Leon Szykier

Leon Szykier
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

15 lipca 1894
Łódź

Data śmierci

18 maja 1972

Zawód, zajęcie

lekarz

Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1950–1986) Honorowa Odznaka Miasta Łodzi

Leon Szykier (ur. 15 lipca 1894 w Łodzi, zm. 18 maja 1972) – polski lekarz pochodzenia żydowskiego, podczas II wojny światowej członek Judenratu w getcie łódzkim i zastępca Chaima Rumkowskiego.

Życiorys

Był synem łódzkiego społecznika Ezry Szykiera. Studiował medycynę na Uniwersytecie Warszawskim, a później w Pradze i w Bratysławie, gdzie studia ukończył w 1920 roku. Następnie uzyskał nostryfikację w Warszawie[1]. Następnie pracował jako lekarz w łódzkim pogotowiu, w szpitalu miejskim w Radogoszczu oraz w ubezpieczalniach społecznych w Łodzi i Pabianicach[1]. W 1920 roku wziął ślub z Sonią Eugenią Poswolską, para miała syna, Edwarda (ur. 1922). Przed wojną mieszkał przy ulicy Piotrkowskiej 275 w Łodzi[1].

Po wybuchu II wojny światowej, w październiku 1939 roku, objął funkcję naczelnego lekarza szpitala żydowskiego „Linas Hacedek”[1]. W lutym 1940 roku wszedł w skład drugiej Rady Starszych w Łodzi, miesiąc wcześniej objął funkcję kierownika Wydziału Zdrowia Judenratu[1][2]. Twierdził później, że do wejścia w skład rady został zmuszony przez Gestapo[3]. Po utworzeniu getta z rodziną i polską służącą mieszkał przy ulicy Zgierskiej 11[1].

W listopadzie 1940 roku wszedł w skład utworzonej w getcie Naczelnej Izby Kontroli[4]. 17 stycznia 1941 roku objął funkcję zastępcy Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi Chaima Rumkowskiego[5], w lutym 1941 roku wszedł w skład nowo utworzonej Komisji Doradczej[6]. W lutym 1941 roku w imieniu Rumkowskiego udał się do getta warszawskiego w celu sprowadzenia do Łodzi lekarzy[7], w tym samym miesiącu został przez niego wyróżniony dyplomem uznania[8].

W kwietniu 1941 roku popadł jednak w konflikt z Rumkowskim i został pozbawiony wszystkich stanowisk. Na stanowisku kierownika Wydziału Zdrowia zastąpił go dr Wiktor Miller, a nowymi zastępcami Rumkowskiego zostali we wrześniu tego samego roku Leon Rozenblat i Aron Jakubowicz[5]. Prawdopodobnie spowodowane było to „dyktatorskimi zapędami” Szykiera w Wydziale Zdrowia i zatargiem z jego kierownikiem administracyjnym, Józefem Rumkowskim, bratem Przełożonego Starszeństwa Żydów[5].

Następnie Szykier pracował jako lekarz w Wydziale Zdrowia, pełniąc m.in. funkcję ordynatora szpitala przy ulicy Łagiewnickiej 34/36[1]. Po likwidacji getta łódzkiego, w październiku 1944 roku został deportowany do obozu Sachsenhausen, skąd został uwolniony w kwietniu 1945 roku. Jego żona podczas wojny przebywała w obozie Ravensbrück; syn zginął, ukrywając się na terenie dawnego getta po jego likwidacji[1].

Po wojnie powrócił do Łodzi, podjął pracę w służbie zdrowia, m.in. jako ordynator szpitala im. Biegańskiego[1]. Współpracował z Centralną Żydowską Komisją Historyczną, biorąc udział w opracowaniu i wydawaniu źródeł do historii łódzkiego getta[9], złożył także przed Klarą Mirską[10] relację na temat funkcjonowania getta i Judenratu, w której obwiniał Rumkowskiego, zarzucając mu izolowanie getta, obsadzenie urzędów kryminalistami[1] oraz związek z aresztowaniem członków pierwszej Rady Starszych w listopadzie 1939 roku[11]. W 1946 roku brał udział w reaktywacji Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce[12], zostając członkiem jego Zarządu Głównego[13]. W 1947 roku zeznawał jako świadek podczas procesu Hansa Biebowa[14]. Od połowy 1948 roku pracował jako ordynator oddziału chorób wewnętrznych w szpitalu TOZ im. Dawida Guzika w Wałbrzychu[15]. W 1951 roku zmarła jego żona[1][16].

W 1949 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[17], w 1952 roku odznaką „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”[18], a w 1955 roku Medalem 10-lecia Polski Ludowej[19]. W 1964 roku otrzymał Odznakę Honorową Miasta Łodzi[20].

Zmarł w 1972 roku[21][14]. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Doły w Łodzi (kwatera VIII, rząd 26, grób 11)[16].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ewa Wiatr, Szykier Leon [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-02-14].
  2. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 53–54.
  3. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 53.
  4. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 130.
  5. 1 2 3 Sitarek 2018 ↓, s. 166.
  6. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 167.
  7. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 196.
  8. ↑ Sitarek i Trębacz 2011 ↓, s. 20.
  9. ↑ Czyżewski 2021 ↓, s. 186.
  10. ↑ Jockusch 2021 ↓, s. 479.
  11. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 51.
  12. ↑ Olejnik 1997 ↓, s. 131.
  13. ↑ Spielvogel 2023 ↓, s. 208.
  14. 1 2 Jockusch 2021 ↓, s. 482.
  15. ↑ Wieczorek 2017 ↓, s. 134.
  16. 1 2 Informacje o grobie [online], cmentarzekomunalne.lodz.systkom.pl [dostęp 2026-02-14].
  17. ↑ M.P. z 1949 r. Nr 22, poz. 348 (ISAP)
  18. ↑ M.P. z 1953 r. Nr 64, poz. 785 (ISAP)
  19. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 125, poz. 1624 (ISAP)
  20. ↑ Uchwała nr 2/12/64 Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z dnia 14 stycznia 1964 roku w sprawie wyróżnienia Odznaką Honorową m. Łodzi, bc.wbp.lodz.pl, 14 stycznia 1964 [dostęp 2026-02-14].
  21. ↑ Sitarek i Trębacz 2011 ↓, s. 15.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.