Epoletnik

Epoletnik
Epomops
J.E. Gray, 1870[1]
Ilustracja
Epoletnik afrykański (E. franqueti) na ilustracji z 1860 roku
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

nietoperze

Podrząd

rudawkokształtne

Nadrodzina

Pteropodoidea

Rodzina

rudawkowate

Podrodzina

Epomophorinae

Plemię

Epomophorini

Rodzaj

epoletnik

Typ nomenklatoryczny

Epomophorus franqueti Tomes, 1860

Gatunki

2 gatunki – zobacz opis w tekście

Epoletnik[2] (Epomops) – rodzaj ssaków z podrodziny Epomophorinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[3][4][5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 103–180 mm, samców 110–195 mm, długość ogona 0–1 mm, długość ucha 20–27 mm, długość tylnej stopy 21–28 mm, długość przedramienia samic 77–96 mm, samców 84–102 mm; masa ciała samic 61–145 g, samców 92–215 g[4][6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1870 roku angielski zoolog John Edward Gray w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Katalog małp, lemurów i nietoperzy owocożernych w zbiorach Muzeum Brytyjskiego[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) epoletnik afrykański (E. franqueti).

Etymologia

Epomops: etymologia niejasna, Gray nie wytłumaczył znaczenia nazwy rodzajowej, być może nazwa pochodzi od rodzaju Epomophorus E.T. Bennett, 1836 (pagonowiec) i gr. ωψ ōps, ωπος ōpos ‘wygląd, oblicze’[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[8][6][3][2]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[2] Podgatunki[4][3][6] Rozmieszczenie geograficzne[4][3][6] Podstawowe wymiary[4][6][a] Status
IUCN[9]
Epomops franqueti (Tomes, 1860) epoletnik afrykański gatunek monotypowy Afryka Zachodnia i Srodkowa od południowo-zachodniego Wybrzeża Kości Słoniowej na wschód do Sudanu Południowego i Ugandy, na południe do północnej Angoli i północnej Zambii; zakres wysokości: 0–1850 m n.p.m. DC: 11–18 cm
DO: 0–0,1 cm
DP: 7,7–10,1 cm
MC: 61–172 g
 LC 
Epomops buettikoferi (Matschie, 1899) epoletnik gwinejski gatunek monotypowy lasy Afryki Zachodniej od południowego Senegalu, na wschód do środkowej Nigerii; zakres wysokości: 65–1175 m n.p.m. DC: 10,3–19,5 cm
DO: bezogonowy
DP: 8,2–10,2 cm
MC: 110–215 g
 LC 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski.

Kladogram za Almeida et al., 2020[10], zmodyfikowany


Cynopterinae
Cynopterini


Megaerops ecaudatus



Megaerops kusnotoi, Megaerops niphanae






Cynopterus sphinx



Cynopterus horsfieldii, Cynopterus brachyotis





Ptenochirus minor



Ptenochirus jagori, Ptenochirus wetmorei





Balionycterini

Dyacopterus spadiceus




Sphaerias blanfordi





Balionycteris maculata



Aethalops alecto, Aethalops aequalis





Thoopterus nigrescens





Alionycteris paucidentata



Haplonycteris fischeri, Otopteropus cartilagonodus





Latidens salimalii



Chironax melanocephalus, Penthetor lucasi












Macroglossinae

Syconycteris australis



Macroglossus minimus, Macroglossus sobrinus



Harpyionycterinae
Harpyionycterini

Boneia bidens



Harpyionycteris celebensis, Harpyionycteris whiteheadi



Dobsoniini

Aproteles bulmerae




Dobsonia minor




Dobsonia inermis, Dobsonia praedatrix




Dobsonia viridis, Dobsonia peronii



Dobsonia anderseni, Dobsonia moluccensis, Dobsonia pannietensis








Rousettinae
Scotonycterini

Scotonycteris zenkeri




Casynycteris ophiodon



Casynycteris argynnis, Casynycteris campomaanensis





Eonycterini

Eonycteris spelaea



Eonycteris major, Eonycteris robusta




Rousettini

Rousettus amplexicaudatus




Rousettus spinalatus




Rousettus leschenaulti




Rousettus aegyptiacus



Rousettus madagascariensis, Rousettus oblivionus







Stenonycterini

Stenonycteris lanosus




Myonycterini

Megaloglossus azagnyi, Megaloglossus woermanni




Myonycteris angolensis




Myonycteris brachycephala, Myonycteris torquata



Myonycteris leptodon, Myonycteris relicta






Plerotini

Plerotes anchietae



Epomophorini

Hypsignathus monstrosus




Epomops franqueti




Nanonycteris veldkampii




Epomophorus dobsonii




Epomophorus wahlbergi




Epomophorus minor



Epomophorus gambianus, Epomophorus pusillus
















Eidolinae

Eidolon dupreanum, Eidolon helvum





Notopterinae

Notopteris macdonaldii



Nyctimeninae

Paranyctimene raptor




Nyctimene major




Nyctimene certans




Nyctimene cephalotes, Nyctimene robinsoni



Nyctimene albiventer, Nyctimene vizcaccia







Pteropodinae


Desmalopex leucopterus, Desmalopex microleucopterus




Mirimiri acrodonta



Pteralopex atrata, Pteralopex taki







Melonycteris melamnops



Nesonycteris fardoulisi, Nesonycteris woodfordi





Styloctenium mindorensis




Neopteryx frosti



Pteropus personatus




Acerodon celebensis, Acerodon jubatus




Pteropus scapulatus





Pteropus lombocensis




Pteropus macrotis





Pteropus woodfordi



Pteropus gilliardorum, Pteropus mahaganus





Pteropus molossinus



Pteropus pelagicus, Pteropus tokudae









Pteropus livingstoni, Pteropus voeltzkowi





Pteropus dasymallus



Pteropus pselaphon, Pteropus pumilus






Pteropus rodricensis, Pteropus vampyrus



Pteropus lylei, Pteropus medius





Pteropus niger, Pteropus seychellensis



Pteropus rufus, Pteropus aldabrensis, Pteropus comorensis









Pteropus capistratus, Pteropus ennisae




Pteropus vetulus




Pteropus nitendiensis, Pteropus tuberculatus




Pteropus anetianus




Pteropus fundatus



Pteropus samoensis




Pteropus rayneri



Pteropus cognatus, Pteropus rennelli










Pteropus poliocephalus




Pteropus ocularis, Pteropus ornatus




Pteropus neohibernicus





Pteropus griseus




Pteropus speciosus



Pteropus hypomelanus, Pteropus melanotus






Pteropus alecto, Pteropus conspicillatus





Pteropus tonganus



Pteropus admiralitatum, Pteropus ualanus





Pteropus pohlei



Pteropus mariannus, Pteropus pelewensis






















Uwagi

  1. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 J.E. Gray: Catalogue of monkeys, lemurs, and fruit-eating bats in the collection of the British Museum. London: Printed by order of the Trustees, 1870, s. 126. (ang.).
  2. 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 80. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  3. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 96. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 95–96. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
  5. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Epomops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-19].
  6. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 452–453. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  7. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 368, 1904. (ang.).
  8. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
  9. ↑ Taxonomy: Epomops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-26]. (ang.).
  10. ↑ Francisca Cunha Almeida, Nancy B. Simmons, Norberto P. Giannini, A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1.