Iracka Marynarka Wojenna

Królestwo Iraku uzyskało niepodległość w 1932 roku. 2 lipca 1937 roku utworzono także siły morskie tego państwa, najpierw tylko jako flotyllę rzeczną, z bazą i dowództwem w al-Amara^[1]. Z uwagi na krótką linię brzegową – 58 km, w głębi Zatoki Perskiej, w oddaleniu od otwartego morza, Irak nie miał potrzeby posiadania licznej marynarki^[2]. Pierwszymi jej okrętami o wartości bojowej były cztery małe patrolowce zbudowane w brytyjskiej stoczni Thornycroft w 1937 roku, o numerach 1 – 4, o wyporności 67 ton, pozostające w służbie do lat 70^[3]. W 1956 roku bazę floty przeniesiono do Basry^[1].

Po rewolucji w 1958 roku proklamowano w Iraku republikę^[4]. Wraz ze wzrostem ambicji regionalnych i podziałami geopolitycznymi w okresie zimnej wojny, Irak zaczął następnie stopniowo rozbudowywać marynarkę z pomocą radziecką. Począwszy od 1959 roku, w toku kolejnej dekady zakupił 12 kutrów torpedowych projektu 183 (P-6) i pięć okrętów patrolowych (typów SO-1 i Poluchat), co dało mu możliwości uderzeniowe w strefie przybrzeżnej^[2]. W 1966 roku marynarkę połączono z wojskami obrony wybrzeża, wyposażonymi w armaty kalibru 130 mm^[1]. Po objęciu władzy przez partię Baas, w latach 70. nastąpił znaczący rozwój jakościowy i ilościowy marynarki^[1]. Począwszy od 1972 roku Irak kupił w ZSRR 14 kutrów rakietowych projektu 205 (w kodzie NATO: Osa I i Osa II), stanowiących odtąd jej główne siły uderzeniowe^[2]. Nabyto ponadto w tej dekadzie cztery polskie okręty desantowe projektu 773 (Polnocny-D), dalsze patrolowce i pięć trałowców^[2]. Główna baza marynarki została przeniesiona do Umm Kasr z uwagi na zagrożenie Basry na ostrzał z Iranu^[5]. W 1975 roku marynarka liczyła 2000 osób personelu^[6]. Marynarka iracka miała jednak charakter przybrzeżny i rzadko wykonywała dalsze rejsy; jednym z wyjątków była wizyta w Adenie w kwietniu 1978 roku^[5]. Dalsze plany rozwoju marynarki w kierunku siły pełnomorskiej związane były z objęciem rządów przez Saddama Husajna^[5]. W 1980 roku weszła do służby zbudowana w Jugosławii szkolna fregata „Ibn Khaldoum”, która stała się największym okrętem irackim^[2]. Zakupiono tam też trzy małe trałowce rzeczne typu Neštin^[5]. W latach 80. marynarka liczyła około osób 3000 personelu i była najmniejszym z irackich rodzajów broni – mimo to była liczącą się siłą regionalną, jak na ograniczony dostęp kraju do morza^[2]. W 1980 roku, podczas reorganizacji lotnictwa wojskowego, marynarce Iraku podporządkowano 101. dywizjon śmigłowców SA.321 Super Frelon, nadających się do zwalczania okrętów podwodnych i przenoszenia pocisków przeciwokrętowych Exocet^[7].

Marynarka Iraku wzięła udział w wojnie iracko-irańskiej w latach 1980–1988 przeciwko silniejszej marynarce irańskiej, topiąc kilka z kilkunastu jednostek straconych podczas wojny przez Iran, lecz również sama straciła okręt desantowy, cztery kutry rakietowe i sześć torpedowych^[8]. W marcu 1981 roku Irak postanowił dokonać znacznej rozbudowy marynarki o silne okręty pełnomorskie i zamówił we Włoszech cztery fregaty rakietowe typu Lupo, sześć korwet rakietowych typu Abi Serh i okręt zaopatrzeniowy, ale okręty te, ukończone w połowie lat 80, nie zostały nigdy dostarczone z powodu nałożonego przez ONZ embarga na dostawy broni do Iraku^[7]. W latach 80. dostarczono jedynie 15 kutrów patrolowych typu PB 90 z Jugosławii, z których sześć utracono w wojnie z Iranem^[9]. W 1982 roku obrona brzegowa otrzymała dwie baterie chińskich pocisków HY-2^[10].

Po agresji Iraku na Kuwejt w sierpniu 1990 roku, Irak zdobył większość okrętów marynarki kuwejckiej, w tym pięć kutrów rakietowych typu Lürssen TNC 45, jeden typu Lürssen FPB 57 i jednostki patrolowe^[11]. Zostały następnie przyjęte do służby irackiej, stanowiąc jej wartościowe wzmocnienie, lecz załogi nie były dobrze obeznane z ich zachodnimi systemami uzbrojenia^[11]. W następstwie agresji na Kuwejt doszło do I wojny w Zatoce Perskiej w 1991 roku, w której marynarka Iraku została praktycznie całkowicie zniszczona przez koalicję państw zachodnich i rejonu Zatoki^[2]. Okręty irackie, wraz ze zdobycznymi, nie zdołały zadać szkód sprzymierzonym, a same zostały zatopione lub uszkodzone, głównie uderzeniami amerykańskiego i brytyjskiego lotnictwa pokładowego i śmigłowców^[12]. Jedyne uszkodzenia okrętów sprzymierzeni odnieśli na minach morskich^[12]. Dwa kutry rakietowe i jeden okręt desantowy uciekły do Iranu, gdzie zostały przejęte przez marynarkę irańską^[2]. Na skutek wojny, w latach 90. marynarka Iraku została zredukowana do przybrzeżnych łodzi motorowych i kilku małych okrętów, w dużej mierze uszkodzonych lub niesprawnych, w tym niesprawnej fregaty szkolnej i jedynego kutra rakietowego projektu 205^[9].

Podczas II wojny w Zatoce Perskiej w marcu 2003 roku lotnictwo amerykańskie i siły brytyjskie zatopiły kilka pozostałych irackich patrolowców^[13]. Jedyną aktywnością marynarki irackiej były próby stawiania min z małych jednostek, które były topione^[13]. Po wojnie i okresie okupacji Iraku, kontrola nad państwem została przekazana w ręce tymczasowego rządu irackiego w 2004 roku, a 30 września tego roku powołano na nowo marynarkę z bazą w Umm Kasr, jako Irackie Siły Obrony Wybrzeża^[4]. Jej głównymi zadaniami jest ochrona terminali naftowych Khawr al Amaya i Al Basra^[4]. Została ona następnie wyposażona w kilkadziesiąt nowych okrętów patrolowych – głównie małych jednostek przybrzeżnych, z pomocą USA i innych państw^[14]. W 2009 roku dostarczono cztery większe włoskie patrolowce typu Fateh, o wyporności 397 ton, a w 2012 roku dwa zbudowane w USA pełnomorskie okręty patrolowe „Al Basra” i „Al Fayhaa” o wyporności 1400 ton^[14]. W 2015 roku marynarka liczyła 3650 osób personelu, w tym 1500 piechoty morskiej^[4].