Jerzy Lerski

Jerzy Lerski
Jerzy Sołtysik
Jur
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 stycznia 1917
Lwów, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

1992
San Francisco, Kalifornia, USA

Zawód, zajęcie

prawnik, politolog

Narodowość

polska

Tytuł naukowy

doktor nauk

Alma Mater

Akademia Handlu Zagranicznego we Lwowie

Rodzice

Mieczysław i Zofia z d. Gordziewiczów Adam Sołtysik (ojczym)

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941)
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Jerzy Jan Marian Lerski, właśc. Sołtysik, ps. „Jur” (ur. 20 stycznia 1917 we Lwowie, zm. 1992 w San Francisco) – polski prawnik, politolog i historyk, kurier Rządu RP na uchodźstwie, działacz emigracyjny.

Życiorys

Dekoracja por. Jerzego Lerskiego - kuriera przybyłego z kraju - Krzyżem Walecznych przez gen. Mariana Kukiela; Londyn, 2 października 1944.
Dekoracja por. Jerzego Lerskiego Krzyżem Walecznych przez gen. Mariana Kukiela; widoczni też Władysław Banaczyk (obok Lerskiego) i Paweł Siudak.

Był synem Mieczysława i Zofii z domu Gordziewiczów, natomiast jego ojczymem został lekarz, mjr dr Adam Sołtysik[1][2]. Przed wojną mieszkał we Lwowie. Był uczniem prywatnej szkoły powszechnej Mieczysława Kistryna (im. Henryka Jordana)[3]. W latach 1932–1935 wraz z Erwinem Axerem uczęszczał do II Państwowego Gimnazjum im. Karola Szajnochy we Lwowie. W latach gimnazjalnych był redaktorem naczelnym czasopisma Żagiew, miesięcznika szkół średnich Małopolski Wschodniej (współpraca z Kazimierzem Żygulskim). Po ukończeniu gimnazjum podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie i w 1939 był na trzecim roku obu kierunków[1]. Był aktywnym członkiem demokratycznych organizacji akademickich (m.in. członek, a następnie prezes Rady Naczelnej Polskiej Młodzieży Społeczno-Demokratycznej, członek Rady Naczelnej Stronnictwa Demokratycznego). Miał wielu przyjaciół Żydów i aktywnie przeciwstawiał się antyżydowskim ekscesom. Za swoją postawę w obronie Żydów w maju 1938 został dotkliwie pobity, wskutek czego stracił przednie zęby[4]. Jako nieliczny wśród polskich studentów był również znany z proukraińskiego stanowiska[1]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 499. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii[5].

W 1939 posiadał przydział w rezerwie do 9 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z Traggutowa[1]. Po przybyciu tamże 1 września 1939 mianowany dowódcą plutonu 5. baterii podchorążych Ośrodka Zapasowego Artylerii Przeciwlotniczej Nr 2 i pełnił tę funkcję w okresie kampanii wrześniowej[1]. 11/12 września 1939 ewakuował się[1]. Po najeździe sowieckim na Polskę udał się do Lwowa[1]. Po nastaniu okupacji sowieckiej jesienią 1939 podjął studia na UJK i AHZ[1]. Wobec narastającego terroru NKWD i groźby aresztowania w grudniu 1939 wraz z grupą kolegów przekroczył „zieloną” (strzeżoną przez pograniczne wojska NKWD) granicę polsko-węgierską w Gorganach i poprzez Węgry udał się do Francji, gdzie wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych. Po klęsce Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii wraz z wojskiem. Od grudnia 1941 kurier Rządu RP na uchodźstwie, emisariusz Komendy Głównej AK (zaangażowany przez swojego przyjaciela Jana Karskiego). Od grudnia 1944 sekretarz premiera Tomasza Arciszewskiego.

Po wojnie na emigracji: w 1945 w Londynie współzałożyciel polskiego demokratyczno-radykalnego emigracyjnego ugrupowania politycznego Polskiego Ruchu Wolnościowego Niepodległość i Demokracja (NiD) (wraz z m.in. Janem Nowakiem-Jeziorańskim), następnie w USA. Doktoryzował się na Georgetown University. Wykładał historię i nauki polityczne na uniwersytetach w Karaczi (Pakistan), na Uniwersytecie Tokijskim i na Uniwersytet w Cejlonie. Stale związany (jako profesor historii) z University of San Francisco (gdzie przeszedł na emeryturę). W 1971 został mianowany doradcą Departamentu Obrony dla Spraw Międzynarodowego Bezpieczeństwa, Polityki Planowania i Narodowej Rady Bezpieczeństwa[6]. 27 marca 1983 został powołany do Oddziału Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej na terenie Stanów Zjednoczonych[7].

Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie (od 1960).

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jerzy Jur Lerski. Turysta generała Sikorskiego. „Biuletyn”. Nr 39-40, s. 93-102, Grudzień 1980. Koło Lwowian w Londynie.
  2. ↑ Lerski Jerzy, Emisariusz Jur. cracovia-leopolis.pl, 2009. [dostęp 2018-10-04].
  3. ↑ Kazimierz Żygulski „Jestem z lwowskiego etapu” Warszawa 1994 Wyd. „PAX” , wersja elektroniczna
  4. ↑ Bojówką miał kierować student Jan Kornas, który podczas okupacji niemieckiej przeprosił Lerskiego za swój czyn, zob. Eleasar J. Feuerman: Arka Noego. Wybór esejów. Łódź: Oficyna Bibliofilów, 2000, s. 28. ISBN 83-87522-28-7.
  5. ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 255.
  6. ↑ O lwowianach, Lwowie, Małopolsce Wschodniej i Wołyniu. „Biuletyn”. Nr 21, s. 57, grudzień 1971. Koło Lwowian w Londynie.
  7. ↑ Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 marca 1983 r.. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 23, Nr 3 z 17 grudnia 1983.
  8. ↑ fotografia: Narodowe Archiwum Cyfrowe – Sygnatura 18-209-4.
  9. ↑ Wymieniony jako Jan Lerski, zob. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 32, Nr 4 z 31 grudnia 1983.
  10. ↑ Jerzy Lerski - Jad Waszem (ang.)

Bibliografia

  • Jerzy Lerski, Emisariusz Jur, Warszawa 1989, wyd. I krajowe, wyd OW „Interim” ISBN 83-85083-00-6, ISBN 83-7043-025-2
  • Jerzy Lerski, The Economy of Poland Washington 1954, Council for Economic and Industry Research;
  • Jerzy Lerski, A Polish Chapter in Jacksonian America: The United States and the Polish Exiles of 1831; Madison, University of Wisconsin Press, 1958
  • Jerzy Lerski Origins of Trotskyism in Ceylon; a documentary history of the Lanka Sama Samaja Party, 1935-1942. Stanford 1968, Hoover Institution on War, Revolution and Peace,
  • Jerzy Lerski Herbert Hoover and Poland: a documentary history of a friendship / compiled and with an introd. by George J. Lerski; foreword by Mark O. Hatfield. Stanford 1977: Hoover Institution Press, ISBN 0817967411
  • Jerzy Lerski, Historical dictionary of Poland, 966-1945 / George J. Lerski; with special editing and emendations by [[Piotr Wróbel (historyk)|Piotr Wróbel]] and Richard J. Kozicki; foreword by [[Aleksander Gieysztor]], Piotr Wróbel (oprac.), Ryszard J Kozicki (oprac.), Aleksander Gieysztor, Westport: Greenwood Press, 1996, ISBN 0-313-26007-9, OCLC 750875395.
  • Jerzy Lerski Jewish-Polish coexistence, 1772-1939: a topical bibliography / compiled by George J. Lerski and Halina T. Lerski; foreword by Lucjan Dobroszycki. New York 1986, Greenwood Press, ISBN 0-313-24758-7
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.
  • O lwowianach, Lwowie, Małopolsce Wschodniej i Wołyniu. „Biuletyn”. Nr 21, s. 57-58, grudzień 1971. Koło Lwowian w Londynie. 
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.