Helena Rumkowska
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
20 października 1894 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
sierpień 1944 |
| Zawód, zajęcie |
działaczka społeczna |
| Małżeństwo | |
| Krewni i powinowaci |
Chaim Rumkowski (szwagier) |
Helena Rumkowska z d. Asz (ur. 20 października 1894 w Dębni, zm. w sierpniu 1944 w Auschwitz-Birkenau) – żydowska działaczka społeczna, urzędniczka łódzkiego Judenratu.
Życiorys
Urodziła się w Dębni lub Dębinie. Według słów jej syna była spokrewniona z Szalomem Aszem[1]. Przed wojną mieszkała z mężem, Józefem Rumkowskim, przy ulicy Kilińskiego 105 w Łodzi. Mieli syna Ruwena (Romana)[1], członka He-Chaluc, który w 1937 roku wyemigrował do Palestyny[2].
Po rozpoczęciu niemieckiej okupacji i utworzeniu getta łódzkiego wraz z mężem i szwagrem, Chaimem Rumkowskim, zamieszkała przy ulicy Łagiewnickiej 34, a później przy Łagiewnickiej 63[1][3]. Zaangażowała się następnie w działalność społeczną i opiekuńczą w getcie, w czerwcu 1940 roku objęła protektorat nad kuchnią społeczną – Kuchnią dla Inteligencji przy ulicy Ceglanej 10, zajmowała się m.in. szkoleniem obsługi, administracją oraz zakupem produktów i wyposażenia do niej[1][4]. Następnie objęła nadzór nad domami dziecka, domami starców, domami wypoczynkowymi i kuchniami społecznymi. Objęła również protektorat nad bursami przy ulicy Staszica i Gnieźnieńskiej[1].
W getcie zyskała przydomek „księżnej Heleny”[5], „księżnej Kentu” oraz „Pięknej Heleny”[6]. Przezwiska te zostały jej nadane ze względu na jej skłonność do okazywania dumy z jej rzekomo wysokiej pozycji związanej z powinowactwem z Przełożonym Starszeństwa Żydów[6]. Nosiła również tzw. łatę – żółtą gwiazdę Dawida – zgodnie z wymogami nałożonymi na Żydów w Europie Zachodniej, co traktowano jako oznakę wyższego statusu i modę[7].
Po ciężkiej chorobie, w marcu 1944 roku podjęła pracę w kierownictwie resortu krawieckiego. Pracowała również w resorcie dla młodocianych[1]. W sierpniu 1944 roku wraz z mężem, szwagrem i jego rodziną została wywieziona do Auschwitz-Birkenau i tam zamordowana[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Ewa Wiatr, Rumkowska Helena [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-03-21].
- ↑ Polit 2012 ↓, s. 310.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 290.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 132.
- ↑ Sitarek 2017 ↓, s. 90.
- 1 2 Ewa Wiatr, Księżna Kentu [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-03-21].
- ↑ Adam Sitarek, Luksusowe łaty [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-03-21].
Bibliografia
- Monika Polit, „Moja żydowska dusza nie obawia się dnia sądu”. Mordechaj Chaim Rumkowski. Prawda i zmyślenie [e-book/epub], Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2012, ISBN 978-83-63444-21-1.
- Adam Sitarek, „Jachsenci”, „szyszki”, „Jockey Club” – elity getta łódzkiego, [w:] Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło (red.), Elity i przedstawiciele ludności żydowskiej w czasie II wojny światowej, Kraków–Katowice–Warszawa 2017, ISBN 978-83-8098-346-5.
- Adam Sitarek, „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2018, ISBN 978-83-8098-363-2.