Goździelin

Goździelin

wieś
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	ostrowiecki
Gmina	Bodzechów
Liczba ludności (2024)	616[1]
Strefa numeracyjna	41
Kod pocztowy	27-420[2]
Tablice rejestracyjne	TOS
SIMC	0229330[3]
Położenie na mapie gminy Bodzechów Goździelin
Położenie na mapie Polski Goździelin
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego Goździelin
Położenie na mapie powiatu ostrowieckiego Goździelin
50°54′30″N 21°25′30″E/50,908333 21,425000[4]

Goździelin – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Bodzechów^[3][5]. Ma status sołectwa^[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 755.

Wieś sołecka - zobacz jednostki pomocnicze gminy Bodzechów w BIP^[7].

Pierwsza wzmianka o Goździelinie (w ówczesnej parafii Denków) pochodzi z roku 1366, wówczas to Pasco współdziedzic wsi sprzedaje Marcinowi z Grocholic soją część zwaną „Ulipy” za 20 grzywien (Kodeks Małopolski t.III s.194)^[8].

W wieku XV wieś należy do parafii Wszechświęte. Właścicielami jak wymienia (Długosz L.B. t.II s.507) byli Bernardinus Grocholski herbu Syrokomla, Johannes i Nicolaus herbu Wieniawa, Albertus Mychowski herbu Rawa^[9].

W wieku XIX Goździelin opisano jako wieś nad rzeką Kamienną w powiecie opatowskim, gminie Bodzechów, parafii Denków.

• 1827 r. było tu 36 domów i 286 mieszkańców
• 1881 r. było tu 54 domów 391 mieszkańców na 777 morgach ziemi włościańskiej i 1 mordze dworskiej^[9].

W początkach wieku XX Goździelin podlega administracyjnie gminie Bodzechów.

• 1921 było tu 105 domów, 648 mieszkańców, w tym 9 wyznania mojżeszowego - 648 mieszkańców deklarowało narodowość polską^[10].

• Wiosną, w marcu lub kwietniu 1943 roku, w miejscowości Goździelin rozegrała się tragedia ukrywających się tam Żydów. Grupa uciekinierów, wśród których znajdował się mężczyzna nazywany „Majurkiem”, a także kobiety i dwoje dzieci (w wieku około 6 i 12 lat), ukrywała się w pobliskich jarach oraz w samotnym domu Marii Czuby. Łącznie w grupie tej było siedem osób
• Lokalne dowództwo Armii Krajowej dowiedziało się o obecności nieznanych osób w gospodarstwie Czuby na podstawie meldunku złożonego przez komendanta placówki w Bodzechowie, Stanisława Mroczka. Szef wywiadu podrejonu, Józef Radomski (ps. „Robak”), wydał specjalnej sekcji rozkaz zlikwidowania ukrywających się Żydów, argumentując, że są oni szkodliwi dla organizacji. Sam Radomski w swoich późniejszych zeznaniach zaprzeczał, jakoby wydał taki rozkaz lub w ogóle wiedział o zbrodni.
• Dowództwo nad akcją objął Stanisław Różalski (ps. „Grażyna”). Do udziału w egzekucji wyznaczono również m.in. Władysława Kolasę, Ryszarda Nowackiego, Władysława Cybulę i Stanisława Mroczka. Po zbiórce, pobraniu broni palnej i wypiciu alkoholu przez niektórych uczestników (Nowacki szedł na akcję silnie pijany), grupa udała się pieszo do Goździelina..
• Wieczorem napastnicy wtargnęli do domu Marii Czuby. Różalski wraz z Mroczkiem weszli do środka, nakazując właścicielce zgaszenie światła, zasłonięcie okien i odwrócenie się twarzą do ściany pod groźbą śmierci. Ukrywający się Żydzi zostali zmuszeni do ustawienia się pod ścianą. Napastnicy zażądali od nich pieniędzy, a gdy ofiary oddały to, co miały, sprawcy otworzyli ogień wewnątrz ciemnego pomieszczenia. Z relacji wynika, że do dorosłych oraz dzieci strzelali Różalski, Nowacki i Cybula.

Po dokonaniu morderstwa sprawcy zabrali ofiarom niewielką kwotę pieniędzy oraz bezwartościową odzież, która posłużyła później do czyszczenia broni. Różalski kazał Marii Czubie uciekać z domu, który niedługo potem spłonął. Nie jest do końca jasne, kto podłożył ogień – sprawcy twierdzili, że domu nie palili, a sąd przypuszczał, że mogła to zrobić sama właścicielka z obawy przed Niemcami. Za zrabowane pieniądze sprawcy kupili wódkę i jedzenie, urządzając sobie kolację po powrocie do Bodzechowa.

Następnego dnia na miejsce zbrodni przybyli niemieccy żandarmi w towarzystwie sołtysa Marcelego Sternika. Z polecenia Niemców zwęglone szczątki siedmiu ofiar zakopano w dole po ziemniakach za spalonym domem. Ciała spoczywały tam do wiosny 1945 roku, kiedy to zostały zabrane przez ocalałych z wojny Żydów.

W 1960 roku Sąd Wojewódzki w Kielcach uznał Stanisława Różalskiego za winnego tej zbrodni i skazał go na 7 lat więzienia. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że choć oskarżony działał na rozkaz władz podziemnych, nie zwalnia go to z odpowiedzialności, ponieważ rozkazu można było nie wykonać, zwłaszcza mając świadomość, że ofiarami są bezbronne kobiety i dzieci, które nie stanowiły dla nikogo zagrożenia.