Dario Argento

Argento swoją przygodę z filmem rozpoczął jako krytyk filmowy, pisząc recenzje dla rzymskiego dziennika „Paese Sera” jeszcze w czasie nauki w liceum. Po ukończeniu szkoły podjął pracę jako felietonista w tej samej gazecie. Wkrótce zaczął pisać scenariusze – jego pierwszym zrealizowanym projektem był kryminał Qualcuno ha tradito (1967). Współpracował również z Sergio Leone i Bernardo Bertoluccim przy scenariuszu do Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (1968)^[3], do którego napisać miał m.in. scenę otwierającą oraz retrospekcję z powieszeniem^[1][2].

Przełomem w jego karierze okazał się scenariusz do filmu Miłosny krąg (1969), który zwrócił uwagę Goffredo Lombardo, szefa wytwórni Titanus. To właśnie dzięki temu Argento dostał szansę na zadebiutowanie jako reżyser^[1].

Argento zadebiutował jako reżyser w 1970 filmem Ptak o kryształowym upierzeniu (1970)^[4], który zapoczątkował jego związek z gatunkiem giallo – włoskim podgatunkiem horroru i thrillera, nazwanym tak od żółtych okładek tanich powieści kryminalnych, popularnych we Włoszech. Film ten, opowiadający historię mężczyzny, który staje się świadkiem morderstwa i sam zostaje wplątany w śledztwo, przyniósł mu międzynarodowe uznanie^[1][2].

W kolejnych latach zrealizował Kota o dziewięciu ogonach (1971) oraz Cztery muchy na szarym aksamicie (1971), które razem z debiutem tworzą tzw. „Trylogię zwierzęcą”. Filmy te ugruntowały jego pozycję jako mistrza suspensu i wizualnego stylu^[2].

W 1973 Argento wyreżyserował czarną komedię Pięć dni, opowiadającą o powstaniu z 1848 roku w Mediolanie. Powrócił jednak szybko do horroru, tworząc Głęboką czerwień (1975) – jeden z najbardziej cenionych filmów w jego dorobku, łączący elementy giallo z psychologicznym thrillerem^[1][2].

W 1977 Argento zrealizował Odgłosy – jego najbardziej rozpoznawalny film. Akcja rozgrywa się w szkole baletowej w Niemczech, która okazuje się siedzibą konwentu czarownic. Film zachwycił widzów i krytyków dzięki unikalnej atmosferze, jaskrawym kolorom oraz innowacyjnym technikom narracyjnym. Odgłosy stały się kultowym dziełem, a jego wpływ widać w wielu późniejszych produkcjach^[5][2].

Kontynuacją Odgłosów był Inferno (1980), luźno powiązany fabułą z pierwszym filmem, opowiadający o tajemniczych morderstwach związanych z dawną czarownicą w Nowym Jorku. Trzecia część trylogii, Matka łez (2007), ujrzała światło dzienne dopiero po 27 latach, dopełniając historię „Trzech Matek” (wł. Le tre madri)^[5][2].

W latach 80. Argento kontynuował realizację filmów horrorowych, m.in. Fenomenę (1985) z Jennifer Connelly w roli głównej. W 1993 wyreżyserował Uraz, w której główną rolę zagrała jego córka, Asia Argento. Współpraca ojca i córki zaowocowała również filmem Syndrom Stendhala (1996)^[2].

W 1998 Argento zrealizował swoją wersję Upiora w operze, luźno opartą na powieści Gastona Leroux. W 2001 wyreżyserował Bezsenność (Non ho sonno) z Maxem von Sydowem, a w 2012 – Drakulę 3D, w której wystąpili Asia Argento i Rutger Hauer^[1][2].

W 2018 ukazał się remake Odgłosów w reżyserii Luci Guadagnino, z Dakotą Johnson i Tildą Swinton w rolach głównych, co przyczyniło się do odnowionego zainteresowania twórczością Argento. W ostatnich latach był zaangażowany w prace nad adaptacją opowiadania E.T.A. Hoffmana Piaskun (1817)^[2].

Argento pracował również dla włoskiej telewizji. W 1972 zrealizował dwa odcinki serialu La porta sul buio, a także wprowadzał wszystkie cztery odcinki. W 1987 powstała seria Giallo, w której wyemitowano trzy miniaturowe filmy, do których Argento wyreżyserował dziewięć odcinków i nadzorował pozostałe piętnaście. W 1988 pełnił funkcję konsultanta kreatywnego przy programie Turno di notte^[1].

W 1989 Argento otworzył w Rzymie sklep i muzeum Profondo Rosso, inspirowany londyńskim Forbidden Planet. Sklep oferuje pamiątki związane z filmami horrorowymi, science-fiction i fantasy, a w piwnicy znajdują się rekwizyty i efekty specjalne z jego własnych produkcji^[6].

W listopadzie 1997 Argento podjął nieudana próbę startu w wyborach politycznych w Rzymie, co – jak żartobliwie zauważyli fani – było szczęściem dla miłośników jego filmów^[1].

Argento wystąpił również jako aktor w kilku filmach, m.in. w Przepraszam, pan jest za czy przeciw? (1967) oraz w epizodycznej roli ratownika medycznego w Niewinnej krwi (1992)^[1].

Jako reżyser Argento zadebiutował w 1970 filmem Ptak o kryształowym upierzeniu^[4].

Dario Argento był również kompozytorem muzyki do Świtu żywych trupów w reżyserii George’a A. Romero^[7].