Daniel Charney

Daniel Charney

‏דניאל טשאַרני‎

Data i miejsce urodzenia	15 września 1888 Dukora
Data i miejsce śmierci	1 lipca 1959 Boston
Narodowość	żydowska
Język	jidysz
Dziedzina sztuki	poezja

Daniel Charney, Daniel Czarny (jid. ‏דניאל טשאַרני‎ ur. 15 września 1888 w Dukorze, zm. 1 lipca 1959 w Bostonie) – żydowski poeta, tłumacz i dziennikarz.

Pochodził z rodziny chasydów Chabad-Lubawicz, syn Zeewa Wolfa i Brochy. Jego braćmi byli pisarz Szmuel Niger oraz polityk i dziennikarz Baruch Charney Vladeck^[1]. Jako dziecko był chorowity, w związku z czym nie uzyskał formalnej edukacji^[2]. W wieku 14 lat dołączył do swoich braci w Mińsku, a następnie zamieszkał w Wilnie. Jako ekstern zaczął uczęszczać do szkoły, a dzięki kontaktom braci wszedł do wileńskiego i mińskiego środowiska literackiego^[1][2].

W 1907 roku debiutował jako poeta w „Winter-Bleter” Hirsza Dawida Nomberga. W 1908 roku opublikował pierwsze opowiadanie swojego autorstwa na łamach wileńskiego dziennika „Di Cajt”. Następnie współpracował m.in. z „Dos Naje Lebn”, „Der Tog”, „Forverts”, „Kinder-Żurnal”, „Kinder-Cajtung”, „Freje Arbeter Sztyme”, „Bialystoker Sztyme”, „Bialystoker Lebn”, „Wilner Tog”, „Di Woch”, „Najer Folksblat”, „Literarisze Bleter”, „Petrograder Togblat”, „Czernowicer Bleter” i „Parizer Bleter”^[1]. Publikował pod pseudonimami „D. Sherman”, „Leonid”, „A Lezer” oraz „A Moskwer”^[1]. W 1906 roku przetłumaczył na jidysz Manifest komunistyczny. Tłumaczył również twórczość Borisa Sawinkowa oraz poezję Aleksandra Puszkina, Michaiła Lermontowa, Heinricha Heinego, Friedricha Nietzschego, Paula Verlaine'a oraz Anakreonta^[1]. Publikował także opowiadania dla dzieci^[1]. Wydał również kilka tomów wspomnień, m.in. Miszpoche-Chronik, Berg arojf, Dukor oraz Wilne^[2]

W 1909 roku przeniósł się z Wilna do Wiednia, a następnie do Berna. Latem 1914 roku powrócił do Rosji. Po wybuchu I wojny światowej zaangażował się w pomoc żydowskim uchodźcom wojennym. Od 1915 roku przebywał w Moskwie, gdzie w dzielnicy Marjina Roszcza założył sierociniec dla żydowskich dzieci. W 1916 roku przeniósł się do Piotrogrodu, gdzie zaangażował się w działalność Żydowskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny (JEKOPO). Pod koniec tegoż roku został zmobilizowany do armii Imperium Rosyjskiego, w której służył do wybuchu rewolucji lutowej^[1]. Od maja 1918 roku pracował w dziale wydawniczym komisariatu żydowskiego Ludowego Komisariatu do spraw Narodowości. Od sierpnia 1918 do lutego 1919 roku był redaktorem gazety „Der Emes”, a następnie, do 1920 roku, „Di Komunistisze Welt”^[1][2].

Pod koniec 1922 roku przebywał na leczeniu w Berlinie. Jesienią 1923 roku powrócił do Moskwy, ponownie wyjechał do Berlina pod koniec 1924 roku. W 1925 roku próbówał wyemigrować do Stanów Zjednoczonych, z powodu choroby został jednak zatrzymany na Ellis Island i odesłany do Europy^[1][2]. Współpracował z Dawidem Bergelsonem przy redakcji proradzieckiej gazety „In Szpan”. W latach 1927–1929 współpracował z Eliasem Czerikowerem przy redakcji „Di Jidisze Emigracje”^[1][3]. Od 1928 roku był członkiem władz Hebrew Immigrant Aid Society. W 1929 roku odbył podróż studyjną po społecznościach żydowskich w Polsce, Litwie i Łotwie^[1].

Po przejęciu władzy w Niemczech przez nazistów w 1934 roku przeniósł się do Rygi. W styczniu 1935 roku zamieszkał w Wilnie, a następnie w Warszawie^[1][2]. Pod koniec 1936 roku udał się do Paryża, gdzie współpracował z American Jewish Joint Distribution Committee, HIAS oraz ORTem^[1]. Od kwietnia 1941 roku mieszkał w Nowym Jorku. W 1944 roku był sekretarzem Y. L. Perets Writers’ Union, a w latach 1946–1947 sekretarzem sekcji żydowskiej PEN Clubu^[1][2].

Od 1947 roku mieszkał w sanatorium dla gruźlików w Liberty, a następnie w Bostonie, gdzie zmarł^[1]. Został pochowany na Mount Carmel Cemetery w Glendale w Queens^[4].