Janina Garścia
| Imię i nazwisko |
Janina Gressel z d. Garścia |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
12 marca 1920 |
| Pochodzenie | |
| Data i miejsce śmierci |
1 marca 2004 |
| Instrumenty | |
| Gatunki | |
| Zawód | |
| Odznaczenia | |
     | |
Janina Garścia zamężna Gressel (ur. 12 marca 1920 w Krakowie, zm. 1 marca 2004 tamże) – polska kompozytorka i pedagog.
Życiorys
W roku 1945 ukończyła Szkołę Muzyczną im. Władysława Żeleńskiego w Krakowie (klasa fortepianu prof. Olgi Stolfowej), a następnie studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (kompozycja u Stanisława Wiechowicza i dyrygentura u Artura Malawskiego). Od 1946 pracowała jako nauczyciel gry na fortepianie w krakowskich szkołach; najpierw w Szkole Muzycznej im. Władysława Żeleńskiego (1946–1950), a później, przez wiele lat, w Szkole Muzycznej I stopnia im. Stanisława Wiechowicza (1951–1995)[1][2].
Dorobek kompozytorski
Skomponowała ok. 700 utworów dla dzieci i młodzieży, głównie na fortepian, a także na wiolonczelę, obój, flet prosty i perkusję. Ponadto autorka utworów na cztery wiolonczele, dwa fortepiany, kapelę ludową; ma w dorobku ilustracje muzyczne, utwory polirytmiczne, utwory na fortepian i perkusję dla jednego wykonawcy, utwory na fortepian z towarzyszeniem muzyki elektronicznej i taśmy magnetofonowej.
Wybrane utwory
- Najłatwiejsze utwory dla dzieci (1946)
- Łamigłówki (1958)
- Mała suita na dwa fortepiany (1961)
- Zrytmizowany świat na fortepian i dziecięce instrumenty perkusyjne dla jednego wykonawcy (1974)
- Impresje wioloczelowe (1981)
- Bajki dźwiękiem pisane (1994)
- 6 Ekspresyjnych miniatur (1997)
Aranżacje
Część jej utworów została zaaranżowana na akordeon i zespół harmonijek ustnych; wiele kompozycji (szczególnie na fortepian) znalazło się w zbiorach edukacyjnych muzyki dziecięcej wydawanych w Austrii, Japonii, byłych Czechosłowacji, NRD i ZSRR.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2000)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1983)
- Złoty Krzyż Zasługi (1973)
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1979)
- Order Uśmiechu (2002)[3]
- Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1972)[4]
Nagrody
- Nagroda resortowa I stopnia (1973)
- Nagroda Prezesa Rady Ministrów (1975)
Upamiętnienie
W Lublińcu, Chrzanowie, Jeleniej Górze i Tczewie jest patronką szkół muzycznych.
Od 1993 odbywa się w Stalowej Woli Międzynarodowy Konkurs im. Janiny Garści[7]. Kompozytorka jest też patronką Festiwalu Polskiej Muzyki Współczesnej dla Pianistów w Lublińcu[8].
Przypisy
- ↑ Garścia Janina [w:] Encyklopedia Krakowa, s. 233, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa - Kraków 2000
- ↑ Historia. wiechowicz.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-02-14)].
- ↑ Janina Garścia marcowym KOMPOZYTOREM MIESIĄCA [online], pwm.com.pl [dostęp 2026-05-19].
- ↑ Uchwała nr 9 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 10 stycznia 1972 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa”. „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej M. Krakowa”. Nr 3, poz. 8, 1 marca 1972. Kraków. [dostęp 2026-08-27].
- ↑ Patron szkoły - Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. J. Garści w Jeleniej Górze - Portal Gov.pl [online], Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. J. Garści w Jeleniej Górze [dostęp 2026-05-19].
- ↑ Janina Garścia | Życie i twórczość | Artysta, Culture.pl, 12 marca 1920 [dostęp 2026-05-19].
- ↑ VIII Międzynarodowy Konkurs im. Janiny Garści 23–26 maja 2018. psmstalowawola.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-05)].
- ↑ X Festiwal Polskiej Muzyki Współczesnej dla Pianistów imienia Janiny Garści 9–10 kwietnia 2019. psm-lubliniec.com.pl. [dostęp 2020-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-05)].
Bibliografia
- Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 3: EFG część biograficzna. Kraków: PWM, 1987, s. 238. ISBN 83-224-0344-5. (pol.).
- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 300. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, edycja 3, Warszawa 1993