Franz Seldte
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Minister pracy i spraw socjalnych Rzeszy Niemieckiej | |
| Okres |
od 30 stycznia 1933 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik |
Friedrich Syrup |
| Odznaczenia | |
Franz Seldte (ur. 29 czerwca 1882 w Magdeburgu, zm. 1 kwietnia 1947 w Fürth) – współtwórca niemieckiej organizacji paramilitarnej Stahlhelm (Stalowy Hełm) – Ligi Żołnierzy Frontowych, polityk nazistowski, minister pracy w rządzie Hitlera i rządzie Lutza Schwerina von Krosigka.
Życiorys
Urodził się w Magdeburgu. Był synem właściciela fabryki chemikaliów oraz wody sodowej[1].
Uczęszczał do szkoły im. Wilhelma Raabe w Magdeburgu. Po praktyce jako sprzedawca w sklepie, studiował chemię w Brunszwiku i Greifswaldzie. Wkrótce przejął biznes po swoim wcześnie zmarłym ojcu[2].
Służąc jako niemiecki oficer został ranny podczas I wojny światowej i stracił lewą rękę. Później pracował w charakterze reportera wojennego. Został nagrodzony Krzyżem Żelaznym I i II klasy i uzyskał awans na kapitana rezerwy[3].
W odpowiedzi na listopadową niemiecką rewolucję, Seldte założył 25 grudnia organizację Stahlhelm i został jej przywódcą. W licznych sprawach nie zgadzał się z reprezentacyjnym liderem tej organizacji, Theodorem Duersterbergiem[4].
Seldte został członkiem Niemieckiej Partii Ludowej (Deutsche Volkspartei) oraz radnym w Magdeburgu[5].
Stahlhelm stawał się z czasem coraz bardziej antydemokratyczny i antyrepublikański. Seldte uważał jednak, że ta organizacja może stać się głównym organem ruchu narodowo-konserwatywnego. W roku 1931 wraz z Alfredem Hugenbergiem i Adolfem Hitlerem współtworzył Front Harzburski (Harzburger Front), sojusz przeciwko rządowi Heinricha Brüninga[6].
Seldte dążył do przewodnictwa w ruchu narodowosocjalistycznym i w tworzonym przez ten ruch rządzie. Zamierzał uczynić Hitlera ministrem pracy (Reichsarbeitsminister). W tym celu na początku roku 1933 bez powodzenia próbował utworzyć „Front Walki Schwarz-Weiß-Rot”[7].
W kwietniu roku 1933 wstąpił do partii NSDAP i przyłączył Stahlhelm do SA. W roku 1933 otrzymał stopień SA-Obergruppenführera, a następnie został krajowym komisarzem ds. ochotniczej służby pracy (Reichskommissar fur die Freiwilligen Arbeitsdienst). Pełnił tę funkcję do roku 1945. W marcu 1934 roku został liderem Niemieckiego Związku Wojowników Frontowych, organizacji, która wkrótce została rozwiązana. W 1935 poprosił o zwolnienie go z urzędów, jednak Hitler odmówił mu. Seldte pozostał na stanowisku, jednak bez większych wpływów do maja 1945, kiedy został członkiem prowizorycznego rządu niemieckiego jako minister pracy[8].
Seldte został aresztowany pod koniec wojny i zmarł w amerykańskim szpitalu wojskowym w Fürth, zanim przedstawiono mu akt oskarżenia[1].
W okresie reżimu nazistowskiego jego imieniem nazywano ulice w Magdeburgu, Leverkusen i Królewcu[9].
Przypisy
- 1 2 Seldte, Franz. Deutsche Biographie. [dostęp 2026-03-14]. (niem.).
- ↑ Robert S. Wistrich: Who’s Who in Nazi Germany. Routledge, 2001, s. 232. (ang.).
- ↑ Louis L. Snyder: Encyclopedia of the Third Reich. McGraw-Hill, 1976, s. 320. ISBN 978-0070595255. (ang.).
- ↑ Der Stahlhelm / Bund der Frontsoldaten. Bundesarchiv. [dostęp 2026-03-14]. (niem.).
- ↑ Roderick Stackelberg: The Routledge Companion to Nazi Germany. Routledge, 2007, s. 243. ISBN 978-0415308618. (ang.).
- ↑ Ian Kershaw: Hitler 1889–1936: Hubris. Penguin, 2000, s. 310, 356. ISBN 978-0-14-013363-9. (ang.).
- ↑ Ernst Klee: Das Personenlexikon zum Dritten Reich. Frankfurt am Main: 2005, s. 578. ISBN 978-3596160488. (niem.).
- ↑ LWL-Institut für westfälische Regionalgeschichte, „Seldte, Franz”
- ↑ Seldte, Franz. Westfälische Geschichte. [dostęp 2026-03-14]. (niem.).
- ISNI: 0000000083614040
- VIAF: 18000957
- LCCN: n83182500
- GND: 117473847
- NDL: 00526056
- BnF: 109252586
- SBN: MILV260523
- NLA: 35721294
- NKC: xx0076585
- NTA: 10945538X
- BIBSYS: 90779707
- CiNii: DA04495302
- Open Library: OL1829109A
- PLWABN: 9810702890605606
- NUKAT: n2018087611
- J9U: 987007275251705171
- WorldCat: E39PBJrrtHj9KdgtBjhbckK8G3
