Kanakinumab
| Identyfikacja | |
| Inne nazwy i oznaczenia |
Ilaris |
|---|---|
| DrugBank | |
| Klasyfikacja medyczna | |
| ATC | |
| Farmakokinetyka | |
| Biodostępność |
ok. 70% |
| Okres półtrwania |
26 dni |
| Metabolizm |
nieokreślony |
| Wydalanie |
nieokreślone |
| Uwagi terapeutyczne | |
| Drogi podawania |
zastrzyk podskórny |
| Objętość dystrybucji |
6,01 l (u pacjenta ważącego 70 kg) |
Kanakinumab (nazwa handlowa Ilaris, wcześniej znany jako ACZ885)[1] – ludzkie przeciwciało monoklonalne rozpoznające interleukinę 1β. Stosowany jako lek w niektórych chorobach autoimmunologicznych. Nie wykazuje zdolności do wywoływania reakcji krzyżowych z innymi interleukinami z rodziny interleukiny 1, włącznie z interleukiną 1α[2].
Wskazania
Kanakinumab został zatwierdzony w czerwcu 2009 przez amerykańską Agencję Żywności i Leków oraz w październiku 2009 przez Europejską Agencję Leków jako lek do stosowania w okresowych zespołach zależnych od kriopiryny (CAPS, od ang. cryopyrin-associated periodic syndrome)[3][4]. Termin CAPS odnosi się do grupy chorób autoimmunologicznych, a mianowicie rodzinnego zespołu autoimmunologicznego indukowanego zimnem (FCAS), zespołu Muckle’a-Wellsa i wieloukładowej choroby zapalnej o początku w okresie noworodkowym (NOMID).
Lek został opracowany przez firmę Novartis w celu leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów, jednak badań nie zdołano ukończyć do października 2009[5]. W 2008 substancja była poddawana badaniom klinicznym I fazy odnośnie zastosowania w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc[6], dny moczanowej i choroby wieńcowej[7].
Wydane w 2013 roku Europejskie publiczne sprawozdanie oceniające (EPAR) dotyczące leku Ilaris dopuszcza jego zastosowanie poza zespołami z grupy CAPS w:
- uogólnionym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów (SIJA, od ang. systemic juvenile idiopathic arthritis)
- ostrym dnawym zapaleniu stawów[8].
Działanie
U pacjentów z CAPS i SIJA kanakinumab ogranicza stan zapalny poprzez wiązanie produkowanej w nadmiarze prozapalnej interleukiny 1β. Natomiast w ostrym dnawym zapaleniu stawów gromadzące się złogi kryształów moczanów w stawach powodują w następstwie wzrost stężenia interleukiny 1β. Związanie interleukiny przez kanakinumab pozwala ograniczyć objawy zapalne towarzyszące chorobie[9].
Uwagi dotyczące leku
- Stosowanie leku wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia poważnych infekcji.
- Kanakinumab może zmniejszać zapadalność na raka płuca[10], nie przynosi jednak dodatkowych korzyści pacjentom z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NSCLC), u których doszło do progresji choroby po chemioterapii opartej na pochodnych platyny (PDC) i immunoterapii[11]. W modelu mysim blokowanie Il-1β może ograniczać tworzenie przerzutów raka piersi[12].
- Podczas stosowania leku zaobserwowano reakcje nadwrażliwości.
- Pacjentom nie wolno podawać szczepionek żywych podczas terapii kanakinumabem.
- U pacjentów z ogólnoustrojowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów podczas terapii lekiem nie zaobserwowano wzrostu zapadalności na zespół aktywacji makrofagów (jednak na podstawie tych krótkotrwałych obserwacji nie można wysnuć ostatecznych wniosków)[9].
Interakcje
- Nie zaleca się stosowania kanakinumabu w skojarzeniu z inhibitorami TNF ze względu na zwiększenie ryzyka wystąpienia poważnych infekcji.
- W przypadku stosowania leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez cytochrom P450 (np. warfaryna) należy monitorować stężenie leku i jego wpływ na organizm oraz w razie konieczności dostosować dawkę leku przy jednoczesnym stosowaniu z kanakinumabem[9].
Przypisy
- ↑ Eugen Dhimolea, Canakinumab, „mAbs”, 2 (1), 2010, s. 3–13, DOI: 10.4161/mabs.2.1.10328, PMID: 20065636, PMCID: PMC2828573 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
- ↑ Helen J. Lachmann i inni, Use of canakinumab in the cryopyrin-associated periodic syndrome, „The New England Journal of Medicine”, 360 (23), 2009, s. 2416–2425, DOI: 10.1056/NEJMoa0810787, PMID: 19494217 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
- ↑ New biological therapy Ilaris approved in US to treat children and adults with CAPS, a serious life-long auto-inflammatory disease, Novartis, 18 czerwca 2009 [zarchiwizowane 2009-06-22] (ang.).
- ↑ Yuet Wan, Canakinumab (Ilaris) and rilonacept (Arcalyst) approved in EU for treatment of cryopyrin-associated periodic syndrome, National electronic Library for Medicines, 29 października 2009 [zarchiwizowane 2012-02-26] (ang.).
- ↑ Safety, Tolerability and Efficacy of ACZ885 (Canakinumab) in Patients With Active Rheumatoid Arthritis, [w:] ClinicalTrials.gov [online], National Institutes of Health, NCT00784628 [dostęp 2010-08-21] (ang.).
- ↑ Uma Yasothan, Santwana Kar, Therapies for COPD, „Nature Reviews Drug Discovery”, 7 (4), 2008, s. 285–286, DOI: 10.1038/nrd2533 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
- ↑ Cardiovascular Risk Reduction Study (Reduction in Recurrent Major CV Disease Events), [w:] ClinicalTrials.gov [online], National Institutes of Health, NCT01327846 [dostęp 2017-11-18] (ang.).
- ↑ Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa – Ilaris (kanakinumab) [online], EMA [dostęp 2014-06-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-14] (pol.).
- 1 2 3 Ilaris – ulotka USA.
- ↑ Paul M. Ridker i inni, Effect of interleukin-1β inhibition with canakinumab on incident lung cancer in patients with atherosclerosis: exploratory results from a randomised, double-blind, placebo-controlled trial, „The Lancet”, 390 (10105), 2017, s. 1833–1842, DOI: 10.1016/S0140-6736(17)32247-X [dostęp 2025-07-31] (ang.).
- ↑ Luis Paz-Ares i inni, Canakinumab in combination with docetaxel compared with docetaxel alone for the treatment of advanced non-small cell lung cancer following platinum-based doublet chemotherapy and immunotherapy (CANOPY-2): A multicenter, randomized, double-blind, phase 3 trial, „Lung Cancer”, 189, 2024, s. 107451, DOI: 10.1016/j.lungcan.2023.107451 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
- ↑ Hannah Garner i inni, Understanding and reversing mammary tumor-driven reprogramming of myelopoiesis to reduce metastatic spread, „Cancer Cell”, 43 (7), 2025, 1279–1295.e9, DOI: 10.1016/j.ccell.2025.04.007, PMID: 40345190, PMCID: PMC12270473 [dostęp 2025-07-31] (ang.).