Józef Rumkowski
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
24 sierpnia 1884 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
sierpień 1944 |
| Zawód, zajęcie |
lekarz |
| Małżeństwo | |
| Krewni i powinowaci |
Chaim Rumkowski (brat) |
Józef Rumkowski (ur. 12 sierpnia?/24 sierpnia 1884 w Ilinie, zm. w sierpniu 1944 w Auschwitz-Birkenau) – żydowski lekarz, brat i bliski współpracownik Chaima Rumkowskiego, Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi podczas II wojny światowej.
Życiorys
Żonaty z Heleną, mieli syna Ruwena (Romana), który przed wybuchem wojny wyjechał do Palestyny[1]. Przed wojną mieszkał przy ulicy Kilińskiego 105 w Łodzi[2].
Był kierownikiem szpitala im. Poznańskich w Łodzi, a następnie Szpitala nr 1 w getcie łódzkim[2][3]. Po utworzeniu Wydziału Zdrowia łódzkiego Judenratu w październiku 1939 roku został mianowany jego dyrektorem administracyjnym[3]. Po utworzeniu getta mieszkał przy ulicy Łagiewnickiej 34 i 63, korzystał także z mieszkania na Marysinie[2]. W lutym 1941 roku jego brat uhonorował go dyplomem uznania[4]. W kwietniu 1941 roku popadł w konflikt z kierownikiem Wydziału Zdrowia Leonem Szykierem, co doprowadziło do odwołania Szykiera ze wszystkich funkcji przez Chaima Rumkowskiego[5]. Ze wszystkich stanowisk w Wydziale Zdrowia ustąpił po tzw. Wielkiej Szperze, likwidacji szpitali w getcie i wywiezieniu ich pacjentów do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem[6].
11 sierpnia 1942 roku objął kierownictwo Najwyższej Izby Kontroli, przekształconej następnie w Referat Fachowo-Kontrolny przy Centralnym Biurze Resortów Pracy[2][7][8]. W tym samym miesiącu objął także funkcję przewodniczącego Rady Prezydialnej[9]. Po likwidacji referatu w marcu 1944 roku pracował w Biurze Przełożonego Starszeństwa Żydów[2]. W getcie nadano mu przezwisko „Dyrektor”[10].
Podczas likwidacji getta w sierpniu 1944 roku został wywieziony do Auschwitz-Birkenau wraz z żoną, bratem i jego rodziną, a tam zamordowany[11].
Przypisy
- ↑ Ewa Wiatr, Rumkowska Helena [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-03-21].
- 1 2 3 4 5 Oskar Singer, Rumkowski Josef [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-02-15].
- 1 2 Sitarek 2018 ↓, s. 61.
- ↑ Sitarek i Trębacz 2011 ↓, s. 20.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 166.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 197.
- ↑ Adam Sitarek, Najwyższa Izba Kontroli [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-02-15].
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 171–172.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 171.
- ↑ Sitarek 2017 ↓, s. 89.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 277.
Bibliografia
- Adam Sitarek, Michał Trębacz (red.), "Słuchają słów Prezesa": księga przemówień Chaima Mordechaja Rumkowskiego, Łódź: Archiwum Państwowe w Łodzi, 2011, ISBN 978-83-931608-4-6.
- Adam Sitarek, „Jachsenci”, „szyszki”, „Jockey Club” – elity getta łódzkiego, [w:] Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło (red.), Elity i przedstawiciele ludności żydowskiej w czasie II wojny światowej, Kraków–Katowice–Warszawa 2017, ISBN 978-83-8098-346-5.
- Adam Sitarek, „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2018, ISBN 978-83-8098-363-2.