Kaniwola
| wieś | |
 Dwór w Kaniwoli | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2021) | |
| Strefa numeracyjna |
81 |
| Kod pocztowy |
21-075[3] |
| Tablice rejestracyjne |
LLE |
| SIMC |
0384880[4] |
Położenie na mapie gminy Ludwin  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa lubelskiego  | |
Położenie na mapie powiatu łęczyńskiego  | |
 51°21′57″N 23°01′46″E/51,365833 23,029444[5] | |
Kaniwola – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łęczyńskim, w gminie Ludwin[4][6].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.
Wieś stanowi sołectwo gminy Ludwin[7]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 557 mieszkańców[8].
Etymologia
Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Kania i apelatywu Wola. W zapisach jak przedstawia Kazimierz Rymut wahanie między formą zestawienia, złożenia i zrostu członów nazwy[9].
„Kaniska Wolia” w takim brzemieniu wymienia się wieś w roku 1563, „Wolia Kanska” w roku 1578. „Kania Wola” w latach 1738–1739 także Kania Wola w 1787 Spis diecezjalny, „Kania Wola” w spisie 1827, Kaniowola 1870 Kaniwola, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 805.. Nazwa w formie obecnie brzmiącej Kaniwola od 1933 roku.
Historia
Miejscowość powstała w II połowie XVI wieku jako folwark należący do dóbr łęczyńskich i stanowiła własność rodów szlacheckich, m.in. Tęczyńskich herbu Topór, Branickich herbu Korczak i Sapiehów herbu Lis. Strażnik litewski Stanisław Potocki sprzedał w 1725 roku Kaniwolę hetmanowi polnemu koronnemu i wojewodzie podlaskiemu Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu[10]. Zabudowa folwarczna uległa zniszczeniu w pożarze w 1863 roku.
23 lipca 1863 roku zgrupowanie dowodzone przez płk. Michała Heydenreicha „Kruka” starło się tu z wojskami rosyjskimi (bitwa pod Kaniwolą).
Od 1868 roku Kaniwola stała się niezależna od dóbr łęczyńskich, część majątku rozparcelowano na mocy ukazu carskiego o uwłaszczeniu, pozostałą część nabył Józef Szczepański.
Zabójstwa Ukraińców
Położona na zachodniej granicy ukraińskich ziem etnicznych (Chełmszczyzny), Kaniwola była miejscem zamieszkania wielu Ukraińców, którzy stali się obiektem terroru ze strony polskich organizacji nacjonalistycznych współpracujących z niemiecką administracją okupacyjną. Latem 1942 roku w kolonii zamordowano wszystkich ukraińskich działaczy, w tym: Marię Borys, Ninę Borys, Teodora Borysa, Wołodymyra Maksymiuka, Mykołę Niedziałko, Maksyma Płotnikowa, Antona Ruciaka, Wołodymyra Ruciaka, Matwija Saczuka, Hnata Jartycha, Ołeksandra Jartycha. [11]
Zabytki
Zespół dworski, nr rej.: A/987 z 10.11.1989 składający się z budynku dworu, spichrza i obory, oraz parku[12]. Zabytkowy dwór z 1924 jest obecnie w rękach prywatnych.
Przypisy
- ↑ Wieś Kaniwola w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-03-30], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2023-03-30].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 419 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- 1 2 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2016-12-08].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 50101.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ Jednostki pomocnicze gminy Ludwin. Urząd Gminy Ludwin. [dostęp 2016-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-11)].
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Rymut ↓.
- ↑ Janusz Łosowski, Sprzedaż Łęcznej i okolicznych wsi przez strażnika litewskiego Stanisława Potockiego hetmanowi polnemu koronnemu Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu w roku 1725, w: Studia Łęczyńskie tom 2-3, Łęczna 2010-2011, s. 56.
- ↑ Library and Archives Canada (LAC), 27 R.6531-08-E (MG-31. D 203, Volume 24, File 5)
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 76.
Bibliografia
- Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany - praca zbiorowa pod redakcją Kazimierza Rymuta [T. 1-6 i 9]. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN. ISBN 83-85579-29-X.
Linki zewnętrzne
- Kaniowola, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 820.
