Jan Jakub Litauer
| Data i miejsce urodzenia |
18 lutego 1873 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
28 stycznia 1949 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie | |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
 | |
Jan Jakub Litauer (ur. 18 lutego 1873 w Warszawie[1], zm. 28 stycznia 1949 w Łodzi[2][1]) – polski prawnik, specjalista w dziedzinie prawa i procesu cywilnego[1], adwokat, sędzia Sądu Najwyższego, historyk prawa, członek Komisji Kodyfikacyjnej RP[3].
Życiorys
W wieku 16 lat ukończył gimnazjum w Warszawie, zaś w wieku 19 lat studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Stopień kandydata praw uzyskał broniąc w 1892 pracę na temat ogólnopaństwowego obywatelstwa w starożytnym Rzymie. Następnie odbył praktykę przygotowawczą do pracy na posadach sądowych w Warszawie i pracował jako pomocnik w Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego. Od 1896 do 1939 pracował jako adwokat przysięgły, prowadząc własną kancelarię adwokacką przy ul. Natolińskiej 6 w Warszawie, specjalizując się w sprawach cywilnych. Początkowo publikował teksty naukowe i praktyczne, głównie na łamach „Gazety Sądowej Warszawskiej”, a także współpracował z redakcją czasopisma „Themis Polska”. W 1905 był współzałożycielem Towarzystwa Prawniczego w Warszawie – przez wiele lat był wiceprezesem sekcji cywilnej towarzystwa[3].
Podczas I wojny światowej, w okresie od lipca do września 1915, był zaangażowany w tworzenie polskich sądów obywatelskich, zostając sędzią obywatelskim. W latach 1916–1918 był redaktorem warszawskiego czasopisma „Kwartalnik Prawa Cywilnego i Handlowego” (poźn. „Kwartalnik Prawa Cywilnego i Karnego”), na łamach którego również publikował. Od 1918 do 1920 był przewodniczącym komitetu redakcyjnego[3].
Od 1917 przez kilka lat był sędziego Sądu Najwyższego. W 1919 został członkiem składu Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej (KKRP). Pracował w Sekcji Procedury Cywilnej kierowanej przez Franciszka Fiericha, jako jej wiceprezes, a po śmierci Fiericha jako prezes Sekcji. W ramach działalności w KKRP koordynował do końca prace nad projektem kodeksu postępowania cywilnego. W latach 1920–1939 wykładał proces cywilny i prawo cywilne na Wolnej Wszechnicy Polskiej[3].
Ponadto w latach 20. publikował na łamach „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” oraz „Przeglądu Prawa i Administracji”. Od 1930 współtworzył dwutygodnik „Nowy Proces Cywilny” (od 1931 pod nazwą „Polski Proces Cywilny”), będąc kierownikiem komitetu redakcyjnego. W latach 30. publikował w „Palestrze”, „Encyklopedii Podręcznej Prawa Prywatnego”, a także wchodził w skład Komitetu Redakcyjnego „Orzecznictwa Sądów Polskich”[3].
Po wybuchu II wojny światowej, w 1939, został aresztowany, a po kilku miesiącach zwolniony z aresztu z powodu choroby serca. Do końca wojny ukrywał się. Po upadku powstania warszawskiego i tułaczce, dotarł w 1945 do Łodzi, gdzie wznowił praktykę adwokacką. Pracował także jako konsultant w dziale ustawodawczym Ministerstwa Sprawiedliwości, opracowując dekrety mające ujednolicić prawo cywilne w Polsce. Ponadto został powołany na profesora zwyczajnego postępowania cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. W 1946 został sędzią Sądu Najwyższego oraz redaktorem „Dodatku Cywilistycznego” miesięcznika „Państwo i Prawo”, na łamach którego publikował[3].
Życie prywatne
Pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej. W 1887 przyjął chrzest w kościele ewangelicko-reformowanym. Był synem Arnolda Litauera i Felicji z domu Berson. Jego żoną była Amelia Aniela z d. Orgelbrand (1878–1955), córka Hipolita Orgelbranda. Para miała pięcioro dzieci, m.in.: Jana Karola (1897–1918), Elizę Temler, Zofię Sidor, Romanę Tworkowską oraz jedno, nieznane z imienia[3].
Zmarł z powodu choroby serca. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie[3] (sektor: T, rząd: 1, nr grobu: 2)[4].
Odznaczenia
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (8 lutego 1930)[3]
Publikacje
- Kodeks przemysłowca (1905, współautor: Józef Lange),
- Z dziejów sądownictwa okupacyjnego w Polsce (Warszawa 1915),
- Ustawodawstwo autorskie obowiązujące w Polsce (1922, współautor: Włodzimierz Dbałowski),
- Prawo cywilne obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa Polskiego z orzecznictwem kasacyjnym (1923),
- Polska procedura cywilna (1930),
- Prawo cywilne, obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa Polskiego (1930),
- Komentarz do procedury cywilnej. Postępowanie sporne, postępowanie zabezpieczające, przepisy wprowadzające k.p.c. (1933).
- Główne zasady ochrony posiadania w prawie rzeczowym (1947),
- Zagadnienia tzw. przewłaszczenia na zabezpieczenie (1948),
- Kodeks postępowania cywilnego – tekst z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz przepisy uzupełniające i związkowe (1947, współautor: Witold Święcicki),
- Kodeks postępowania niespornego. Księga 1, Część ogólna oraz przepisy szczegółowe jednolitego postępowania niespornego z objaśnieniami (1946),
- Kodeks postępowania niespornego. Część szczegółowa: nowe dekrety z zakresu postępowania niespornego z objaśnieniami (1947),
- O istocie nadużycia prawa (1949) – nieukończona[3].
Przypisy
- 1 2 3 Litauer Jan Jakub, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2026-01-12].
- ↑ nekrolog, „Dziennik Łódzki” (30), bc.wbp.lodz.pl, 31 stycznia 1949 [dostęp 2026-01-12].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Litauer Jan Jakub, [w:] Adam Redzik, Litauer Jan Jakub, Wirtualny Sztetl [dostęp 2026-01-12].
- ↑ ś.p. Jan Jakub Litauer, [w:] GROBONET – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz ewangelicko-reformowany, warszawa.grobonet.com [dostęp 2026-01-12].
