Daisy Miller (nowela)
 Okładka pierwszego wydania "Daisy Miller" | |
| Autor |
Henry James |
|---|---|
| Tematyka |
Kontrast między nastawieniem do życia romantycznego Brytyjczyków oraz Amerykanów |
| Typ utworu |
nowela, fikcja |
| Data powstania |
1878 |
| Wydanie oryginalne | |
| Język |
angielski |
| Wydawca |
The Cornhill Magazine |
Daisy Miller – nowela napisana przez Henry'ego Jamesa, która wyszła na przełomie czerwca i lipca 1878 roku w Cornhill Magazine. Została opublikowana w formie książki w roku 1879. W tej powieści przedstawiona jest relacja między Amerykanką, tytułową Daisy Miller, oraz Winterbournem, amerykańskim emigrantem. W powieści przedstawiony jest kontrast światopoglądowy głównych bohaterów. Z jednej strony przedstawiona jest zalotna Daisy, z drugiej powściągliwy i osądzający Winterbourne. W stworzeniu relacji i przełamaniu barier społecznych powstrzymują ich osądy społeczne innych emigrantów. Nowela pisana jest z perspektywy Fredericka Winterbourne'a, subiektywnie bazując na uczuciach głównego bohatera i jego domysłach[1].
Fabuła
Historia opowiada o podróży tytułowej bohaterki – amerykanki Annie „Daisy” Miller – po Europie. Podróżuje ona ze swoją rodziną. Akcja noweli toczy się głównie w Szwajcarii (w Vevey) oraz we Włoszech (Rzym). W Szwajcarii Daisy poznaje Fredericka Winterbourne'a. Przez to, że pochodzą oni z podobnych stron, Daisy czuje się z nim komfortowo, będąc sobą – nie przestrzegając norm obyczajowych Europy. Wybierają się oni na spacer po zamku Château de Chillion we dwoje, bez przyzwoitki. Winterbourne jest jednocześnie zafascynowany jej osobowością i krytykuje jej postawę i brak odpowiedniego (w jego mniemaniu) zachowania, chociaż podczas ich spaceru do niczego nie doszło. Co więcej, jego ocena dziewczyny wskazuje na hipokryzję. Jednym z głównych powodów jego hipokryzji jest jego domniemany romans z pewną starszą kobietą. W krytyce zachowań Daisy dodatkowo wspierają go znajomi, którzy mają duży wpływ na jego finalne, oziębłe zachowanie w stosunku do niej. Winterbourne wciąż próbuje dociec, czy zachowanie Daisy wynika z jej zepsucia i próżności, czy też z niewinności[2].
Po jakimś czasie Daisy, urażona obojętnym zachowaniem Winterbourne'a, pozornie zaczyna interesować się kimś innym – Giovanellim, amantem z Włoch. Winterbourne kontempluje ponownie relację z dziewczyną i wybiera się na nocny spacer do Koloseum, gdzie zastaje samotną parę. Po chwili orientuje się, że jest to właśnie Daisy i Giovanelli. Po tym odkryciu bohater decyduje, że Daisy nie jest warta szacunku. Tym samym przyznaje rację pani Costello w ocenie do dziewczyny. Winterbourne krytykuje także Włocha za to, że przywiódł dziewczynę w miejsce, w którym może się ona zarazić włoską gorączką – malarią. Daisy jednak lekceważy mężczyznę. Kilka dni później Daisy tragicznie umiera na malarię. Po jej pogrzebie Winterbourne dowiaduje się, że Giovanellego i Daisy łączyła jedynie przyjaźń; zachowywała się w jego stosunku zalotnie, by wzbudzić zazdrość Winterourne'a i tym samym przekonać go, by wyznał jej uczucia. Po tych zdarzeniach Winterbourne postanawia wrócić do Genewy, gdzie przebywa starsza kobieta, z którą miał domniemany romans.
Lista bohaterów
Główni bohaterowie
- Daisy Miller – młoda Amerykanka, spontaniczna i pełna życia, która nie przywiązuje zbytniej uwagi do norm społecznych obowiązujących w Europie, przez co bywa postrzegana jako nieprzyzwoita i lekkomyślna. Kieruje nią niewinność i naturalny ekstrawertyzm. Daisy uosabia amerykański ideał wolności, indywidualizmu i spontaniczności, ale także tragiczne skutki zderzenia niewinności z surowymi normami społecznymi.
- Frederick Winterbourne – młody Amerykanin wychowany w Europie. Przejął sposób oceniania ludzi i normy obyczajowe tego środowiska. Jest zafascynowany zachowaniem Daisy i nadinterpretuje wszystkie jej działania, starając się określić, czy są one przyzwoite. Jego własne opinie i oceny są limitowane przez oceny otoczenia.
Drugorzędni bohaterowie
- Pani Costello – ciotka Fredericka, bogata wdowa. Wykazuje dezaprobatę w stosunku do Daisy i aktywnie zniechęca Winterourne'a do jakichkolwiek relacji z dziewczyną.
- Randolph Miller – młodszy, 10-letni brat Daisy; jest uosobieniem amerykańskiego nacjonalizmu, oraz typowym turystą. Podchodzi do ludzi których nie zna, jest hałaśliwy oraz powtarza, że tęskni za Ameryką i tylko tam czuje się dobrze[2].
- Pani Walker – Amerykanka mieszkająca w Rzymie od dawna. Dostosowała się do europejskich standardów moralności.
- Giovanelli – Włoch, przyjaciel Daisy.
Kluczowe motywy
Ameryka a Europa
Daisy jest symbolem młodej Ameryki - swobody oraz braku hipokryzji[3]. Winterbourne oraz inni Europejczycy symbolizują zaś rygor moralny oraz obyczajowy. Henry James ukazuje stereotypowe sposoby myślenia obu kontynentów, w szczególności krytykując zadufanie i hipokryzję Europejczyków. Chcąc zostać członkinią towarzystwa z wyższych sfer, Daisy nieumyślnie staje się ofiarą skandalu oraz społeczną czarną owcą. Wzajemne uprzedzenia, które demonstrują obie grupy, doprowadzają do tragicznej śmierci dziewczyny.
Symbolika imion
- „Daisy” – w tłumaczeniu dosłownym stokrotka – kwiat symbolizujący wiosnę i młodość. Mimo zalotności, jest także niewinna[2].
- „Winterbourne” – winter w nazwisku Fredericka oznacza zimę – oziębłość jego postaci. Dodatkowo rozbieżność znaczenia imion bohaterów może być traktowana jako zapowiedź śmierci Daisy - ponieważ stokrotki umierają w zimę[2].
„Nowoczesna kobieta”
Daisy jest symbolem nowoczesnej, poniekąd wyzwolonej kobiety. Mimo nieustannej krytyki od patriarchalnego świata w którym żyje, stara się ona zachować niezależność[4].
"Żaden mężczyzna nie będzie mi mówił, co mam robić, ani wtrącał się w moje sprawy"[5]
Jest ona także przedwczesnym symbolem literackim feminizmu[5].
Odbiór
Nowela „Daisy Miller” od momentu wydania przyciągała uwagę krytyków. Oceny były w głównej mierze pozytywne, a nowela okazała się dla Jamesa wielkim sukcesem. Po publikacji w USA, zaledwie kilka tygodni od premiery sprzedanych zostało ponad 20 000 kopii książki[6].
Jeśli chodzi o negatywne opinie, najczęstszym powodem krytyki było przedstawienie tej melodramatycznej opowieści w strukturze usianej komedią oraz symboliką, co niektórzy krytycy uznali za „niewygodne”[7]. Dodatkowo, Amerykańskie czytelniczki czuły się urażone przez przesadzony opis Daisy, chociaż Brytyjscy czytelnicy uważali opis Daisy i Randolpha za trafny opis amerykańskich turystów[6].
Ekranizacja
- Daisy Miller – film z 1974 roku w reżyserii Petera Bogdanovicha, na podstawie książki "Daisy Miller".
Przypisy
- ↑ „Daisy Miller i inne opowiadania”, Henry James – recenzja – Oblicza kultury [online], 5 września 2013 [dostęp 2026-01-12].
- 1 2 3 4 Ambrose, Klub A+A. Ambrose i Andrew Vysotsky, recenzje książek: Henry James "Daisy Miller" - Nieroztropna, nierozważna, wyemancypowana [online], Klub A+A. Ambrose i Andrew Vysotsky, recenzje książek, 20 kwietnia 2014 [dostęp 2026-01-12].
- ↑ Daisy Miller | Henry James [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2026-01-12].
- ↑ David Publishing Company [online], www.davidpublisher.com [dostęp 2026-01-27].
- 1 2 Giera Says, Henry James, Daisy Miller i inne opowiadania. Recenzja. [online], EXPERYMENT, 3 czerwca 2014 [dostęp 2026-01-12].
- 1 2 Daisy Miller | Encyclopedia.com [online], www.encyclopedia.com [dostęp 2026-01-27].
- ↑ Nasrullah Mambrol, Analysis of Henry James’s Daisy Miller [online], Literary Theory and Criticism, 9 lipca 2022 [dostęp 2026-01-27] (ang.).