Jurowo (gmina)

Jurowo

gmina wiejska
1867–1923
Państwo	Polska
Województwo	1867–1919: gub. wołyńska 1919–1920: okręg wołyński 1921–1923: gub. wołyńska
Powiat	1867–1920: owrucki 1920–1921: sarneński 1921: owrucki 1921–1923: korosteński
Data powstania	1867
Data likwidacji	1923
Siedziba	Jurowo
Powierzchnia (1885)	1018,1 km²
Populacja (1885) • liczba ludności	5904
• gęstość	5.8 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miejscowości 17
Położenie na mapie Polski w 1939 r. Jurowo
51°22′N 27°50′E/51,360833 27,831111

Jurowo (ros. Юровская волость, ukr. Юрівська волость) – dawna gmina wiejska (wołost) istniejąca w latach 1867–1923 na Wołyniu^[1]. Siedzibą władz gminy było Jurowo (Юрово).

Gmina zbiorowa Jurowo powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Należała do powiatu owruckiego w guberni wołyńskiej^[2].

W 1885 roku obejmowała 17 miejscowości, a zamieszkiwało ją 5904 ludności^[3]. Większymi miejscowościami w gminie były: Jurowo, Białowiż, Wojtkiewicze, Żuroniewicze, Zamysłowicze, Kopiszcze, Sobyczyn i Choczyn^[4].

Po I wojnie światowej, gmina znalazła się w strefie roszczeń Polski i Ukraińskiej SRR. Na przełomie 1919/20 gmina weszła w skład administracyjnego okręgu wołyńskiego (pod ZCZW i ZCZWiFP)^[5]. 15 marca 1920, pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego, gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu sarneńskiego^[6].

18 marca 1921, po zawarciu traktatu pokojowego między RFSRR i Ukraińską SRR z jednej a Polską z drugiej strony, wyznaczono nową granicę państwową, która podzieliła gubernię wołyńską na dwie części. Gmina Jurowo (a własciwie jej większa, wchodnia część z Jurowem) podległa administracji Ukraińskiej SRR, zachowując przynależność do powiatu owruckiego w szczątkowej guberni wołyńskiej^[7]. Natomiast północno-zachodnie połacie gminy Jurowo zostały przyłączone do Polski, wchodząc w skład dwóch gmin, które 19 lutego 1921 stały się częścią nowo utworzonego województwa poleskiego^[8]:

• gminy Kisorycze – wsie Białowiż i Muszne w powiecie sarneńskim^[9],
• gminy Berezów – wsie Kupiel i Dubno z Obsiczem^[10] w powiecie łuninieckim.
  • W 1922 roku, w ramach korekty granicy państwowej, na korzyść Polski przeszły jeszcze z gminy Jurowo zamieszkiwane przez Polaków wsie Wojtkiewicze i Budki Wojtkiewickie, które włączono do gminy Berezów w powiecie łuninieckim^[11].

W marcu 1921 gminę Jurowo odłączono od powiatu owruckiego, włączając ją do nowo utworzonego powiatu korosteńskiego, którego przynależność do guberni wołyńskiej zatwierdzono 1 listopada 1921^[12].

Pod koniec 1922 roku gmina Jurowo w Ukraińskiej SRR przeszła pod administrację ZSRR. W wyniku przemian administracyjnych na terenie Ukraińskiej SRR, reforma z 7 marca 1923 zastąpiła ujezdy (powiaty) i wołości (gminy) systemem okręgów i rejonów^[13][14]. Obszar zniesionej gminy wszedł w skład rejonu olewskiego w okręgu korosteńskim^[15][16].

Gmina Jurowo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 637 .