Jan Węglarz

Jan Węglarz

Data i miejsce urodzenia	24 września 1947 Poznań
Profesor nauk technicznych
Specjalność: informatyka, badania operacyjne
Alma Mater	Uniwersytet A. Mickiewicza Politechnika Poznańska
Doktorat	1974
Habilitacja	1977
Profesura	1983
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Funkcja Jednostka PAN	Prezes (2003–2010) Oddział PAN w Poznaniu
Doktor honoris causa Politechnika Szczecińska – 2001 Politechnika Poznańska – 2006 Uniwersytet Zielonogórski – 2009
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Politechnika Poznańska
Instytut	Chemii Bioorganicznej PAN
Dyrektor
Instytut	Informatyki Politechniki Poznańskiej
Okres spraw.	1987–2017[1]
Odznaczenia

Jan Węglarz (ur. 24 września 1947 w Poznaniu) – polski matematyk i informatyk, członek rzeczywisty PAN, profesor zwyczajny Politechniki Poznańskiej, wieloletni dyrektor Instytutu Informatyki^[2] tej uczelni i pełnomocnik dyrektora IChB PAN ds. Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. Zajmuje się głównie badaniami operacyjnymi. Jeden z autorów mikrokomputera Elwro 800 Junior^[3].

Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Studiował na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz na Wydziale Elektrycznym Politechniki Poznańskiej.

Na Politechnice Poznańskiej pracę zaczął w 1971. Doktorat uzyskał w 1974 (promotor Zdzisław Bubnicki^[4]) a habilitację w 1977. W 1983 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego a w 1988 tytuł profesora zwyczajnego nauk technicznych^[5]. Trzy lata później został wybrany członkiem korespondentem, a w roku 1998 r. członkiem rzeczywistym PAN^[6][7]. W 1976 r. założył i był kierownikiem Pracowni Badań Operacyjnych. Następnie od 1995 r kierował Zakładem Badań Operacyjnych i Sztucznej Inteligencji w Instytucie Informatyki Politechniki Poznańskiej. Był także pełnomocnikiem dyrektora Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN ds. Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. Był współtwórcą tej jednostki. Centrum to stało się jednym z trzech głównych tego typu centrów w Polsce, będące nie tylko operatorem miejskiej sieci komputerowej POZMAN, ale także krajowej, szerokopasmowej sieci naukowej POL-34^[6], której rolę w 2004 roku przejęła sieć PIONIER^[8]. Operatorem sieci PIONIER jest PCSS.

Przez wiele lat był wybierany do głównych gremiów decyzyjnych nauki w Polsce, m.in. do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów Naukowych oraz do Komitetu Badań Naukowych. W tym ostatnim, jako przewodniczący Zespołu T-11 i członek Zespołu ds. Infrastruktury Informatycznej^[9], odegrał istotną rolę w tworzeniu i realizacji koncepcji rozwoju infrastruktury informatycznej nauki w Polsce, zapewniającej całemu polskiemu środowisku naukowemu partnerskie funkcjonowanie w europejskiej i światowej przestrzeni badawczej^[10][11].

W latach 1996-2002 był wiceprezesem, a w latach 2003-2010 prezesem Oddziału PAN w Poznaniu i członkiem Prezydium PAN^[12]. Przez wiele lat był wiceprzewodniczącym, a w latach 2007-2014 przewodniczącym Komitetu Informatyki PAN^[13].

Jest specjalistą w dziedzinie informatyki, badań operacyjnych oraz nauk decyzyjnych. Jego badania naukowe obejmują problematykę zarządzania zasobami w systemach produkcyjnych i komputerowych^[14]. Ogólnie chodzi o to, by dostępne zasoby (ludzkie, finansowe, materiałowe, a w systemach komputerowych procesory, pamięci, urządzenia zewnętrzne) tak przydzielać do zadań, które się o nie współubiegają, by dany zbiór zadań wykonać jak najefektywniej z punktu widzenia określonego kryterium lub zbioru kryteriów. Znane są przy tym modele matematyczne zadań, wiążące parametry ich wykonywania (czas, prędkość, koszt) z przydzielonymi zasobami.^[15] W zakresie tej problematyki uzyskał szereg istotnych wyników, dotyczących w szczególności sterowania przydziałem zasobów podzielnych w sposób ciągły (np. moc), mających zastosowanie m.in. w szeregowaniu zadań obliczeniowych na procesorach o zmiennej prędkości.^[16] Zainicjował badania nad wielokryterialnymi zagadnieniami zarządzania zasobami w systemach gridowych oraz współredagował pierwszą monografię poświęconą zarządzaniu zasobami w tych systemach. Wyniki jego prac znalazły odzwierciedlenie w 15 monografiach oraz w ponad 250 artykułach^[6]. Artykuły publikował^[17] w takich czasopismach jak m.in. „European Journal of Operational Research", „Future Generation Computer Systems", „IEEE Transactions on Computers", „Management Science", „Operations Research", „Journal of the Operational Research Society" oraz „Annals of Operations Research"^[18].

Współpracował naukowo z ponad 100 ośrodkami badawczymi na całym świecie, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych i Niemczech. Wielokrotnie zapraszano go do wygłaszania wykładów m.in. w USA, Kanadzie, Japonii, Indiach, Izraelu oraz niemal wszystkich krajach Europy. Łącznie wygłosił ponad 100 referatów na międzynarodowych konferencjach naukowych^[6].

Jest laureatem wielu nagród naukowych, w tym Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz złotego medalu EURO — Stowarzyszenia Europejskich Towarzystw Badań Operacyjnych (Association of European Operational Research Societies (EURO)^[19]). Był pierwszym i dotychczas jedynym^[20] przedstawicielem Europy Środkowo-Wschodniej, który objął funkcję prezydenta tego stowarzyszenia^[21]. Warto podkreślić jego aktywność w tym najważniejszym stowarzyszeniu naukowym z obszaru badań operacyjnych w Europie, a w szczególności fakt powołania w 1986 roku z jego inicjatywy Grupy Roboczej EURO Project Management and Scheduling (PMS) - grupą tą kierował do 2018 roku, a obecnie jest jej honorowym przewodniczącym^[22][23].

Pełnił funkcję promotora w około 25 przewodach doktorskich^[24][10]. Spośród jego doktorantów, siedmiu otrzymało tytuł profesora (Jacek Błażewicz^[25], Jerzy Brzeziński^[26], Wojciech Cellary^[24], Krzysztof Goczyła^[27], Joanna Józefowska^[28], Tadeusz Morzy^[29], Roman Słowiński^[30]) i kolejnych sześciu uzyskało stopień doktora habilitowanego (Mieczysław Drabowski, Krzysztof Kurowski^[24], Marek Mika^[31], Ariel Oleksiak^[24], Rafał Różycki^[32], Grzegorz Waligóra^[33]). Dwóch z jego wychowanków, członków Polskiej Akademii Nauk — Jacek Błażewicz i Roman Słowiński — należy do światowej czołówki w swoich dziedzinach specjalizacji, odpowiednio w optymalizacji kombinatorycznej oraz wielokryterialnym wspomaganiu decyzji. Zrecenzował około 40 rozpraw doktorskich, 20 przewodów habilitacyjnych oraz 20 wniosków o nadanie tytułu profesora. Ponadto, jako rzeczoznawca Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, przygotował opinie dla około 150 wniosków. Od 1976 roku profesor Węglarz regularnie prowadził otwarte seminarium naukowe, w którym licznie uczestniczyli przedstawiciele innych krajowych i zagranicznych ośrodków akademickich, w tym osoby przygotowujące rozprawy doktorskie i habilitacyjne. W ramach tego seminarium wygłoszono około 800 referatów naukowych^[6].

• American Mathematical Society (od 1977 r., stały recenzent "Mathematical Reviews");
• Operations Research Society of America - ORSA, od 1999 r., po połączeniu z The Institute of Management Science - INFORMS (associate member od 1982, full member od 1990 r.);
• The Association of European Operational Research Societies -EURO (reprezentant Polski w EURO Council od 1982 r., członek Executive Committee w latach: 1996-1999, w tym prezydent w kadencji 1997-98);
• International Federation of Operational Research Societies - IFORS - siostrzana federacja z IFAC i IFIP, choć najstarsza i największa (przedstawiciel Polski w Board of Representatives od 1990 r.);
• Trans-European Research and Academic Networking Association TERENA (przedstawiciel Polski od 1996 r.);
• Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego, Polskiego Towarzystwa Informatycznego.

Był członkiem komitetu naukowego I i II Konferencji Smoleńskiej (z lat 2012, 2013), dotyczących katastrofy samolotu Tu-154 w Smoleńsku z 10 kwietnia 2010^[34][35].

W 2021 został przewodniczącym Rady Społecznej przy Arcybiskupie Poznańskim^[36].

Jego ojciec, Józef Węglarz, również był profesorem Politechniki Poznańskiej^[37][38].

Przyznano mu następujące odznaczenia państwowe:

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1991)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1997)
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2004)
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2019)^[39]

Jest laureatem m.in. następujących nagród i wyróżnień^[40]:

• Złotego Medalu EURO (EURO Gold Medal)^[41]
• Nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej
• EURO Distinguished Service Award^[42]
• Nagrody Wielkiej Pieczęci Miasta Poznania
• Złoty Hipolit (2013)^[43]

Otrzymał doktoraty honoris causa następujących uczelni:

• Politechniki Szczecińskiej (10 grudnia 2001)^[44]
• Akademii Górniczo-Hutniczej (16 października 2002)^[45][46]
• Politechniki Częstochowskiej (22 kwietnia 2005)^[47]
• Politechniki Poznańskiej (14 stycznia 2006)^[48]
• Politechniki Gdańskiej (16 kwietnia 2008)
• Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (2 lipca 2008)^[49]
• Uniwersytetu Zielonogórskiego (5 czerwca 2009)^[50]
• Politechniki Śląskiej (12 czerwca 2014)^[51]

W 2016 otrzymał honorowe obywatelstwo Poznania^[52].

• Oficjalna strona internetowa w witrynie Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej
• Prof. zw. dr hab. in Jan Węglarz, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2006-08-29] .