Konstantyn IV
 Mozaika przedstawiająca Konstantyna IV w Bazylice Sant'Apollinare w Rawennie | |
| Cesarz bizantyński | |
| Okres |
od 668 |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia | |
| Data śmierci | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Żona | |
| Dzieci |
Justynian II Rhinotmetos |
| Moneta | |
 | |
Konstantyn IV (gr. Κωνσταντίνος, ur. 649, zm. 685) – cesarz bizantyjski w latach od 668 do 685.
Wstąpienie na tron i początek rządów
Był najstarszym synem cesarza Konstansa II i jego żony Fausty. Ojciec uczynił go współcesarzem w 654.
Po śmierci ojca, z silnym poparciem papieża Witaliana[1] pokonał uzurpatora Meziziosa – proklamowanego cesarzem wbrew własnej woli. Razem z zamordowaniem Konstansa cesarstwo stanęło w obliczu kryzysu gospodarczego wskutek utraty źródła metali szlachetnych z zajętego przez Arabów wschodu, oraz przeniesienia skarbca na Sycylię którego większość pochłonął bunt Meziziosa. Aby zaradzić sytuacji Konstantyn IV przywrócił brązowe follis, wielokrotnie zwiększając ich wagę czym przywrócił ich wartość.
Próba przeniesienia stolicy Cesarstwa do Syrakuz przez Konstansa II poskutkowała osłabieniem ochrony Konstantynopola. Jedna z wypraw Arabskich miała nawet splądrować okolice miasta i okoliczne wsie. Pod wpływem tego dowódca Temu Ormiańskiego – Saborios – wystąpił przeciwko Cesarzowi
W 668 Kalif Muawij I, podjudzony przez Saboriosa wysłał armię oraz flotę pod dowództwem swojego syna Jazida w celu zdobycia stolicy Bizancjum. Pod jego wodzą Arabowie zajęli Chalcedon oraz atakowali Sycylię i Kartaginę. W na początku lat 70 VI w. Arabowie opanowali Chios, Rodos, Kos i Kyzikos które to stały się wygodną bazą do ataku Cesarstwo w Anatolii i Grecji[2].
Oblężenie Konstantynopola
Ostatecznie po pięcioletnich (674–678) walkach obronił Konstantynopol przed Arabami. O zwycięstwie zadecydowała przewaga floty Bizantyjskiej zdolnej rozbić Arabską (między innymi używając, debiutującego w bitwie, Greckiego Ognia)[2]. Rozbił ich flotę i zawarł z nimi pokój, który został odnowiony w 685 roku. Po zwycięstwie Chagan Awarów i przywódcy plemion Słowiańskich wysyłali poselstwa do Konstantyna, uznając jego zwierzchność i prosząc o przyjaźń. Ponadto zwycięstwo Bizancjum było pierwszym przerwaniem passy sukcesów i podbojów Arabskich. Uderzenie na Konstantynopol było najsilniejszym i pierwszym zatrzymanym ciosem Arabów wymierzonym w innowierców. Utrzymanie ostatniej zapory przeciw islamowi uratowało zarówno Cesarstwo jak, najpewniej, kulturę europejską[3].
Sobór Konstantynopolitański III
W przez większość VI wieku kościół rozdarty był sporami teologicznymi i nowymi formami wyznania. Jedną z takowych był monoteletyzm, który to miał zjednoczyć skłócone religijnie części Cesarstwa a podzielił jej jeszcze dogłębniej[4]. Aby to zmienić Konstantyn IV zwołał w 680 roku sobór konstantynopolitański III, w trakcie którego osobiście przewodził formalnym aspektom. Wziął również udział w pierwszych jedenastu posiedzeniom oraz osiemnastym. Sobór zakończył się potwierdzeniem prawosławnych doktryn soboru Chalcedońskiego oraz potępieniem Monoteletyzmu. Po zakończeniu obrad Cesarz otrzymał owację zebranych którzy nazywali go Opiekunem Kościoła[4].
Przejęcie pełni władzy i próba odparcia Bułgarów
W 680 Protobułgarzy pod przewodnictwem Chana Asparucha wkroczyli na terytoria Cesarskie podporządkowując sobie coraz to kolejne plemiona słowiańskie. W tym samym roku Cesarz wyruszył na czele wojsk lądowych i floty aby wypchać Bułgarów za Dunaj. Z powodu choroby Konstantyn IV musiał pozostawić armię która, zdemoralizowana, została rozbita przez Protobułgarów.[5] W skutek tego w 681 roku zawarł pokój z Protobułgarami, którzy przekroczyli Dunaj i osiedlili się na ziemiach dzisiejszej Dobrudży. Data ta jest uważana za początek istnienia państwa bułgarskiego.
Niedługo po zakończeniu obrad Soboru relacje Konstantyna z dwoma braćmi i tytularnymi współwładcami – Tyberiuszem i Herakliuszem – znacząco się pogorszyły. Powodem najpewniej było usilne dążenie Konstantyna do skupienia pełni władzy we własny rękach. Przeciwny temu był Senat ale również i Armia (uważająca iż: Tak jak wierzymy w Trójcę Świętą, tak też chcemy mieć nad sobą trzech [władców] koronowanych)[5]. Konstantyn nie zrezygnował jednak ze swoich zamierzeń i odebrał braciom tytuł cesarski, a niedługo potem nakazał obciąć obojgu nosy. Głównym celem najpewniej nie była chęć zapewnienia sukcesji swojemu synowi, Justynianowi, o czym świadczy koronowanie go dopiero trzy lat[6]</ref>,a po usunięciu Tyberiusza i Herakliusza. Od tego momentu współcesarz ma marginalne znaczenie jeśli pierwszy jest pełnoletni i zdolny do sprawowania władzy, instytucja ja służyła odtąd jako narzędzie do wyznaczania następcy. [5]
Konstantyn IV zmarł w 685 w wieku 33 lat na dyzenterię, pozostawiając państwo najstarszemu synowi – Justynianowi II.
Przypisy
- ↑ Kelly 2006 ↓, s. 110.
- 1 2 Ostrogorski 2021 ↓, s. 152.
- ↑ Ostrogorski 2021 ↓, s. 153.
- 1 2 Ostrogorski 2021 ↓, s. 155.
- 1 2 3 Ostrogorski 2021 ↓, s. 154
- ↑ Ostrogorski 2021 ↓, s. 156, przypis nr. 103.
Bibliografia
- Georgij Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Wyd. trzecie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2021. ISBN 978-83-01-16926-8.
- John Norman Davidson Kelly: Encyklopedia papieży. Tadeusz Szafrański (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2006. ISBN 83-06-02998-4.
