Joseph L. Mankiewicz

Joseph L. Mankiewicz
	; Joseph L. Mankiewicz (1950)
Prawdziwe imię i nazwisko	Joseph Leo Mankiewicz
Data i miejsce urodzenia	11 lutego 1909 ; Wilkes-Barre
Data i miejsce śmierci	5 lutego 1993 ; Bedford
Zawód	reżyser, scenarzysta, producent
Współmałżonek	Elizabeth Young; (1934–1937; rozwód); Rose Stradner; (1939–1958; jej śmierć); Rosemary Matthews; (1962–1993; jego śmierć)
Lata aktywności	1929–1972

Joseph Leo Mankiewicz (ur. 11 lutego 1909 w Wilkes-Barre, zm. 5 lutego 1993 w Bedford) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy.

8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6211 Hollywood Boulevard^[1]^[2].

Osiągnięcia filmowe

Napisał ponad czterdzieści scenariuszy i wyreżyserował 22 filmy. W latach 1949 i 1950 zdobył po dwa Oscary za scenariusz i reżyserię filmów List do trzech żon oraz Wszystko o Ewie^[3]. Uzyskał także nominacje za reżyserię filmów Detektyw (1972) i Kryptonim Cicero (1952), za scenariusze do filmów Skippy (1931) oraz Bosonoga contessa (1954). Nominację do Oscara dla najlepszego filmu uzyskała także wyprodukowana przez niego w 1941 Filadelfijska opowieść^[4].

Przez ponad 40 lat kariery filmowej Mankiewicz współpracował z takimi gwiazdami jak Elizabeth Taylor, Michael Caine, Roddy McDowall, Vincent Price, Burgess Meredith i Richard Widmark^[5].

W filmie biograficznym o jego bracie Hermanie Mank z 2020 rolę Josepha odtwarza Tom Pelphrey.

Życie prywatne

Był synem niemieckich emigrantów żydowskiego pochodzenia Franza Mankiewicza i Joanny Blumenau^[6]. Miał dwoje starszego rodzeństwa: siostrę Emmę (1901–1979)^[6] i brata Hermana (1899–1953)^[6], który został scenarzystą filmowym^[7]. Był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną, którą poślubił w 1934, była aktorka Elizabeth Younge. Rozwiedli się w 1937. Z drugą żoną, poślubioną w 1939, Rose Stradner miał dwóch synów: Christophera Mankiewicza i Toma Mankiewicza. Christopher zagrał w kilku filmach, a Tom został scenarzystą. Po śmierci Rose Stradner w 1959 Mankiewicz ożenił się po raz trzeci z Rosemary Matthews.

Filmografia

Reżyseria

1946: Dragonwyck
1946: Somewhere in the Night
1947: Spóźniony George Apley (The Late George Apley)
1947: Duch i pani Muir (The Ghost and Mrs. Muir)
1948: Escape
1949: List do trzech żon (A Letter to Three Wives)
1949: Dom ludzi obcych (House of Strangers)
1950: Bez wyjścia (No Way Out)
1950: Wszystko o Ewie (All about Eve)
1951: Ludzie będą gadać (People Will Talk)
1952: Kryptonim Cicero (Five Fingers)
1953: Juliusz Cezar (Julius Caesar)
1954: Bosonoga contessa (The Barefoot Contessa)
1955: Faceci i laleczki (Guys and Dolls)
1957: Spokojny Amerykanin (The Quiet American)
1959: Nagle, zeszłego lata (Suddenly, Last Summer)
1963: Kleopatra (Cleopatra)
1964: Carol for Another Christmas – film TV
1967: Garniec miodu (The Honey Pot)
1970: King: A filmed record ... Montgomery to Memphis – dokument
1970: Był sobie łajdak (There was a Crooked Man)
1972: Detektyw (Sleuth)

Scenariusz

1929: The Dummy (napisy)
1929: Close Harmony (napisy)
1929: The Man I Love (napisy)
1929: The Studio Murder Mystery (napisy)
1929: U wrót śmierci (napisy)
1929: The River of Romance (napisy)
1929: The Mysterious Dr. Fu Manchu (napisy)
1929: Fast Company
1929: Szalone serca (napisy)
1929: The Virginian (napisy)
1930: Slightly Scarlet
1930: The Light of Western Stars (niewymieniony w napisach końcowych)
1930: Parada Paramountu
1930: The Social Lion (dialogi)
1930: Only Saps Work
1931: The Gang Buster (dialogi)
1931: Finn and Hattie
1931: June Moon (scenariusz/fabuła)
1931: Skippy
1931: Dude Ranch (dodatkowe dialogi)
1931: Newly Rich (scenopis)
1931: Sooky (scenariusz/fabuła)
1932: This Reckless Age (scenariusz/fabuła)
1932: Sky Bride
1932: Million Dollar Legs (fabuła)
1932: Gdybym miał milion (adaptacja/fabuła)
1933: Alicja w Krainie Czarów
1933: Diplomaniacs (oryginalna historia jego autorstwa)
1933: 'Emergency Call
1933: Too Much Harmony (fabuła)
1933: Meet the Baron (niewymieniony w napisach)
1934: Wielki gracz
1934: Nasz chleb powszedni (dialogi)
1934: Mężowie do wyboru (scenopis)
1935: Kłopoty milionerów (niewymieniony w napisach)
1935: Dla ciebie tańczę (niewymieniony w napisach)
1935: Broadway Melody of 1936 (niewymieniony w napisach)
1935: Redheads on Parade (współautor)
1935: Zaczęło się od pocałunku
1935: Two Fisted (niewymieniony w napisach)
1936: Trzej ojcowie chrzestni (niewymieniony w napisach)
1936: Nie ufaj mężczyźnie (niewymieniony w napisach)
1937: Dama na dwa tygodnie (współautor fabuły)
1937: Modelka (współpraca pisarska)
1938: Trzej towarzysze (niewymieniony w napisach)
1938: Listy z frontu (niewymieniony w napisach)
1938: Wielki walc (niewymieniony w napisach)
1938: Chwila pokusy Chwila pokusy
1944: Klucze królestwa
1946: Dragonwyck (scenariusz oryginalny)
1946: Somewhere in the Night
1948: Pirat (niewymieniony w napisach)
1949: List do trzech żon
1949: Dom ludzi obcych (autor ponownie filmowanych scen)
1950: Wszystko o Ewie
1950: Bez wyjścia
1951: Ludzie będą gadać (oryginalny scenariusz)
1951: The House in the Square (niewymieniony w napisach)
1952: Kryptonim Cicero (niewymieniony w napisach)
1953: Juliusz Cezar
1955: Faceci i laleczki
1958: Spokojny Amerykanin (autor)
1963: Kleopatra
1968: Garniec miodu (oryginalny scenariusz)

Produkcja

Nagrody

Rok	Nagroda	Kategoria	Film
1950	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepsza reżyseria	List do trzech żon (1949)
	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepszy scenariusz	List do trzech żon (1949)
	Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych	Najlepszy reżyser	Wszystko o Ewie (1950)
1951	Złoty Glob	Najlepszy scenariusz
	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepsza reżyseria
	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepszy scenariusz
	4. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes	Nagroda specjalny Jury
1987	44. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji	Honorowy Złoty Lew	–
1989	Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco	Nagroda im. Akiry Kurosawy	–

Przypisy

↑ Joseph L. Mankiewicz. Walk of Fame. [dostęp 2025-08-14]. (ang.).
↑ MyrnaM. Oliver MyrnaM., Hollywood Star Walk: Joseph L. Mankiewicz, Director, Screenwriter, „Los Angeles Times”, 6 lutego 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).
↑ MyrnaM. Oliver MyrnaM., Joseph L. Mankiewicz; Writer, Director, „Los Angeles Times”, 6 lutego 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).
↑ Joseph L. Mankiewicz, Writer, Producer, Director. Rotten Tomatoes. [dostęp 2024-10-29]. (ang.).
↑ JonJ. Anderson JonJ., All About Joe...: Movies: Writer-director Joseph L. Mankiewicz, 82, will be honored by the film academy tonight. ‘I call it the longevity award.’, „Los Angeles Times”, 6 maja 1991 [dostęp 2025-08-14] (ang.).
1 2 3 Joseph L. Mankiewicz (1909–1993). Find a Grave. [dostęp 2025-08-14]. (ang.).
↑ KennethK. Turan KennethK., The Brothers Mankiewicz: A Gold Touch : Movies: The monthlong tribute at UCLA honors the films of Herman J. and Joseph L. : The consummate writers had different styles but both were players ahead of their time., „Los Angeles Times”, 8 lipca 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

Bibliografia

Kenneth L. Geist: Pictures Will Talk: The Life and Films of Joseph L. Mankiewicz. Nowy Jork: Scribners, 1978, s. 443. ISBN 0-684-15500-1.

Linki zewnętrzne

Joseph L. Mankiewicz (1909–1993) w bazie IMDb (ang.)
Joseph L. Mankiewicz w bazie Filmweb
Joseph L. Mankiewicz (1909–1993) w bazie Notable Names Database (ang.)

[1] Joseph L. Mankiewicz. Walk of Fame. [dostęp 2025-08-14]. (ang.).

[2] MyrnaM. Oliver MyrnaM., Hollywood Star Walk: Joseph L. Mankiewicz, Director, Screenwriter, „Los Angeles Times”, 6 lutego 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

[3] MyrnaM. Oliver MyrnaM., Joseph L. Mankiewicz; Writer, Director, „Los Angeles Times”, 6 lutego 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

[4] Joseph L. Mankiewicz, Writer, Producer, Director. Rotten Tomatoes. [dostęp 2024-10-29]. (ang.).

[5] JonJ. Anderson JonJ., All About Joe...: Movies: Writer-director Joseph L. Mankiewicz, 82, will be honored by the film academy tonight. ‘I call it the longevity award.’, „Los Angeles Times”, 6 maja 1991 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

[find-6] 1 2 3 Joseph L. Mankiewicz (1909–1993). Find a Grave. [dostęp 2025-08-14]. (ang.).

[7] KennethK. Turan KennethK., The Brothers Mankiewicz: A Gold Touch : Movies: The monthlong tribute at UCLA honors the films of Herman J. and Joseph L. : The consummate writers had different styles but both were players ahead of their time., „Los Angeles Times”, 8 lipca 1993 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Lata 40.	Backfire (1946) Dragonwyck (1946) Somewhere in the Night (1946) Spóźniony George Apley (1947) Duch i pani Muir (1947) Escape (1948) List do trzech żon (1949) Dom ludzi obcych (1949)
Lata 50.	Bez wyjścia (1950) Wszystko o Ewie (1950) Ludzie będą gadać (1951) Kryptonim Cicero (1952) Juliusz Cezar (1953) Bosonoga contessa (1954) Faceci i laleczki (1955) Spokojny Amerykanin (1958) Nagle, zeszłego lata (1959)
Lata 60.	Kleopatra (1963) Garniec miodu (1967)
Lata 70.	Był sobie łajdak (1970) Detektyw (1972)

1969–1989	Luis Buñuel (1969) Orson Welles (1970) Ingmar Bergman / Marcel Carné / John Ford (1971) Charles Chaplin / Anatolij Gołownia / Billy Wilder (1972) Alessandro Blasetti / Luis Buñuel / Frank Capra / George Cukor / Jean-Luc Godard / Siergiej Jutkiewicz / Alexander Kluge / Akira Kurosawa / Michael Powell / Satyajit Ray / King Vidor / Cesare Zavattini (1982) Michelangelo Antonioni (1983) Federico Fellini / John Huston / Manoel de Oliveira (1985) Paolo i Vittorio Taviani (1986) Luigi Comencini / Joseph L. Mankiewicz (1987) Joris Ivens (1988) Robert Bresson (1989)
1990–2009	Miklós Jancsó / Marcello Mastroianni (1990) Mario Monicelli / Gian Maria Volonté (1991) Francis Ford Coppola / Jeanne Moreau / Paolo Villaggio (1992) Claudia Cardinale / Robert De Niro / Roman Polański / Steven Spielberg (1993) Suso Cecchi D’Amico / Ken Loach / Al Pacino (1994) Woody Allen / Giuseppe De Santis / Goffredo Lombardo / Ennio Morricone / Alain Resnais / Martin Scorsese / Alberto Sordi / Monica Vitti (1995) Robert Altman / Vittorio Gassman / Dustin Hoffman / Michèle Morgan (1996) Gérard Depardieu / Stanley Kubrick / Alida Valli (1997) Warren Beatty / Sophia Loren / Andrzej Wajda (1998) Jerry Lewis (1999) Clint Eastwood (2000) Éric Rohmer (2001) Dino Risi (2002) Dino De Laurentiis / Omar Sharif (2003) Stanley Donen / Manoel de Oliveira (2004) Hayao Miyazaki / Stefania Sandrelli (2005) David Lynch (2006) Bernardo Bertolucci / Tim Burton (2007) Ermanno Olmi (2008) John Lasseter / Brad Bird / Pete Docter / Andrew Stanton / Lee Unkrich (2009)
2010–2029	John Woo (2010) Marco Bellocchio (2011) Francesco Rosi (2012) William Friedkin (2013) Thelma Schoonmaker / Frederick Wiseman (2014) Bertrand Tavernier (2015) Jean-Paul Belmondo / Jerzy Skolimowski (2016) Jane Fonda / Robert Redford (2017) David Cronenberg / Vanessa Redgrave (2018) Pedro Almodóvar / Julie Andrews (2019) Ann Hui / Tilda Swinton (2020) Roberto Benigni / Jamie Lee Curtis (2021) Catherine Deneuve / Paul Schrader (2022) Liliana Cavani / Tony Leung Chiu Wai (2023) Sigourney Weaver / Peter Weir (2024) Kim Novak / Werner Herzog (2025)

1927–1940	Frank Borzage (1927/1928) Lewis Milestone (1927/1928) Frank Lloyd (1928/1929) Lewis Milestone (1929/1930) Norman Taurog (1930/1931) Frank Borzage (1931/1932) Frank Lloyd (1932/1933) Frank Capra (1934) John Ford (1935) Frank Capra (1936) Leo McCarey (1937) Frank Capra (1938) Victor Fleming (1939) John Ford (1940)
1941–1960	John Ford (1941) William Wyler (1942) Michael Curtiz (1943) Leo McCarey (1944) Billy Wilder (1945) William Wyler (1946) Elia Kazan (1947) John Huston (1948) Joseph L. Mankiewicz (1949) Joseph L. Mankiewicz (1950) George Stevens (1951) John Ford (1952) Fred Zinnemann (1953) Elia Kazan (1954) Delbert Mann (1955) George Stevens (1956) David Lean (1957) Vincente Minnelli (1958) William Wyler (1959) Billy Wilder (1960)
1961–1980	Robert Wise i Jerome Robbins (1961) David Lean (1962) Tony Richardson (1963) George Cukor (1964) Robert Wise (1965) Fred Zinnemann (1966) Mike Nichols (1967) Carol Reed (1968) John Schlesinger (1969) Franklin J. Schaffner (1970) William Friedkin (1971) Bob Fosse (1972) George Roy Hill (1973) Francis Ford Coppola (1974) Miloš Forman (1975) John G. Avildsen (1976) Woody Allen (1977) Michael Cimino (1978) Robert Benton (1979) Robert Redford (1980)
1981–2000	Warren Beatty (1981) Richard Attenborough (1982) James L. Brooks (1983) Miloš Forman (1984) Sydney Pollack (1985) Oliver Stone (1986) Bernardo Bertolucci (1987) Barry Levinson (1988) Oliver Stone (1989) Kevin Costner (1990) Jonathan Demme (1991) Clint Eastwood (1992) Steven Spielberg (1993) Robert Zemeckis (1994) Mel Gibson (1995) Anthony Minghella (1996) James Cameron (1997) Steven Spielberg (1998) Sam Mendes (1999) Steven Soderbergh (2000)
2001–2020	Ron Howard (2001) Roman Polański (2002) Peter Jackson (2003) Clint Eastwood (2004) Ang Lee (2005) Martin Scorsese (2006) Joel i Ethan Coenowie (2007) Danny Boyle (2008) Kathryn Bigelow (2009) Tom Hooper (2010) Michel Hazanavicius (2011) Ang Lee (2012) Alfonso Cuarón (2013) Alejandro G. Iñárritu (2014) Alejandro G. Iñárritu (2015) Damien Chazelle (2016) Guillermo del Toro (2017) Alfonso Cuarón (2018) Bong Joon-ho (2019) Chloé Zhao (2020/2021)
Od 2021	Jane Campion (2021) Daniel Kwan i Daniel Scheinert (2022) Christopher Nolan (2023) Sean Baker (2024) Paul Thomas Anderson (2025)

1928–1950	Benjamin Glazer (1928) Hanns Kräly (1929) Joseph W. Farnham, Martin Flavin, Frances Marion i Lennox Robinson (1930) Howard Estabrook (1931) Edwin J. Burke (1932) Victor Heerman i Sarah Y. Mason (1933) Robert Riskin (1934) Dudley Nichols (1935) Pierre Collings i Sheridan Gibney (1936) Heinz Herald, Geza Herczeg i Norman Reilly Raine (1937) Ian Dalrymple, Cecil Arthur Lewis, W.P. Lipscomb i George Bernard Shaw (1938) Sidney Howard (1939) Donald Ogden Stewart (1940) Sidney Buchman i Seton I. Miller (1941) George Froeschel, James Hilton, Claudine West i Arthur Wimperis (1942) Philip G. Epstein, Julius J. Epstein i Howard Koch (1943) Frank Butler i Frank Cavett (1944) Charles Brackett i Billy Wilder (1945) Robert E. Sherwood (1946) George Seaton (1947) John Huston (1948) Joseph L. Mankiewicz (1949) Joseph L. Mankiewicz (1950)
1951–1975	Harry Brown i Michael Wilson (1951) Charles Schnee (1952) Daniel Taradash (1953) George Seaton (1954) Paddy Chayefsky (1955) John Farrow, S.J. Perelman i James Poe (1956) Carl Foreman i Michael Wilson (1957) Alan Jay Lerner (1958) Neil Paterson (1959) Richard Brooks (1960) Abby Mann (1961) Horton Foote (1962) John Osborne (1963) Edward Anhalt (1964) Robert Bolt (1965) Robert Bolt (1966) Stirling Silliphant (1967) James Goldman (1968) Waldo Salt (1969) Ring Lardner Jr. (1970) Ernest Tidyman (1971) Francis Ford Coppola i Mario Puzo (1972) William Peter Blatty (1973) Francis Ford Coppola i Mario Puzo (1974) Bo Goldman i Lawrence Hauben (1975)
1976–2000	William Goldman (1976) Alvin Sargent (1977) Oliver Stone (1978) Robert Benton (1979) Alvin Sargent (1980) Ernest Thompson (1981) Costa-Gavras i Donald E. Stewart (1982) James L. Brooks (1983) Peter Shaffer (1984) Kurt Luedtke (1985) Ruth Prawer Jhabvala (1986) Bernardo Bertolucci i Mark Peploe (1987) Christopher Hampton (1988) Alfred Uhry (1989) Michael Blake (1990) Ted Tally (1991) Ruth Prawer Jhabvala (1992) Steven Zaillian (1993) Eric Roth (1994) Emma Thompson (1995) Billy Bob Thornton (1996) Curtis Hanson i Brian Helgeland (1997) Bill Condon (1998) John Irving (1999) Stephen Gaghan (2000)
2001–2025	Akiva Goldsman (2001) Ronald Harwood (2002) Philippa Boyens, Peter Jackson i Fran Walsh (2003) Alexander Payne i Jim Taylor (2004) Larry McMurtry i Diana Ossana (2005) William Monahan (2006) Joel i Ethan Coenowie (2007) Simon Beaufoy (2008) Geoffrey Fletcher (2009) Aaron Sorkin (2010) Alexander Payne, Jim Rash i Nat Faxon (2011) Chris Terrio (2012) John Ridley (2013) Graham Moore (2014) Adam McKay i Charles Randolph (2015) Barry Jenkins i Tarell Alvin McCraney (2016) James Ivory (2017) Spike Lee, David Rabinowitz, Charlie Wachtel i Kevin Willmott (2018) Taika Waititi (2019) Christopher Hampton i Florian Zeller (2020) Sian Heder (2021) Sarah Polley (2022) Cord Jefferson (2023) Peter Straughan (2024) Paul Thomas Anderson (2025)