrugBank	DB13984
SMILES
	C1CC1
InChI
	InChI=1S/C3H6/c1-2-3-1/h1-3H2
	InChIKey
	LVZWSLJZHVFIQJ-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,001789 g/cm³ (15 °C); gaz
	Rozpuszczalność w wodzie
	464 mg/l (25 °C)
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w benzenie i eterze naftowym, dobrze w etanolu i eterze dietylowym
Temperatura topnienia	−127,6 °C
Temperatura wrzenia	−31 °C
Punkt krytyczny	125,1 °C; 5,58 MPa; 164 cm³/mol (ok. 0,257 g/cm³);
logP	1,72
Współczynnik załamania nD	1,3799 (589 nm, −42 °C)
Ciśnienie pary nasyconej	631,5 kPa (20 °C)
Budowa
Moment dipolowy	0 D
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
Zwroty H	H220, H280
Zwroty P	P210, P377, P381, P403
Temperatura samozapłonu	498 °C
Granice wybuchowości	2,4–10,4%
Numer RTECS	GZ0690000
Stężenie śmiertelne	LCLo 282 g/m³ (mysz, inhalacja, 2 h)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyklopropan, C₃H₆ – organiczny związek chemiczny, najprostszy cykloalkan. W warunkach normalnych jest to bezbarwny, cięższy od powietrza gaz o słodkawym zapachu. Jest bardzo łatwopalny, w kontakcie z tlenem tworzy silną mieszankę wybuchową.

Cyklopropan w anestezjologii

Jest stosowany w znieczuleniu ogólnym w anestezjologii. Łatwo wchłania się i wydala przez pęcherzyki płucne, dobrze rozpuszcza się w tłuszczach. Nieznacznie drażni drogi oddechowe i wzmaga napięcie nerwu błędnego, a efektem tego działania może być wystąpienie kurczu głośni i skurcz oskrzeli, ślinienie, nudności i wymioty. Obserwuje się też silne pobudzenie chorych. Tym niepożądanym objawom zapobiega atropina i barbiturany podane w premedykacji^[5].

Cyklopropan działa silnie anestetycznie (znieczulająco) i analgetycznie (przeciwbólowo), podany w mieszaninie oddechowej w stężeniach 50% powoduje anestezję już po kilku oddechach (w czasie około 1 minuty)^[5].

Cyklopropan daje dobre zwiotczenie mięśni, działa depresyjnie na ośrodek oddechowy przy równoczesnym przyspieszeniu rytmu oddechowego, co przy zachowanym oddechu własnym chorego powoduje zmniejszenie wentylacji pęcherzykowej i hiperkapnię^[5].

Przypisy

↑ P-22.1 Monocykliczne węglowodory, [w:] Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenklatura związków organicznych. Rekomendacje IUPAC i nazwy preferowane 2013, Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), wyd. 5, Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, [2023], s. 131 [zarchiwizowane 2026-02-17] .
CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1. 1 2 3 4 5 S. 3-138.
2. 1 2 3 S. 6-69.
3. ↑ S. 6-221.
4. 1 2 S. 16-20.
1 2 3 4 5 6 Cyclopropane, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 31000 [dostęp 2022-07-12] (niem. • ang.).
↑ Cyclopropane, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-07-13] (ang.).
1 2 3 Anestezjologia. Podręcznik dla studentów medycyny, BogdanB. Kamiński (red.), Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1980, s. 30–31, ISBN 83-200-0301-6 .

[BlueBook2013PL-1394120-1] P-22.1 Monocykliczne węglowodory, [w:] Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenklatura związków organicznych. Rekomendacje IUPAC i nazwy preferowane 2013, Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), wyd. 5, Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, [2023], s. 131 [zarchiwizowane 2026-02-17] .

[CRC-2] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1 2 3 4 5 S. 3-138.

1 2 3 S. 6-69.

↑ S. 6-221.

1 2 S. 16-20.

[3] 1 2 3 4 5 S. 3-138.

[5] 1 2 3 S. 6-69.

[6] S. 6-221.

[7] 1 2 S. 16-20.

[GESTIS-4] 1 2 3 4 5 6 Cyclopropane, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 31000 [dostęp 2022-07-12] (niem. • ang.).

[CID-8] Cyclopropane, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-07-13] (ang.).

[Kamiński-9] 1 2 3 Anestezjologia. Podręcznik dla studentów medycyny, BogdanB. Kamiński (red.), Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1980, s. 30–31, ISBN 83-200-0301-6 .

[3] 1 2 3 4 5 S. 3-138.

[5] 1 2 3 S. 6-69.

[6] S. 6-221.

[7] 1 2 S. 16-20.

[1]

[2.1]

[3]

[2.2]

[2.3]

[2.4]

[4]

[5]