Dromedarii

Rzymski kamień milowy z 3. wieku naszej ery z wizerunkiem rzymskiego dromedariusa

Dromedarii - lekka jazda wielbłądzia w armii późnego Cesarstwa Rzymskiego należąca do oddziałów pomocniczych (łac. Auxilia) rekrutowana głównie w Syrii. Jednostki tego typu stacjonowały na terenie Syrii, Arabii i Egiptu[1].

Historia

Pierwszym kontaktem rzymskich wojsk z jazdą dosiadającą wielbłądów była bitwa pod Magnezją, w której armia dowodzona przez Lucjusza Scypiona Azjatyckiego pokonała wojska Antiocha III Wielkiego. Jeźdźcy wielbłądów mieli posługiwać się w bitwie łukami i długimi mieczami[2].

Rzymska armia, walcząca z armiami bliskowschodnich państw oraz plemionami beduinów zapewne wielokrotnie miała okazję zapoznania się z wykorzystywaną przez nich jazdą wielbłądzią, jednak wdrożenie tego typu jednostek do własnej armii nastąpiło dość późno[3]. Mimo że wielbłądy były wykorzystywane przez Rzymian w celach cywilnych przynajmniej od czasów Nerona, pierwsze wzmianki o utworzeniu jednostki dromedarii pojawiają się dopiero za panowania cesarza Trajana[4]. Licząca ok. 1000 jeźdźców ala I Ulpia dromedariorum Palmyrenorum miliaria sformowana została w czasach, gdy planowano podbój Arabii[4]. Jak sama nazwa wskazuje, jednostkę formowano głównie z mieszkańców syryjskiej Palmyry, obeznanych w terenie i sztuce ujeżdżania wielbłądów. Zanim zostali dromedariuszami, zdobywali oni doświadczenie ochraniając kupieckie karawany, znani byli wtedy pod nazwą meharystów (od arabskiego mahārin, oznaczającego wielbłąda)[4].

W II i III wieku naszej ery formowano oddziały dromedarii, w tzw. turmy, liczące ok. 32-36 żołnierzy, bądź alae, liczące ok. 300 żołnierzy, wchodzące w skład cohortes equitatae – oddziałów wojsk pomocniczych[5].

Jedną z mniejszych udokumentowanych jednostek dromedarii, prawdopodobnie nie większy niż turma był oddział wchodzący w skład cohors I Augusta praetoria Lusitanorum, stacjonującej w Tebach[6]. Niewielką liczbę dromedarii wcielono do Cohors XX Palmyrenorum miliaria equitata, gdzie stanowiły one część oddziałów jazdy, wchodzących w skład tej mieszanej kohorty obozującej w Dura Europos[7][8].

Więcej wzmianek dotyczy dromedariuszy sformowanych w większe jednostki – alae. Były to stacjonujące w Tebach ala I Valeria dromedariorum, ala II Herculia Dromedaria, ala III dromedariorum; w Palestynie ala Antana dromedariorum[5]. Podczas prac archeologicznych w ruinach Hegry badacze znaleźli inskrypcje upamiętniające jeźdźców z ala dromedariorum należących do legionu III Cyrenaica, którzy pochodzić mieli aż z Mauretanii[9][10].

Zadaniem dromedariuszy był przede wszystkim zwiad i rozpoznanie na obszarach pustynnych, uniemożliwiających efektywne wykorzystanie konnicy. Ponadto, wzorem meharystów, zajmowali się ochroną karawan, zabezpieczając logistykę rzymskiej armii[1][3]. Nim zostali przydzieleni do wielbłądziej jazdy, żołnierze wchodzący w skład dromedarii odbywali wcześniej służbę w szeregach piechoty[5].

Wyposażenie

Ze względu na charakter formacji, dromedarii nie posiadali obciążającego i krępującego ruchy uzbrojenia ochronnego. Nosili oni tuniki z rekawami oraz płaszcz opadający na grzbiet wielbłąda[5]. Charakterystycznym elementem odzienia wywodzących się z Palmyry meharystów była umocowana w pasie tkanina z frędzlami, osłaniająca nogi jeźdźca[3]. Odzienie to miało przede wszystkim chronić przed pustynnym słońcem, a także piaskiem. Dodatkowe uzbrojenie stanowiła okrągła tarcza, trzymana w lewej ręce, bądź mocowana u boku wierzechowca[5].

Na uzbrojenie zaczepne dromedarii składał się łuk, miecz, czasem także długa włócznia[3][5].

Przypisy

  1. 1 2 Paul Erdkamp, A companion to the Roman army, Blackwell companions to the ancient world, Malden (MA): Blackwell Publ, 2007, s. 258, ISBN 978-1-4051-2153-8.
  2. ↑ Krzysztof Kęciek, Magnezja 190 p.n.e, Historyczne Bitwy, Warszawa: "Bellona", 2003, s. 301, ISBN 978-83-11-09644-8.
  3. 1 2 3 4 A. Sołtan, Ikonografia meharystów palmyreńskich, „Studia Palmyreńskie”, 3, 1969, s. 5-46, DOI: 10.11588/diglit.26179.4.
  4. 1 2 3 E. Dąbrowa, Dromedarii in the Roman army: a note, „Roman frontier studies 1989: Proceedings of the XVth international congress of Roman frontier studies”, 15, University of Exeter Press, 1991, s. 364-366 [dostęp 2026-01-11].
  5. 1 2 3 4 5 6 P. Southern, The Roman army. A social and institutional history, Oxford University Press, 2007, s. 123, ISBN 978-0-19-532878.
  6. ↑ Dromedarii, [w:] Der Kleine Pauly : Lexikon der Antike, t. II, 1967, s. 164.
  7. ↑ Karen R. Dixon, Pat Southern, Karen Ramsey Dixon, The Roman cavalry: from the First to the Third Century AD, wyd. 1st published in paperback, London: Routledge, 1992, s. 32, ISBN 978-0-7134-6396-5.
  8. ↑ Peter Edwell, Between Rome and Persia: the middle Euphrates, Mesopotamia and Palmyra under Roman control, Routledge monographs in classical studies, London: Routledge, 2008, s. 137, ISBN 978-1-134-09573-5.
  9. ↑ P.L. Gatier, The Rock Graffiti Carved by Roman Auxiliary Troops at Hegra, [w:] L. Nehmé (red.), Report on the 2018 and 2019 Seasons of the Madâ’in Sâlih Archaeological Project, maj 2020, s. 79-112 [dostęp 2026-01-11].
  10. ↑ F. Millar, The Roman Near East, 31 B.C.-A.D. 337, 1993, s. 139, ISBN 0-674-77886-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.