Jurand Jarecki

Jurand Jarecki
Ilustracja
Jurand Jarecki, Katowice, 25 października 2019 r.
Data i miejsce urodzenia

4 października 1931
Kraków

Data i miejsce śmierci

13 marca 2024 r.
Katowice

Narodowość

polska

Alma Mater

Politechnika Krakowska

Praca
Biuro

„Miastoprojekt” Katowice
ARAR s.c.

Budynki

Dom Handlowy „Zenit” w Katowicach, Dom Handlowy „Skarbek” w Katowicach, gmach Biblioteki Śląskiej w Katowicach

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Arch. Jurand Jarecki i Iga Herok-Turska przy makiecie Biblioteki Śląskiej - wystawa „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury” NIAiU, Katowice, gmach NOSPR, 25 października 2019
arch. Jurand Jarecki i Iga Herok-Turska przy makiecie gliwickiej Palmiarni Miejskiej arch. Andrzeja Musialika - wystawa „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury” NIAiU, Katowice, gmach NOSPR, 25 października 2019
Gmach główny Biblioteki Śląskiej
Spółdzielczy Dom Handlowy „Skarbek” (2019)
Dom Handlowy „Zenit”

Jurand Jarecki (ur. 4 października 1931 w Krakowie, zm. 13 marca 2024 w Katowicach[1][2]) – polski architekt, przedstawiciel modernizmu, twórca lub współautor takich budynków i zespołów budowlanych, jak Spółdzielczy Dom Handlowy „Zenit”, Spółdzielczy Dom Handlowy „Skarbek”, Biblioteka Śląska, kino „Kosmos”, aleja Wojciecha Korfantego czy Osiedle Paderewskiego.

Projekty architektoniczne Jareckiego wpłynęły na obecny kształt urbanistyczny Katowic i stanowią jedne z najbardziej rozpoznawalnych ikon funkcjonalizmu w Polsce.

Życiorys

Urodzony w Krakowie, młodość spędził w Zakopanem by jeszcze jako uczeń wraz z rodzicami przenieść się na Śląsk i właśnie z nim związać swoją życiową i zawodową ścieżkę. Jurand Jarecki projektuje od 1957 roku, po ukończeniu studiów na Politechnice Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki wyjechał na stypendium do Francji, gdzie doskonalił warsztat pod okiem Georges’a Candilisa. Po przyjeździe rozpoczął pracę w „Miastoprojekt Katowice” realizując w latach 1958-1962 wraz z Mieczysławem Królem jeden z największych projektów Dom Handlowy „Zenit” w Katowicach, który szybko okazał się niewystarczający dla dużej ilości mieszkańców aglomeracji miejskiej i już dziesięć lat później obok „Zenitu” stanął kolejny dom towarowy, Spółdzielczy Dom Handlowy „Skarbek”. Oba obiekty były pierwszymi preselekcyjnymi domami handlowymi w Polsce i przykładem nowoczesnych rozwiązań architektonicznych przypadających na trudny gospodarczo i ekonomicznie czas w dziejach polskiej architektury.

Jest również współautorem Kina Kosmos oraz alei Korfantego. Zaprojektował Haperowiec (właściwie HaPeeRowiec) zwany „Żyletą”, a także blok mieszkalny na ulicy Poniatowskiego, w którym w ramach konkursu zamieszkał z rodziną. W latach 80. XX wieku wraz z Markiem Gierlotką i Stanisławem Kwaśniewiczem zaprojektował Bibliotekę Śląską. Od 1990 do 2001 roku prowadził samodzielną pracownię architektoniczną „ARAR”, następnie do 2006 roku realizował projekty dla firmy „AAMG”. Zainspirowany wizją Le Corbusiera, z którym zetknął się podczas pobytu we Francji wdrażając na Śląsku idee modernizmu, przełamywał klasyczne myślenie o architekturze. Jego projekty stanowią do dziś inspirację dla architektów i przykład artystycznego kunsztu.

Realizacje na terenie Katowic

Życie prywatne

Był żonaty. Miał córkę Danutę[6][7]. Mieszkał w Katowicach, w otrzymanym w nagrodę mieszkaniu wewnątrz zaprojektowanego przez siebie budynku przy ulicy Mikołowskiej 40[8].

Przypisy

  1. ↑ Nie żyje Jurand Jarecki. Słynne budynki w Katowicach to jego dzieło. www.se.pl. [dostęp 2024-03-14].
  2. ↑ Jurand Jarecki nie żyje. Odszedł budowniczy Katowic XX wieku. katowice.wyborcza.pl. [dostęp 2024-03-14].
  3. ↑ Jutro stolicy Śląska, „Trybuna Robotnicza” (91 (4745)), Katowice: Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”, 17 kwietnia 1959, s. 3 [dostęp 2026-08-29] (pol.).
  4. ↑ Marcin Zasada, Katowice w latach 70. z archiwum genialnego architekta. Zbudował pół miasta i… fotografował. Tych unikatowych zdjęć nie widzieliście [online], Dziennik Zachodni, 19 marca 2025 [dostęp 2026-08-29] (pol.).
  5. ↑ Dorota Niećko, To dom dla 2,6 mln książek. Postawili go na skos, na wzniesieniu i nakryli przeszklonym świetlikiem, bo to były lata 90. "Klarowne, ascetyczne formy", „Architektura Murator”, architektura.muratorplus.pl, 15 kwietnia 2026 [dostęp 2026-07-04] (pol.).
  6. ↑ Magdalena Nowacka-Goik: Mierzył wysoko. Juranda Jareckiego, architekta, twórcę modernistycznego oblicza Katowic, kilka dni po jego odejściu wspomina córka Danuta. dziennikzachodni.pl, 2024-03-22. [dostęp 2025-02-12]. (pol.).
  7. ↑ Łukasz Kądziołka: Ostatnie pożegnanie Juranda Jareckiego w Katowicach. tvs.pl, 2024-03-20. [dostęp 2025-02-12]. (pol.).
  8. ↑ Pierwszy w Polsce 24-piętrowy blok mieszkalny. Powstał 57 lat temu w stolicy Śląska. Oto dumny Haperowiec, „Dziennik Zachodni”, dziennikzachodni.pl, 19 marca 2025 [dostęp 2026-07-11] (pol.).

Linki zewnętrzne