Grażyna Rabsztyn

lekkoatletyka
Grażyna Rabsztyn
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 września 1952
Wrocław

Wzrost

175 cm

Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Puchar świata
złoto Düsseldorf 1977 bieg na 100 m przez płotki
złoto Montreal 1979 bieg na 100 m przez płotki
Uniwersjada
złoto Moskwa 1973 bieg na 100 m przez płotki
złoto Rzym 1975 bieg na 100 m przez płotki
złoto Sofia 1977 bieg na 100 m przez płotki
srebro Rzym 1975 sztafeta 4 x 100 m
Halowe mistrzostwa Europy
złotoGöteborg 1974bieg na 60 m przez płotki
złotoKatowice 1975bieg na 60 m przez płotki
złotoMonachium 1976bieg na 60 m przez płotki
srebroMediolan 1978bieg na 60 m przez płotki
srebroWiedeń 1979bieg na 60 m przez płotki
srebroSindelfingen 1988bieg na 60 m przez płotki
brązGrenoble 1972bieg na 50 m przez płotki
Mistrzostwa Europy juniorów
złoto Paryż 1970 bieg na 100 m przez płotki
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Grażyna Rabsztyn (ur. 20 września 1952 we Wrocławiu) – polska lekkoatletka[1], wielokrotna rekordzistka świata w biegach płotkarskich (100 m przez płotki i 60 m przez płotki).

Trzykrotna olimpijka i finalistka w biegu na 100 m przez płotki (1972, 1976, 1980); trzykrotna mistrzyni Uniwersjady (1973, 1975, 1977), dwukrotna zwyciężczyni Pucharu Świata w reprezentacji Europy (1977, 1979); trzykrotna halowa mistrzyni Europy (1974, 1975, 1976); wielokrotna rekordzistka i mistrzyni Polski.

Absolwentka Szkoły Podstawowej nr 66 i XI Liceum Ogólnokształcącego im. St. Konarskiego we Wrocławiu, Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie – mgr ekonomii (1978); dyplom trenera w lekkiej atletyce AWF Poznań (1981) i DLV - Akademie / Niemcy (1998).

Kariera sportowa

Do sportu trafiła dzięki nauczycielce wychowania fizycznego ze szkoły podstawowej, Bożenie Czerskiej, która prowadziła zajęcia w Szkolnym Klubie Sportowym i sprawiła, że to lekka atletyka stała się pasją uczennicy. następnie stała się zawodniczką klubu sportowego Burza Wrocław (1967–1972), gdzie trener klubowy, Roman Guderski, zadbał o wszechstronny rozwój sportowy. W tym okresie startowała również z powodzeniem w pięcioboju lekkoatletycznym. Po maturze zdecydowała się studiować w Warszawie i tam dołączyła do grupy najlepszych płotkarek Polski w klubie Gwardia Warszawa (1973–1982). Początkowo trenowała (1972–1973) z trenerem Tadeuszem Szczepańskim (ówczesnym trenerem kadry narodowej), później (od 1974 do 1980) ze Sławomirem Nowakiem[2].

Igrzyska olimpijskie

Trzykrotnie startowała na igrzyskach olimpijskich, za każdym razem występując w finale w biegu na 100 m ppł. W 1972 niespodziewanie awansowała do reprezentacji olimpijskiej zastępując kontuzjowaną koleżankę Teresę Sukniewicz. W 1976 pechowo powtórzono jej bieg półfinałowy tuż przed finałem – stawiając uczestniczki tego biegu w nierównej pozycji do pozostałych finalistek (Rabsztyn była dodatkowo osłabiona przebytą anginą). W 1980 wystąpiła także w sztafecie 4 × 100 m, zajmując 7. miejsce, z wynikiem 43,59 (razem z Zofią Bielczyk, Lucyną Langer i Elżbietą Stachurską)[2].

Rok Konkurencja Miejsce Pozycja Wynik
1972100 m ppłRFN Monachium8. miejsce13,44
1976100 m ppłKanada Montreal5. miejsce12,96
1980100 m ppłZSRR Moskwa5. miejsce12,74
19804 x 100 mZSRR Moskwa7. miejsce43,59

Uniwersjada

Trzykrotnie wygrywała bieg na 100 m ppł na Uniwersjadzie – w 1973, z wynikiem 13,23, w 1975, z wynikiem 13,14 (drugie miejsce w tym biegu zajęła Bożena Nowakowska), w 1977, z wynikiem 12,86[3]. W 1975 zdobyła ponadto srebro w sztafecie 4 x 100 metrów.

Rok Konkurencja Miejsce Pozycja Wynik
1973100 m ppłZSRR Moskwa 1. miejsce13,23
1975100 m ppłWłochy Rzym 1. miejsce13,14
19754 x 100 mWłochy Rzym 2. miejsce44,87
1977100 m ppłBułgaria Sofia 1. miejsce12,86

Puchar Świata

Dwukrotnie wystąpiła i wygrała w zawodach Pucharu Świata w reprezentacji Europy[4].

Rok Konkurencja Miejsce Pozycja Wynik
1977100 m ppłRFN Düsseldorf 1. miejsce12,70
1979100 m ppłKanada Montreal 1. miejsce12,67

Mistrzostwa Europy

Dwukrotnie wystąpiła na mistrzostwach Europy seniorów. W 1974 zajęła 8. miejsce w biegu na 100 m ppł, z wynikiem 13,53. Na mistrzostwach w 1978 zakwalifikowała się do finału biegu na 100 m ppł, w którym zderzyła się na przedostatnim płotku z Rosjanką Niną Morguliną i spowodowała jej upadek (sama dobiegła zaś do mety na 7. pozycji). W konsekwencji została zdyskwalifikowana i nie dopuszczona do powtórzonego finału. Na tych samych zawodach w sztafecie 4 × 100 m zajęła 5. miejsce, z wynikiem 43,83 (z Zofią Bielczyk, Jolantą Stalmach i Ireną Szewińską)[5].

Halowe mistrzostwa Europy

Dziesięciokrotnie wystąpiła na halowych mistrzostwach Europy, zdobywając trzy złote (1974, z czasem 8,08; ex aequo z Annerose Fiedler, 1975, z czasem 8,04 oraz 1976, z czasem 7,96 (rekord Polski) – brązowy medal w tym biegu zdobyła Bożena Nowakowska, a piąta była Teresa Nowak) i trzy srebrne medale (1978, z czasem 8,07 – piąta w tym biegu była Zofia Bielczyk, 1979, z czasem 8,00 – zwycięstwo w tym biegu odniosła Danuta Perka i 1980 w biegu na 60 m ppł, z czasem 7,89 – zwycięstwo w tym biegu odniosła Zofia Bielczyk) oraz brązowy medal w biegu na 50 m ppł w 1972, z czasem 7,05 (srebrny medal w tym biegu wywalczyła Teresa Sukniewicz, natomiast sama G. Rabsztyn poprawiła w trzecim biegu eliminacyjnym rekord świata, wynikiem 7,05, który jednak w czwartym biegu eliminacyjnym poprawiła wynikiem 6,87 Annelie Ehrhardt). Ponadto w 1971 i 1973 odpadła w półfinale biegu na 60 m ppł, w 1982 zajęła 5. miejsce w finale biegu na 60 m ppł, a w 1979 i 1980 startowała także w biegu na 60 m, odpadając jednak w obu tych startach odpadła w półfinale[6].

Puchar Europy

Reprezentowała Polskę w Pucharze Europy w 1973 (w zawodach półfinałowych zajęła 1. miejsce w biegu na 100 m ppł, z wynikiem 13,27, ale reprezentacja Polski nie awansowała do finału), 1975 (1. miejsce w zawodach półfinałowych w biegu na 100 m ppł z rekordem Polski 12,82, 2. miejsce w tej samej konkurencji w finale A, z wynikiem 12,85), 1977 (tylko w zawodach półfinałowych, gdzie wygrała bieg na 100 m ppł, z wynikiem 13,46, w finale A pobiegła Bożena Nowakowska) i 1979 (w półfinale: 1 m. miejsce w biegu na 100 m ppł, z wynikiem 12,76 i 2. miejsce w sztafecie 4 × 100 m, z wynikiem 44,21, w finale A: 2 m. miejsce w biegu na 100 m ppł, z wynikiem 12,85 i 6. miejsce w sztafecie 4 × 100 m, z wynikiem 43,73[7].

Mistrzostwa Europy juniorów

Na Europejskich Igrzyskach Juniorów w Lekkoatletyce w 1968 zajęła 6. miejsce w biegu na 60 m ppł, z czasem 11,6. W 1970 została mistrzynią Europy juniorek na 100 m ppł, z czasem 14,06[2].

Mistrzostwa Polski

Na mistrzostwach Polski seniorów zdobyła 10 złotych, trzy srebrne i jeden brązowy medal, w tym: złoty medal w biegu na 100 m w 1978, sześć złotych medali w biegu na 100 m ppł (1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980), trzy złote medale w sztafecie 4 × 100 m (1973, 1978, 1979), dwa srebrne medale w biegu na 100 m ppł (1974, 1982), srebrny medal w pięcioboju (1971), brązowy medal w biegu na 100 m ppł (1972)[8].

Na halowych mistrzostwach Polski zdobyła siedem złotych medali w biegu na 60 m ppł (1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980), srebrny medal w tej samej konkurencji w 1982 oraz dwa srebrne medale w biegu na 60 m (1979, 1980)[9].

Rekordy świata i Polski

Rekordy świata

10 czerwca 1978 ustanowiła rekord świata w biegu na 100 m ppł, uzyskując wynik 12,48 (poprzedni rekord należał od 8 września 1972 do Annelie Ehrhardt i wynosił 12,59). 18 czerwca 1979 wyrównała ten rekord, a 13 czerwca 1980 poprawiła go, uzyskując wynik 12,36 (rezultat ten wyrównała 13 sierpnia 1986 Bułgarka Jordanka Donkowa, który następnie poprawiła cztery dni później wynikiem 12,35)[10].

11 marca 1972 w biegu eliminacyjnym halowych mistrzostw Europy poprawiła wynikiem 7,05 rekord świata w biegu na 50 m ppł, który wynosił 7,09 i został ustanowiony tego samego dnia w pierwszym biegu eliminacyjnym HME przez Teresę Sukniewicz, jednak rekord ten straciła tego samego dnia na rzecz Annelie Ehrhardt, która w kolejnym biegu eliminacyjnym uzyskała rezultat 6,87[11].

10 lutego 1974 wyrównała wynikiem 7,9 rekord świata w biegu na 60 m ppł (ustanowiony 25 lutego 1973 przez Valerię Bufanu). Na tym samym dystansie kolejne dwa rekordy świata ustanowiła najpierw 7 lutego 1979, wynikiem 7,86 (w finale halowych mistrzostw Polski – poprzedni rekord należał od 9 marca 1974 do Annelie Ehrhardt i wynosił 7,90), następnie 16 lutego 1980 (również w finale mistrzostw Polski), wynikiem 7,84 (poprawiła go 1 marca 1980 Zofia Bielczyk, uzyskując wynik 7,77)[12].

Rekordy Polski

Rekord Polski na 100 m ppł mierzony pomiarem ręcznym, wynoszący 12,7 i należący od 20 września 1970 do Teresy Sukniewicz wyrównała czterokrotnie (pierwszy raz 28 czerwca 1972). Rekord Polski mierzony pomiarem elektronicznym poprawiała wynikiem 12,84 w dniu 12 czerwca 1975, bijąc rekord należący do Teresy Nowak i wynoszący od 7 września 1974 – 12,91. Następnie rekord ten poprawiała 12 lipca 1975 (12,82), 22 czerwca 1976 (12,69), 2 czerwca 1978 (12,61) oraz bijąc równocześnie rekord świata (12,48 – 10 czerwca 1978 i 18 czerwca 1978, 12,36 – 13 czerwca 1980 – jest to wciąż (2018) rekord Polski). Ten ostatni wynik pozostał także jej rekordem życiowym na tym dystansie[4].

Rekord Polski na 60 m ppł mierzony pomiarem elektronicznym poprawiała kolejno 7 lutego 1976 (7,99 w finale halowych mistrzostw Polski), 21 lutego 1976 (7,96 – w finale halowych mistrzostw Europy), 14 marca 1978 (7,95) i bijąc równocześnie rekord świata – 7 lutego 1979 (7,86 w finale halowych mistrzostw Polski) oraz 16 lutego 1980 (7,84 w finale halowych mistrzostw Polski). Ten ostatni wynik pozostał jej rekordem życiowym i jest wciąż (2018) drugim w historii wynikiem w polskiej lekkoatletyce[13].

Miejsca na światowych listach rocznych

W latach 1971–1982 była dziesięciokrotnie klasyfikowana w 1. dziesiątce najlepszych płotkarek na listach światowych, w tym w 1976, 1977, 1978, 1979, 1980 na miejscu pierwszym (1971 – 9 m. z wynikiem 13,2, 1972 – 7 m. z wynikiem 12,95, 1973 – 2 m. z wynikiem 12,92, 1975 – 2 m. z wynikiem 12,82, 1976 – 1 m. z wynikiem 12,69, 1977 – 1 m. z wynikiem 12,70, 1978 – 1 m. z wynikiem 12,48, 1979 – 1 m. z wynikiem 12,48, 1980 – 1 m. z wynikiem 12,36, 1982 – 10 m. z wynikiem 12,93)[14].

Wyróżnienia

W latach 1978, 1979 i 1980 zwyciężała w rankingu Złotych Kolców[15]. Dwukrotnie znalazła się w pierwszej dziesiątce Plebiscytu Przeglądu Sportowego na najlepszego sportowca roku – w 1978 na miejscu siódmym, w 1979 na miejscu dziewiątym. W 1996 otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Miasta Koła[16]. Postanowieniem prezydenta RP z 30 czerwca 2015 została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz polskiego ruchu olimpijskiego[17].

W 2017 została nagrodzona medalem Kalos Kagathos[18].

Życie prywatne

Ukończyła studia magisterskie na Wydziale Ekonomii Produkcji Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie (1978) oraz studia trenerskie w Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu (1981).

Jest starszą siostrą lekkoatletki Elżbiety Rabsztyn[15]. Jej córką jest płotkarka Kaja Tokarska.

Przypisy

  1. ↑ Rabsztyn Grażyna, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-06-13].
  2. 1 2 3 Bogdan Tuszyński, Henryk Kurzyński Leksykon olimpijczyków polskich. Od Chamonix i Paryża do Soczi 1924–2014, wyd. PKOl, b.m. i d. w., s. 504
  3. ↑ Halina Hanusz, Bartłomiej Korpak Polacy na letnich uniwersjadach 1959–2009, wyd. Warszawa 2010, s. 46, 50, 52
  4. 1 2 Encyklopedia (statystyczna) polskiej lekkiej atletyki 1919–1994, wyd. Warszawa 1994, s. 252
  5. ↑ Francisco Ascorbe i inni, History of the European Athletics Championship. Statistics Handbook, wyd. Barcelona 2010, s. 392, 389 i 940
  6. ↑ Francisco Ascorbe i inni, European Indoor Handbook. History of the European Indoor Championship, wyd. Madryt 2005, s. 444
  7. ↑ Francisco Ascorbe, Félix Capilla, José Luis Hernández History of the European Cup. Statistics handbook, wyd. Malaga 2006, s. 91, 107, 108, 127, 144–145, 149–150
  8. ↑ Henryk Kurzyński, Leszek Luftman, Janusz Rozum, Maciej Rychwalski, Andrzej Socha Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece, wyd. Bydgoszcz 2011, s. 431
  9. ↑ Daniel Grinberg i inni, Historia polskiej lekkoatletyki halowej 1924–2014, wyd. Warszawa-Sopot 2014, s. 444
  10. ↑ Francisco Ascorbe i inni, History of the European Athletics Championship. Statistics Handbook, wyd. Barcelona 2010, s. 1067
  11. ↑ Daniel Grinberg i inni,Historia polskiej lekkoatletyki halowej 1924–2014, wyd. Warszawa-Sopot 2014, s. 39
  12. ↑ Francisco Ascorbe i inni, European Indoor Handbook. History of the European Indoor Championship, wyd. Madryt 2005, s. 473
  13. ↑ Daniel Grinberg i inni, Historia polskiej lekkoatletyki halowej 1924–2014, wyd. Warszawa-Sopot 2014, s. 355
  14. ↑ Janusz Waśko Polscy lekkoatleci na listach światowych 1921–2010, wyd. Zamość 2011, s. 108
  15. 1 2 Bogdan Tuszyński, Henryk Kurzyński Leksykon olimpijczyków polskich. Od Chamonix i Paryża do Soczi 1924–2014, wyd. PKOl, b.m. i d. w., s. 505
  16. ↑ Honorowi Obywatele Miasta Koła. kolo.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-07)].
  17. ↑ M.P. z 2015 r. poz.  (ISAP).
  18. ↑ Ogłoszono laureatów medalu „Kalos Kagathos”. uj.edu.pl, 2017-07-31. [dostęp 2018-02-26].

Bibliografia

  • Bogdan Tuszyński, Henryk Kurzyński Leksykon olimpijczyków polskich. Od Chamonix i Paryża do Soczi 1924–2014, wyd. PKOl, b.m. i d. w., s. 504–505

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.