Etologia

Etologia (gr. ήθος – obyczaj) – dział zoologii badający zachowania zwierząt^[1], zarówno dziedziczone, jak i nabyte, ich aspekt przystosowawczy, społeczny, rozwój osobniczy, orientację przestrzenną.

Twórcami nowoczesnej etologii byli europejscy uczeni Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen i Karl von Frisch. Trójka z nich otrzymała za to Nagrodę Nobla w 1973 roku^[2]. Ich badania, które trwały od lat 30. XX wieku opierały się na założeniu, że niektóre aspekty zachowań są instynktowne tzn. są uwarunkowane genetycznie^[3].

Drugim ważnym krokiem w nowoczesnym badaniu zachowań zwierząt było powstanie w latach 60. XX wieku ekologii ewolucyjnej z jej koncepcjami takimi jak dostosowanie włączne, strategia ewolucyjnie stabilna, altruizm odwzajemniony, czy inwestycje rodzicielskie^[4] Kluczowi autorzy to William Hamilton, Robert Trivers i John Maynard-Smith.

Pod koniec XX wieku, pod wpływem socjobiologii, intensywnie rozwijały się badania nad zachowaniem naczelnych( w ramach prymatologii) wśród takich uczonych jak Jane Goodall czy Dian Fossey.

• teoria instynktu
• motywacja
• uczenie się
• zachowania agresywne i altruistyczne
• altruizm odwzajemniony
• terytorializm

• antropoetologia – badania terenowe nad zachowaniem człowieka (jako gatunku zwierząt)
• etologia kognitywna – procesy poznawcze u zwierząt
• zoosemiotyka – badania nad komunikowaniem się zwierząt
• socjologia zwierząt – zachowania społeczne zwierząt
• socjobiologia – ewolucjonistyczne podejście do zachowań społecznych zwierząt i człowieka

• zoopsychologia
• Irenäus Eibl-Eibesfeldt – pionier badań w zakresie etologii człowieka (humanoetologii)
• nowoczesna synteza ewolucyjna
• Karol Darwin
• behawioryzm

• Strona Zakładu Psychologii Zwierząt Uniwersytetu Warszawskiego
• Behawior ewolucyjny. ewolucja.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-04-07)].
• Theory of (Human) Ethology (Documents No. 9, 10 and 11 in English)
• Strona Polskiego Towarzystwa Etologicznego