Irmina Kosmala

Irmina Kosmala

Irmina Kosmala (2024)
Data i miejsce urodzenia	24 grudnia 1976 Gniezno
Alma Mater	Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Dziedzina sztuki	literatura piękna
Ważne dzieła
Złuda (powieść, 2020) Itinerarium, czyli przewodnik dla podróżnych (krytyka literacka, 2023) Krótka historia nikczemności (powieść, 2024) Spoina (powieść, 2026)
Odznaczenia
Nagrody
Nagroda „Polka XXI wieku” (wyróżnienie za powieść: Spoina) 2026 Nagroda Specjalna SDP za powieść: Spoina 2026

Irmina Kosmala (ur. 24 grudnia 1976 w Gnieźnie) – polska pisarka, publicystka, dziennikarka, animatorka kultury^[1], od 2005 redaktorka naczelna „Kuźni Literackiej”, krytyczka literacka^[2] i teatralna^[3][4].

Absolwentka studiów magisterskich filologii polskiej w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (dawniej Wyższa Szkoła Pedagogiczna, wśród wykładowców m.in. prof. UKW dr hab. Marek Kazimierz Siwiec, promotor magisterium prof. Dariusz Tomasz Lebioda) oraz filozofii w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, promotor magisterium o Fryderyku Nietzsche prof. dr hab. Roman Kubicki^[5].

Jest redaktorką naczelną ogólnopolskiego medium literackiego „Kuźnia Literacka” oraz redaktorką działu recenzji ogólnopolskiego pisma kulturalnego „Zeszyty Poetyckie”^[6], za krytykę literacką laureatka kolejnego etapu Nagrody Ambasador Nowej Europy^[7][8][9], członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich^[10]. W 2026 roku weszła w skład kapituły Nagrody im. Gabrieli Zapolskiej za dramat, którą przyznają redakcje „Kuźni Literackiej”, „LiryDramu” i „Zeszytów Poetyckich”^[11].

Kosmala zadebiutowała w 2020 powieścią Złuda, która spotkała się z pozytywnym odbiorem w środowisku literackim^{[12][13][14][15][16][17]}. W 2024 opublikowała pod redakcją Dawida Junga kolejną powieść pt. Krótka historia nikczemności, ze wstępem filozoficznym prof. Romana Kubickiego^[18].

Ważnym elementem jej twórczości jest także krytyka literacka, w szczególności książka Itinerarium, czyli przewodnik dla podróżnych (2023), która została opatrzona wstępem filozoficznym prof. Antoniego Siemianowskiego oraz otrzymała nagrodę Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (laucjację dla Irminy Kosmali napisał dr Wiesław Kot). W obszarze literatury faktu wyróżnia się Dziennik pandemiczny, a jej wkład w literaturę poetycką to m.in. redakcja antologii poezji Antologia poetów gnieźnieńskich oraz udział jako poetki w antologii polsko-ukraińskiej Kto Wam pozwolił tak pięknie żyć, w przekładzie Switłany Bresławskiej i Bogdany Buczkowskiej (Wyd. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich)^[19].

W 2026 opublikowała zwieńczenie tryptyku Spoina. To pierwsza polska powieść, która wprost podejmuje temat akcji T4 prowadzonej wobec pacjentów szpitala psychiatrycznego „Dziekanka” w okresie II wojny światowej, wpisując ją w szeroki kontekst filozoficzny, etyczny i egzystencjalny. W powieści pojawiają się realne postaci historyczne, jak Kazimierz Filip Wize, Olga Boznańska czy Wiktor Ratka^[20][21].

Pełni funkcję redaktor naczelnej „Kuźni Literackiej” – ogólnopolskiego czasopisma poświęconego recenzjom i krytyce literackiej, promującego współczesną literaturę polską. Jest również redaktorką „Zeszytów Poetyckich”, a jako krytyczka i recenzentka współpracuje m.in. z czasopismami „Recogito” i „Latarnia Morska”. Dzięki swojej działalności redaktorskiej, publicystycznej i powieściopisarskiej Kosmala stała się jedną z ważniejszych postaci promujących polską literaturę oraz jedną z istotniejszych autorek literatury psychologicznej^[22].

Aktywnie uczestniczy w organizacji i prowadzeniu licznych festiwali literackich, takich jak Międzynarodowy Festiwal Festa Fatuorum, Noc Poetów, Festiwal Literacki PreTeksty^[23] oraz Literatura do Poznania SPP^[24][25]. Jest współautorką gnieźnieńskich dyktand ortograficznych „O złotą stalówkę” oraz inicjatorką comiesięcznych spotkań literackich. W sferze teatralnej działa jako scenarzystka i reżyserka, angażując się m.in. w tworzenie spektakli teatralnych dla szkół. Przykładem jej pracy jest sztuka teatralna oparta na życiu księdza majora Mateusza Zabłockiego, którą wystawił Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie. Kosmala realizuje także projekty terapeutyczne, takie jak autorska bajkoterapia dla dzieci i dorosłych^[26][27].

Dotychczas w serii wydawniczej redagowanej przez nią i Dawida Junga^[28][29] ukazały się:

• Dagmara Kacperowska, Franek z Owczej Góry, Zeszyty Poetyckie 2026, oprawa twarda: ISBN 978-83-62947-90-4^[30][31]

Została nagrodzona m.in.: Nagrodą im. Wojciecha Dolaty^[32], Medalem Milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego, Nagrodą Kulturalną Miasta Gniezna (2021)^[33], Medalem Gaude Mater Polonia (2022). Otrzymała również wiele wyróżnień literackich i pełniła funkcję jurorki w Kapitule Nagrody im. Anny Piskurz, jednego z najważniejszych konkursów literackich dla młodzieży^[34].

W 2025 w Teatrze Wielkim w Poznaniu otrzymała za literaturę stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego^[35].

We wrześniu 2025 decyzją Marty Cienkowskiej, Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego, otrzymała Odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”^[36], jak informowała Biblioteka Analiz: odznaczenie jest wyrazem uznania dla jej wieloletniej działalności twórczej, krytycznej i animacyjnej, a zarazem podkreśleniem znaczenia „Kuźni Literackiej”, ogólnopolskiego czasopisma, które przez dwadzieścia lat swego istnienia stało się jednym z ważniejszych polskich mediów omawiających i recenzujących literaturę europejską^[37].

W październiku 2025 r. od prezydenta miasta Gniezna Michała Powałowskiego otrzymała nawiązujący do dziedzictwa historycznego i kulturowego^[38] Medal Gnieźnieński, za: wieloletnie zaangażowanie w animację życia kulturalnego, promocję twórczości literackiej wielu pokoleń autorów oraz własny wkład pisarski, przyczyniający się do rozwoju i promocji kulturalnego wizerunku Gniezna^[39][40][41].

W październiku 2025 otrzymała Nagrodę Gloria Musicorum od Muzeum Polskich Organów Elektronicznych za: działalność publicystyczną oraz promocję polskiej kultury muzycznej wśród dzieci^[42].

W Reducie Banku Polskiego w Warszawie pisarka 6 marca 2026 została wyróżniona prestiżową^[43] Nagrodą „Polka XXI wieku” w kategorii kultura za powieść Spoina, książkę uznaną przez kapitułę (przewodnicząca: prof. Jolanta Rzegocka) za dzieło odważne, podejmujące trudne wątki polskiej historii i pamięci zbiorowej^[44][45][46]. Nagrodzona powieść Kosmali jest ważnym elementem debaty publicznej^[47]. Powieść Spoina została również doceniona za literacką siłę przekazu oraz za umiejętność podejmowania trudnych tematów związanych z historią i doświadczeniem społecznym, które wciąż pozostają żywe w polskiej świadomości, w opinii jurorów książka Kosmali pokazuje, że literatura może być ważnym narzędziem dialogu z przeszłością, nie tylko przypominając wydarzenia historyczne, ale także prowokując do refleksji nad ich współczesnym znaczeniem^[48].

W czerwcu 2026 roku została uhonorowana Nagrodą Specjalną za powieść Spoina w ramach Wielkopolskiego i Lubuskiego Konkursu Dziennikarskiego organizowanego przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich^[49]. Nagrodę przyznano za wieloletnie badania archiwalne i rzetelne udokumentowanie eksterminacji pacjentów gnieźnieńskiego szpitala „Dziekanka” w ramach niemieckiej Akcji T4. Jury wyróżniło autorkę za bezprecedensowe w polskiej prozie połączenie literatury pięknej ze standardami sztuki dziennikarskiej, co pozwoliło na przełamanie społecznego tabu i przywrócenie godności ofiarom^[50].

Jest aktywną członkinią wielu organizacji literackich i kulturalnych, w tym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich^[51], Międzynarodowa Federacja Dziennikarzy IFJ w Brukseli, Stowarzyszenia Konfraternia Teatralna oraz Koła Młodych przy Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich w Poznaniu. Zasiada również w Kapitule Nagrody Kulturalnej Miasta Gniezna oraz w Kapitule Nagrody im. Anny Piskurz^[52]