Karmanowice

Karmanowice
wieś
Pamiątkowy kamień z tablicą przed budynkiem.
Kamień przy szkole upamiętniający akcję ratowania skarbów wawelskich oraz setną rocznicę odzyskania niepodległości.
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

puławski

Gmina

Wąwolnica

Sołectwo

tak

Liczba ludności (2021)

445[1][2]

Strefa numeracyjna

81

Kod pocztowy

24-160[3]

Tablice rejestracyjne

LPU

SIMC

0393028[4]

Położenie na mapie gminy Wąwolnica
Mapa konturowa gminy Wąwolnica, u góry znajduje się punkt z opisem „Karmanowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Karmanowice”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Karmanowice”
Położenie na mapie powiatu puławskiego
Mapa konturowa powiatu puławskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Karmanowice”
Ziemia51°20′22″N 22°06′35″E/51,339444 22,109722[5]

Karmanowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie puławskim, w gminie Wąwolnica[4][6].

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego[7].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Wąwolnica[8]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 461 mieszkańców[9].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Parafia św. Klemensa i św. Małgorzaty w Klementowicach[10] lub do parafii św. Wojciecha w Wąwolnicy[11].

Historia

Wieś występuje w źródłach pisanych od 1381 roku (jako Carmanouicze). W XV wieku nazwa ewoluowała przez formy Carbanowjcze (1418) do Carmanow (1427). Miejscowość stanowiła gniazdo rodowe rodziny Karmanowskich herbu Prus.

Herb Prus I, którym pieczętowali się Karmanowscy
Dziedzice Karmanowic (XIV–XV w.)
RokWłaściciel / Informacje
1381Wincenty – pierwszy znany dziedzic [12].
1416–1431Mikołaj Karmanowski [13].
1418–1432Jakub (Jakubów) Karmanowski [14].
1442–1473Andrzej Karmanowski [15].
1470–1480Andrzej i Piotr – 2 folwarki, ok. 23 łany kmiece [16].

W średniowieczu wieś posiadała złożoną strukturę powinności. Dziesięciny były dzielone między klasztor świętokrzyski, a prepozyta wąwolnickiego. Ciekawym śladem obyczajowym jest przywilej króla Kazimierza Jagiellończyka z 1450 roku, który nakazywał szlachcie z Karmanowic dowożenie placków wielkanocnych do poświęcenia do wsi Zawada [17]. W 1530 roku Jan z Karmanowic został obłożony klątwą za zabór dziesięciny należnej mnichom świętokrzyskim [18].

Z Karmanowicami związany był również Olbrycht Karmanowski (przełom XVI i XVII w.), poeta, dworzanin radziwiłłowski i znany przedstawiciel rodu.

Z miejscowości wywodzili się studenci Akademii Krakowskiej, m.in. Jan syn Macieja (1414), oraz scholarz Jan Karmanowski (1456).

Współcześnie

W 1939 roku mieszkańcy wsi uczestniczyli w akcji ratowania skarbów wawelskich[19].

Archeologia

Badania prowadzone m.in. przez UMCS wykazały na terenie wsi osadnictwo od czasów neolitu (osada i cmentarzysko kultury pucharów lejkowatych). Odkryto tu również pozostałości grodu wczesnośredniowiecznego (X–XII w.) oraz ciągłość osadniczą trwającą do XVII wieku[20].

Przypisy

  1. ↑ Wieś Karmanowice w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-10-07], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2023-10-07].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 421 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 50665.
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  8. ↑ BIPgminy, sołectwa
  9. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  10. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  11. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  12. ↑ ZDM ↓, s. IV 1059.
  13. ↑ AZL ↓, s. II 95-291.
  14. ↑ AZL ↓, s. II 162-285.
  15. ↑ AZL ↓, s. I 61-162.
  16. ↑ DLB ↓, s. II 568.
  17. ↑ ZDM ↓, s. III 839.
  18. ↑ Gacki ↓, s. 304.
  19. ↑ Telewizja Polska S.A, Jak ratowano nasze skarby narodowe [online], lublin.tvp.pl [dostęp 2021-03-18] (pol.).
  20. ↑ J. Nogaj-Chahaj, Siódmy sezon badań cmentarzyska kultury pucharów lejkowatych w Karmanowicach stan. 35, gm. Wąwolnica, „Wiadomości Uniwersyteckie”, Lublin 1999.

Bibliografia

  • Józef Gacki: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. Kielce 2006. ISBN 83-7442-389-7.
  • S. Kuraś, I. Sułkowska-Kurasiowa: Zbiór dokumentów Małopolskich, t. I-VIII. Kraków-Wrocław 1962–1975.
  • Jan Długosz: Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.
  • Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.