Czerwiec roczny

Czerwiec roczny
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

goździkopodobne

Rząd

goździkowce

Rodzina

goździkowate

Rodzaj

czerwiec

Gatunek

czerwiec roczny

Nazwa systematyczna
Scleranthus annuus L.
Sp. Pl.: 406 (1753)[3]
Synonimy

Knavel annuum (L.) Scop.[3]

Czerwiec roczny (Scleranthus annuus L.) – gatunek roślin z rodziny goździkowatych. Zasięg obejmuje Europę bez jej północnych krańców, północno-zachodnią Afrykę wraz z Wyspami Kanaryjskimi, Etiopię, zachodnią Azję po Iran, Tadżykistan i Syberię[3][4]. Introdukowany rośnie na Dalekim Wschodzie, w Indiach, we wschodniej i południowej Afryce, w Ameryce Północnej i Południowej[3]. W Polsce gatunek pospolity[5], prawdopodobnie archeofit[6].

Morfologia

Pokrój
Kwiat
Łodyga
Płożąca lub wzniesiona[7], silnie rozgałęziająca się[8], wysokości 2-24 cm[7]. Łodyga jest krótko, białawo omszona, obła na przekroju. Międzywęźla osiągają 4–10 mm długości, rzadko więcej[7].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, liście równowąskolancetowate o długości do 10 mm. Blaszki całobrzegie, rowkowane, tępo zakończone, nagie lub przy nasadzie orzęsione[7].
Kwiaty
Drobne, zebrane w luźne wierzchotki. Listki wspierające kwiaty (przysadki) często od nich dłuższe. Mają kielich złożony z 5 zielonych, zaostrzonych działek o wąsko (do 0,1 mm szerokości) obrzeżonych brzegach[7]. Korony brak, dno kwiatowe rozszerzone kieliszkowato. Pręciki 3-4, krótsze od kielicha[8].
Owoce
Jednonasienne, niepękające[9] niełupki. Owoce po dojrzeniu pozostają w kielichu, którego działki rozchylają się. Osiągają ok. 3–5 mm długości. Nasiona są gładkie, o soczewkowatym kształcie[7][8].
Gatunki podobne
Czerwiec trwały S. perennis ma działki tępe, szeroko biało obrzeżone (od 0,3 do 1 mm)[7].

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna i dwuletnia[7]. Występuje na pastwiskach, ugorach, przydrożach i polach uprawnych (jako chwast[10]). Rozmnaża się przez nasiona, które zachowują zdolność kiełkowania przez 5 lat[8]. Kwitnie od czerwca do października. Niepozorne kwiaty są rzadko odwiedzane przez owady, przeważnie następuje samozapylenie[9].

Roślina kwasolubna, uważana za wskaźnik gleb kwaśnych. Preferuje gleby luźne[9]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Aperion spicae-venti[11].

Zmienność

Tworzy mieszańce z czerwcem trwałym[6].

W obrębie gatunku wyróżnia się cztery podgatunki[3]:

  • Scleranthus annuus subsp. aetnensis (Strobl) Pignatti
  • Scleranthus annuus subsp. annuus
  • Scleranthus annuus subsp. collinus (Hornung ex Opiz) Schübl. & G.Martens
  • Scleranthus annuus subsp. polycarpos (L.) Bonnier & Layens – czerwiec wieloowockowy – wyróżnia się mniejszymi owocami (od 2,2 do 3,8 mm) i wzniesionymi lub stulonymi nad owocami działkami, a nie rozchylonymi jak u typu[7].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Scleranthus annuus L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-04-20].
  4. ↑ Scleranthus annuus. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-09]. (ang.).
  5. ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając, Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 506, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957.
  6. 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Małgorzata Jagiełło, Scleranthus L., Czerwiec, [w:] Adam Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 318, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292.
  8. 1 2 3 4 Horst Klaaßen, Joachim Freitag: Profesjonalny atlas chwastów. Limbergerhof, 2004.
  9. 1 2 3 Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986, s. 242. ISBN 83-02-00607-6.
  10. ↑ Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 98.
  11. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.