Karl Ditters von Dittersdorf

Karl Ditters von Dittersdorf
Ilustracja
Karl Ditters von Dittersdorf
Data i miejsce urodzenia

2 listopada 1739
Wiedeń

Data i miejsce śmierci

24 października 1799
Červená Lhota

Instrumenty

skrzypce

Zawód

kompozytor

Płyta pamiątkowa na domu Karla Dittersa von Dittersdorfa w Javorníku
Tablica pamiątkowa. Twierdza Wodna w Jesioniku

Karl Ditters von Dittersdorf (ur. 2 listopada 1739 w Wiedniu, zm. 24 października 1799 w Červenej Lhocie) – austriacki kompozytor epoki klasycyzmu, wirtuoz skrzypiec, związany z dworem biskupa wrocławskiego Philippa Gottharda von Schaffgotscha[1][2]. Był szczególnie ceniony jako twórca symfonii[3] i oper, zwłaszcza w języku niemieckim[4].

Życiorys

Karl Ditters urodził się na przedmieściach Wiednia w rodzinie hafciarza teatralnego, Paula Dittersa, pochodzącego z Lublina[5]. W wieku dwunastu lat chłopiec został paziem na dworze księcia Józefa Fryderyka von Sachsen-Hildburghausen, dla którego pracował jego ojciec[6]. Ditters uczył się gry na skrzypcach, a także fechtunku, jazdy konnej, tańca i gimnastyki. Po rozwiązaniu orkiestry książęcej w 1761 roku został skrzypkiem-solistą w Burgtheater oraz na dworze cesarskim[7].

Wiosną 1763 r. Christoph Willibald Gluck zaprosił Dittersa na wspólną podróż artystyczną do Wenecji i Bolonii[6]. Po powrocie do Wiednia Ditters nie przedłużył kontraktu z administracją cesarską i został kapelmistrzem na dworze biskupa Adama Patachicha w Wielkim Waradynie[8]. Po rozwiązaniu orkiestry w 1769 roku wrócił do Wiednia.

W 1769 roku Ditters związał się z dworem księcia biskupa wrocławskiego Philippa Gottharda von Schaffgotscha na zamku Jánský Vrch w Javorníku. W 1770 roku Ditters otrzymał papieski Order Złotej Ostrogi i stanowisko nadzorcy lasów księstwa nyskiego. W 1773 roku został nobilitowany, wówczas nadano mu nazwisko von Dittersdorf. Wówczas otrzymał posadę starosty okręgowego Jesionika[6]. Kompozytor stworzył szereg oper włoskich na potrzeby dworu biskupiego[9].

W 1786 roku w Wiedniu wykonano jego cykl 12 symfonii charakterystycznych opartych na Metamorfozach Owidiusza. Niedługo potem odbyła się premiera singspielu Dittersdorfa Doktor und Apotheker, który odniosła ogromny sukces. W 1789 roku kompozytor odwiedził Berlin, gdzie zyskał uznanie i dyrygował swoimi kompozycjami[1].

W 1794 roku Dittersdorf stracił część stanowisk na dworze biskupim z powodu intrygi, co doprowadziło go do trudnej sytuacji finansowej[6]. Wówczas nawiązał kontakt z dworem księcia Fryderyka Augusta Brunszwickiego (1740–1805) w Oleśnicy, dla którego skomponował szereg utworów[10]. Ciężko chory na podagrę, Dittersdorf ostatnie kilka lat życia spędził na zamku w Červenej Lhocie (obecnie w powiecie Jindřichův Hradec), dyktując synowi swoją autobiografię[6].

Dittersdorf napisał 127 symfonii, 256 kompozycji wokalnych i instrumentalnych i 44 opery, między innymi: Don Kichota, Czerwonego kapturka, Wesołe kumoszki z Windsoru[1][4].

Najważniejsze dzieła[1]

  • dwa koncerty D-dur na kontrabas wiedeński i orkiestrę
  • sinfonia concertante D-dur na kontrabas wiedeński, altówkę i orkiestrę
  • koncerty skrzypcowe, podwójne, obojowe, klawesynowe
  • sześć symfonii Owidiuszowych
  • Sinfonia nel gusto di cinque nazioni
  • symfonia a-moll Il deliro delli compositori, ossia Il gusto d’oggidi’
  • symfonia D-dur Il combattimento delle passioni umane
  • kwartety smyczkowe
  • singspiele: Doktor und Apotheker (1786), Betrug durch Aberglauben (1786), Die Liebe im Narrenhaus (1787), Das rote Käppchen (1788), Hieronymus Knicker (1789), Die lustigen Weiber von Windsor (1796)
  • oratoria: Isacco figura del Redentore (1766), Il Davide (1770), La Liberatrice del Popolo Giudaico nella Persia, o sia l’Esther (1773), Giobbe (1786)
  • requiem
  • msza C-dur

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Margaret Grave, Jay Lane, Dittersdorf, Carl Ditters von, Grove Music Online, DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.07861 [dostęp 2024-04-06] (ang.).
  2. ↑ Alina Żórawska-Witkowska, Maciej Jochymczyk, Dittersdorf, Carl [online], Polska Biblioteka Muzyczna [dostęp 2024-04-06].
  3. ↑ Miłosz Kula, Kolekcja rękopisów symfonii Carla Dittersa von Dittersdorfa z Sächsische Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, „Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ”, 35PL (4), 2017, DOI: 10.4467/23537094KMMUJ.17.035.7864 [dostęp 2024-04-06].
  4. 1 2 Lothar Riedinger, Karl von Dittersdorf als Opernkomponist, „Studien zur Musikwissenschaft” (2), 1914, s. 212–349, ISSN 0930-9578 [dostęp 2024-04-06].
  5. ↑ Michael Lorenz, Michael Lorenz: Ditters von Dittersdorf's First Names [online], Michael Lorenz, 21 kwietnia 2014 [dostęp 2024-04-06].
  6. 1 2 3 4 5 Tomasz Fatalski, Errata do… autobiografii. Mankamenty Lebensbeschreibung Carla Dittersa von Dittersdorfa, „Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ” (49 (2)), 2021, s. 5–24, DOI: 10.4467/23537094KMMUJ.21.003.15669 [dostęp 2024-04-06].
  7. ↑ Jay D. Lane, The Concertos of Carl Ditters von Dittersdorf, Yale University, 1997 (ang.).
  8. ↑ Klaus-Peter Koch, Großwardein (Oradea) – Zum Musikleben einer Stadt im historischen Umfeld von Michael Haydn und Carl Ditters von Dittersdorf, „Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa”, 20, 2018, s. 41–58.
  9. ↑ Kristýna Krejčová, Jana Spáčilová, Dittersovy italské opery z Jánského Vrchu: současný stav pramenů, „Musicologica Brunensia” (1), 2023, s. 47–71, DOI: 10.5817/MB2023-1-4, ISSN 1212-0391 [dostęp 2026-03-06] (cz.).
  10. ↑ Agnieszka Drożdżewska, Muzyka w teatrze dworskim księcia Fryderyka Augusta brunszwickiego w Oleśnicy, „Muzyka”, 52 (3), 2007, s. 49–74.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.