Kwilina

Kwilina

wieś
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	włoszczowski
Gmina	Radków
Liczba ludności (2021)	236[1][2]
Strefa numeracyjna	34
Kod pocztowy	29-135[3]
Tablice rejestracyjne	TLW
SIMC	0144160[4]
Położenie na mapie gminy Radków Kwilina
Położenie na mapie Polski Kwilina
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego Kwilina
Położenie na mapie powiatu włoszczowskiego Kwilina
50°41′16″N 20°01′07″E/50,687778 20,018611[5]

Kwilina – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków^[4][6]. Ma status sołectwa^[7]. Leży nad rzeką Kwilinką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Przez wieś przechodzi niebieska ścieżka rowerowa do Radkowa.

Rodowa wieś Kwilińskich herbu Lis, których wybitnym przedstawicielem był Mściwoj z Kwiliny w latach 1336-85 dziedzic wsi, a także latach 1368-85 Giebołtowa, w roku 1352 Książa Małego, Siedliszowic 1304-66 i Różnicy 1384-5, syn Mściwoja z Krzelowa wojewody sandomierskiego a latach 1331-40, łowczego krakowskiego, w latach 1347-63, podkomorzego krakowskiego a następnie w latach 1363-82, 1384 starosty bydgoskiego 1362-8, żonaty z Heleną (opis biograficzny B. Wyrozumska, Mściwoj z Kwiliny, PSB 22, s. 233-4)^[8]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1239 r^[8].

W roku 1239 Bolesław V Wstydliwy książę sandomierski z matką (Grzymislawą) poświadczają, że arcybiskup gnieźnieński Pełka dał swemu bratu stryjecznemu Piotrowi i jego synowi Mironowi wieś „Quilina” w zamian za ich wieś Kępino (w województwie sandomierskim), którą obecnie Pełka nadał klasztorowi cystersów w Sulejowie (w województwie sieradzkim)^[8].

Dziedzicami Kwiliny byli między innymi: Jan z Kwiliny, Mikołaj z Kwiliny, Klemens z Kwiliny oraz Stanisław Kwiliński, syn Klemensa, który w 1520 roku sprzedał miejscowość Rzeszowskim.

Rzeszowscy zaprowadzili tu kalwinizm, który utrzymał się do końca XVII w. W posiadanie Kwiliny weszli także Rejowie, Ważyńscy, Michałowscy. Ci ostatni uczynili ośrodkiem swoich dóbr Słupię w powiecie jędrzejowskim. Po śmierci Józefa Michałowskiego miejscowość otrzymał jego syn, Feliks, który w roku 1764 odstąpił ją i inne majątki bratu Antoniemu, dziedzicowi wspomnianej Słupi^[8].

W dobie Sejmu Wielkiego Kwilina należała do powiatu lelowskiego^[9][10].

Po bezpotomnej śmierci brata w 1802 r. dobra odziedziczyła jego żona, Józefa, która w roku 1808 sprzedała je kuzynom Romanowi i Mariannie Michałowskim.
W 1827 r. Kwilina miała tylko 9 domów i 93 mieszkańców^[11].

W latach 80. XIX wieku Kwilina liczyła już 28 domów i 279 mieszkańców^[11].

Według spisu powszechnego z roku 1921 miejscowość Kwilina posiadała 43 domów i 268 mieszkańców^[12]

Ostatnimi właścicielami dworu w Kwilinie była rodzina Morstinów. W czasie II wojny światowej córki Jerzego i Cecyli z Morstinów (II voto Borkowskiej), Helena i Krystyna, działały w konspiracji.

• dwór z końca XVIII wieku; przebudowany na przełomie XIX i XX wieku; po II wojnie światowej do 1989 r. pełnił funkcję szkoły podstawowej obecnie dwór jest własnością fundacji im. Marii Czackiej
• park z ok. XVII wieku, przekomponowany w II połowie XIX wieku
• kapliczka z XVII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena

Nazwa wsi pochodzi od słowa kwilić, które w średniowieczu oznaczało lament, płacz żałosny albo głos lub szczerbiot ptasi. Nie wykluczone, że najpierw nazwano tak rzekę Kwilinkę, której nazwę przeniesiono w późniejszym czasie na miejscowość.

Obszar wsi wynosi 477 ha, w tym:

• grunty orne: 111 ha
• użytki zielone: 21 ha
• lasy: 305 ha
• pozostałe: 40 ha

• SHGZP: Słownik historyczno geograficzny ziem polskich w średniowieczu. Instytut Historii PAN. [dostęp 2015-04-28].

• Kwilina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 33 .
• Kwilina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 207 .
• Kwilina – strona internetowa miejscowości. kossow.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-09)].