Darklands

Darklands – komputerowa gra fabularna wyprodukowana przez MPS Labs i wydana w 1992 roku przez MicroProse. Zaprojektowana przez Arnolda Hendricka gra rozgrywa się w fantastycznej wersji XV-wiecznych Niemiec i Świętego Cesarstwa Rzymskiego, w której wierzenia, legendy i wyobrażenia ludzi średniowiecza są rzeczywistością^[1].

Darklands wykorzystuje strukturę otwartego świata, pozwalając graczowi swobodnie podróżować po rozległym obszarze Europy Środkowej (w tym zachodnich fragmentach dzisiejszej Polski), odwiedzać historyczne miasta i podejmować różnorodne zadania. Gra posiada słabo wyeksponowany główny wątek fabularny, którego ukończenie nie kończy rozgrywki; istotą rozgrywki jest swobodne przemierzanie świata i wybieranie własnych celów. Grę wyróżnia także rozbudowany system tworzenia postaci oparty na wyborze kolejnych etapów ich życiorysów oraz rezygnacja z typowej dla komputerowych gier fabularnych magii na rzecz alchemii i modlitw do świętych.

Darklands spotkało się ze zróżnicowanym odbiorem krytyków, którzy na ogół doceniali nietypowe realia historyczno-fantastyczne i rozbudowanie gry, lecz różnili się w ocenie jej złożoności, przystępności i oprawy audiowizualnej.

Koncepcję Darklands stworzył projektant Arnold Hendrick, pracujący wówczas dla MicroProse. Zamiast typowego dla ówczesnych komputerowych gier fabularnych świata fantasy zdecydował się osadzić grę w fantastycznej wersji Świętego Cesarstwa Rzymskiego w XV wieku. Produkcja trwała niemal trzy lata i kosztowała około 3 milionów dolarów, co było wówczas wysoką kwotą jak na produkcję gry komputerowej^[2].

Twórcy rozważali przygotowanie wersji na Amigę, jednak zrezygnowali z tego pomysłu. Gra była zbyt rozbudowana, aby wygodnie dystrybuować ją na dyskietkach, a rynek użytkowników Amig wyposażonych w dyski twarde uznano za zbyt mały, by port był opłacalny^[3].

Gra została wydana przez MicroProse w 1992 roku. Pierwotna wersja zawierała liczne błędy techniczne, w tym problemy prowadzące do zamykania się programu oraz błąd powodujący nieprawidłowe wyświetlanie kolorów postaci. Część usterek poprawiono w późniejszych łatkach, jednak w okresie przed powszechnym dostępem do Internetu ich zdobycie wymagało m.in. korzystania z BBS-ów lub kopiowania plików między użytkownikami, co przyczyniło się do utrwalenia opinii o grze jako wyjątkowo podatnej na błędy^[4].

Darklands planowano jako pierwszą część serii gier osadzonych w powiązanych światach, jednak kontynuacja nie powstała. Według Marka Alexandra sprzedaż gry nie była wystarczająco wysoka, by uzasadnić produkcję sequela, a wykorzystany silnik nie nadawał się do ponownego użycia^[5].

Darklands jest komputerową grą fabularną rozgrywającą się w otwartym świecie wzorowanym na XV-wiecznych Niemczech i innych obszarach Europy Środkowej. Mapa obejmuje obszar rozciągający się od Akwizgranu na zachodzie po Toruń na wschodzie. W świecie gry występują rzeczywiste miasta, w tym Gdańsk, Szczecin, Bydgoszcz, Poznań, Bamberg, Praga, Zurych i Nancy. Odległości pomiędzy nimi są znaczne, a podróże zajmują czas i wiążą się z możliwością napotkania niebezpieczeństw^[6][7][8][1].

Gracz kieruje drużyną rozpoczynającą rozgrywkę w gospodzie w jednym z miast. W miastach dostępne są liczne aktywności przedstawiane za pomocą statycznych opisów tekstowych i rozwijanych menu wyboru^[6][1][9]. W zależności od miejsca gracz może m.in. udać się do ratusza, na rynek lub do alchemika albo opuścić miasto, a dokonany wybór prowadzi do kolejnych sytuacji i możliwości działania^[8]. Bohaterowie mogą m.in. odwiedzać targowiska, pracować, rozmawiać z mieszkańcami, odpoczywać w gospodach, korzystać z usług uzdrowicieli i alchemików oraz kupować wyposażenie^[9]. Mogą też zbierać informacje, podejmować zadania zlecane przez Hanzę lub przedstawicieli rodu Medyceuszy, uczestniczyć we mszy i spowiedzi, odwiedzać klasztory oraz uczyć się u specjalistów, zdobywając nowe umiejętności lub pogłębiając już posiadane (np. czytania, pisania i łaciny). Po opuszczeniu miasta drużyna porusza się po mapie świata, odkrywając kolejne miasta, wsie, jaskinie i fortece raubritterów^[6][1][9].

Podczas podróży bohaterowie mogą napotkać rabusiów, najemników i niebezpieczne zwierzęta, a także postacie oraz stworzenia zaczerpnięte z regionalnych legend. Fantastyczne elementy świata przedstawiono jako urzeczywistnienie wierzeń i wyobrażeń mieszkańców średniowiecznych Niemiec^[6][7][1]. W trakcie podróży drużyna może otrzymywać losowo generowane zadania. Przykładowo napotkany wędrowiec może poprosić bohaterów o odnalezienie zaginionego przyjaciela i wskazać jego ostatnie znane miejsce pobytu. Informacje potrzebne do wykonania zadania można następnie zdobywać m.in. poprzez rozmowy z mieszkańcami kolejnych miejscowości^[9].

Gra zawiera główny wątek fabularny, który jest jednak słabo wyeksponowany i gracz może przez długi czas w ogóle się nim nie zajmować. Jest nim dotarcie do tajemniczego zamku na południu Niemiec i rozwiązanie związanej z nim zagadki. Ukończenie głównego wątku nie kończy rozgrywki. Podobnie jak w innej grze MicroProse, Pirates!, istotą rozgrywki jest swobodne przemierzanie świata i wybieranie własnych celów^[8][1].

Drużyna może podejmować się zadań, takich jak zabicie smoka, zlikwidowanie sabatu czy pokonanie fałszywych zakonników, a także mniejszych zleceń, których charakter może być zarówno legalny, jak i przestępczy, obejmujących m.in. odnajdywanie artefaktów, wykradanie dokumentów i zabójstwa. Zdobyte pieniądze służą do zakupu żywności, broni i zbroi, opłacania noclegów, nabywania składników alchemicznych oraz szkolenia postaci. Istotnym elementem rozgrywki jest reputacja drużyny, na którą wpływają podejmowane przez gracza działania^[6]. Działania drużyny wpływają na nią, a dobra reputacja może otwierać dostęp do nowych zadań i kontaktów. Pomoc napotkanym postaciom może prowadzić do późniejszych nagród i kolejnych zleceń, natomiast bohaterowie cieszący się odpowiednią sławą mogą uzyskać dostęp do wpływowych osób, w tym audiencję u burmistrza lub biskupa^[10].

W świecie gry występują zarówno przeciwnicy zaczerpnięci ze średniowiecznych realiów, jak wilki i rozbójnicy, jak również istoty wywodzące się z mitologii i folkloru. Orcholski wymieniał wśród nich m.in. wilkołaki, skrzaty, koboldy, krasnoludy, ogry, gnomy, demony, smoki oraz mniej znane potwory określane jako hellhound i tatzelwurm. Gra wykorzystuje też elementy religijnych wyobrażeń średniowiecza, w tym spotkania z wyznawcami szatana i demonicznymi przeciwnikami^[7].

Świat gry uwzględnia zmiany pór roku i długości dnia; zimą częściej pada śnieg, a podróżowanie może być trudniejsze^[11].

Odbiór gry
Recenzje Publikacja Ocena „Top Secret” 89% „PC Extreme” („PSX Extreme”) 72% „Dragon” „White Wolf” „Tilt” 18/20 „Power Play” 62% „Aktueller Software Markt” 10/12

W momencie premiery gra spotkała się z mieszanym, choć ogólnie bardziej pozytywnym odbiorem w prasie branżowej. Heiner Stiller z niemieckiego magazynu „Aktueller Software Markt” ocenił Darklands na 10/12, przyznając po 10/12 za rozgrywkę i motywację oraz po 9/12 za grafikę i dźwięk. Za charakterystyczną cechę gry uznał osadzenie jej w świecie opartym na średniowiecznych Niemczech, w którym historyczne realia połączono z ówczesnymi wierzeniami w czary i istoty nadprzyrodzone. Pozytywnie oceniał różnorodność niezależnych od siebie przygód i zadań, wpływ reputacji bohaterów na dostępne możliwości oraz sposób przedstawienia świata. Zwrócił także uwagę na zastąpienie tradycyjnego systemu magii alchemią i modlitwami do świętych. Podsumowując, uznał Darklands za grę zapewniającą długotrwałą rozrywkę zarówno dzięki oprawie graficznej, jak i rozgrywce^[10].

Scorpia z „Computer Gaming World” chwaliła historyczne realia i wykorzystanie religii, krytykowała jednak powtarzalność spotkań, liczne błędy oraz brak części funkcji, w tym możliwości zapisywania gry w podziemiach. Jej zdaniem problemy techniczne i konstrukcja zakończenia sprawiały, że ukończenie gry nie dawało satysfakcji^[12]. Johnny L. Wilson, również piszący dla „Computer Gaming World”, przyznawał, że gra jest pełna błędów i powtarzalnych elementów, ale pozytywnie oceniał znaczenie umiejętności postaci oraz poczucie swobody i wolności wyboru, które uznał za rzadko spotykane w ówczesnych komputerowych grach fabularnych^[13].

Redakcja magazynu „Dragon” przyznała grze cztery gwiazdki na pięć, chwaląc oprawę graficzną, mnogość zadań, system tworzenia postaci, swobodę rozgrywki i poziom szczegółowości^[14]. Alfred C. Giovetti z „Compute!” szczególnie wysoko oceniał liczbę dostępnych wyborów oraz dbałość o historyczne szczegóły, które jego zdaniem przewyższały pod tym względem inne współczesne gry komputerowe^[15].

Volker Weitz z niemieckiego magazynu „Power Play” przyznał Darklands ocenę 62%, w tym 60% za grafikę i 58% za dźwięk. Docenił nietypowe osadzenie gry w średniowiecznych Niemczech, których historyczne realia połączono z elementami zaczerpniętymi z legend i podań, a także rozbudowany system alchemii i modlitw do świętych. Krytycznie oceniał jednak wykonanie gry, zwłaszcza nieprzejrzysty interfejs, liczne rozwijane menu oraz powolne tempo rozgrywki. Zwracał uwagę, że wykonywanie podstawowych czynności wymaga wielokrotnego przechodzenia przez menu, a podczas walk konieczne jest częste kontrolowanie stanu postaci i wydawanie im indywidualnych poleceń. Jego zdaniem Darklands mogło zainteresować przede wszystkim graczy szczególnie zainteresowanych średniowieczem, podczas gdy dla pozostałych było zbyt skomplikowane i mało przystępne^[9].

Jean-Loup Jovanovic z francuskiego magazynu „Tilt” przyznał Darklands ocenę 18/20. Za szczególne zalety uznał rozbudowanie gry i jej długowieczność, oceniając tę ostatnią na 19/20 i wskazując, że rozgrywkę można rozpoczynać wielokrotnie bez znudzenia. Chwalił również średniowieczne realia, rozbudowany system tworzenia i rozwoju postaci oraz zastąpienie tradycyjnej magii alchemią i modlitwami do świętych. Jovanovic wysoko oceniał oprawę wizualną, zwłaszcza nieruchome ilustracje, którym przyznał 15/20, choć uważał grafikę podczas eksploracji i walki za mniej czytelną. Muzykę ocenił na 16/20, natomiast niższe noty przyznał animacji (14/20), efektom dźwiękowym (13/20) i łatwości obsługi (13/20). Zwrócił uwagę, że duża liczba dostępnych możliwości oraz nietypowe mechaniki początkowo utrudniają opanowanie gry, przez co polecał ją przede wszystkim doświadczonym graczom. Według recenzenta Darklands należało do najlepszych gier fabularnych i stanowiło udaną próbę odnowienia gatunku^[11].

Jim Trunzo na łamach „White Wolf” ocenił grę na 4/5. Za jej najważniejsze cechy uznał rozmiar świata, mnogość możliwości, dużą liczbę współczynników postaci oraz nietypową terminologię dotyczącą m.in. waluty, czasu i alchemii, które czyniły grę złożoną mimo stosunkowo prostego interfejsu^[16].

W Polsce Piotr Orcholski na łamach „Świata Gier Komputerowych” wyróżnił system tworzenia postaci, który uznał za odmienny od klasycznego modelu opartego na klasach, oraz rozbudowane mechaniki walki. Szczególnie pozytywnie oceniał możliwość wydawania rozkazów w czasie aktywnej pauzy i wykorzystywania elementów otoczenia podczas starć. Chwalił także szczegółową oprawę graficzną walk i uznał system potyczek za najmocniejszą stronę gry. Za główną wadę Darklands Orcholski uznał natomiast powtarzalność eksploracji. Zwrócił uwagę, że podczas wizyt w kolejnych miastach często powtarzają się te same sekwencje i ilustracje, a spośród około 550 kolorowych, pełnoekranowych plansz gracz poznaje w czasie jednej rozgrywki jedynie niewielką część. Mimo tego ocenił grę wysoko, przede wszystkim ze względu na system walki i oprawę graficzną^[7].

Recenzent podpisujący się jako Piotras na łamach „Top Secret” przyznał Darklands ocenę 89%. Za szczególną zaletę gry uznał oryginalność jej koncepcji oraz osadzenie akcji w średniowiecznej Europie z wykorzystaniem realiów historycznych. Chwalił także rozległość świata i różnorodność dostępnych działań oraz pozytywnie ocenił oprawę graficzną. Muzykę uznał natomiast za niewyróżniającą się. Podsumowując, określił Darklands jako bardzo dobrą grę, której największym atutem był nietypowy pomysł przeniesienia komputerowej gry fabularnej do średniowiecznej Europy^[8].

Jacek Piekara w recenzji opublikowanej w 1995 roku na łamach czasopisma „Złoty Smok” pozytywnie ocenił przede wszystkim rozbudowany system tworzenia i rozwoju postaci. Za interesujące uznał również przeniesienie komputerowej gry fabularnej do świata historycznego oraz zastąpienie typowej dla gatunku magii systemami alchemii i modlitw do świętych. Recenzent krytykował natomiast oprawę graficzną, którą uważał za przestarzałą, oraz ograniczone możliwości eksplorowania miast. Za poważniejszą wadę uznał konstrukcję rozgrywki w otwartym świecie: jego zdaniem po okresie początkowej fascynacji podróżowanie bez jasno określonego celu oraz wykonywanie powtarzalnych zadań stawało się monotonne i przewidywalne. Piekara uznał Darklands za grę zawierającą wiele dobrych pomysłów, które nie zostały w pełni wykorzystane, i wyraził rozczarowanie, że MicroProse nie stworzyło jej kontynuacji^[6].