Latający Holender

Latający Holender – europejska legenda marynistyczna o statku-widmo z przeklętą załogą skazaną na wieczną tułaczkę po morzu bez możliwości zawinięcia do portu. Ujrzenie Latającego Holendra ma zwiastować rychłą katastrofę^[1].

Według najpopularniejszej wersji legendy, holenderski kapitan Van der Decken miał bluźnierczo przyrzec na własną duszę, iż zdoła okrążyć Przylądek Dobrej Nadziei w czasie silnego sztormu. Za swoją zuchwałość został ukarany wieczną żeglugą po tej właśnie trasie^[1].

W innej popularnej wersji Latający Holender dowodzony jest przez kapitana Falkenberga, żeglującego przez wieczność po Morzu Północnym grając z diabłem w kości o swoją duszę^[1].

Przyjmuje się, że relacje o napotkaniu Latającego Holendra mogą być mirażami prawdziwych statków, płynących w oddali.

Zjawisko takie może powstać w specyficznych warunkach w wyniku różnych współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze^[2].

Znane doniesienia o napotkaniu Latającego Holendra:

• W lutym 1857 roku, miała ujrzeć go załoga statku „Joseph Somers” u brzegów wyspy Tristan da Cunha na południowym Atlantyku. Wkrótce na statku Joseph Somers wybuchł pożar, w którym straciło życie wielu członków załogi.
• 1 lipca 1881 roku statek miał zostać dostrzeżony na wodach australijskich, między Melbourne i Sydney, z pokładu HMS Inconstant. W grupie 13 obserwatorów żaglowca był wówczas szesnastoletni książę Jerzy, który wstąpił później na tron brytyjski jako Jerzy V. Opisał on swoje doświadczenie w dzienniku pokładowym opisując Latającego Holendra jako statek lśniący dziwnym czerwonym blaskiem, którego maszty, reje i żagle były dobrze widoczne. Przyszły król nie był pierwszym członkiem załogi, który wypatrzył statek. Marynarz, który twierdził, że jemu przypadł ten ponury zaszczyt, spadł z masztu następnego dnia i poniósł śmierć na miejscu.
• W marcu 1939 roku, Helene Tydell oraz grupa około 60 urlopowiczów z Zatoki Błędnej w pobliżu Przylądka Dobrej Nadziei, dostrzegła Latającego Holendra, sunącego wolno po morzu w bezwietrzny dzień. Po chwili żaglowiec znikł nagle na oczach obserwatorów.
• We wrześniu 1942 roku pewna rodzina obserwowała go przez kwadrans z tarasu domu w Mouille Point w Kapsztadzie. Płynął w kierunku Zatoki Stołowej, pozostawiając za sobą dziwną poświatę.
• W czasopiśmie Morze (nr 1 z 1972 roku) opisano relację załogi holenderskiego frachtowca „Straat Malakka”, której członkowie jakoby widzieli pięciomasztowe 'wcielenie' Latającego Holendra. Miał to być dryfujący, pozbawiony załogi bark.

• Dwie książki Briana Jacques’a: Castaways of the Flying Dutchman i jej sequel The Angel's Command. W tej adaptacji, kapitan przeklął Boga za niedoskonałości swego statku, w konsekwencji Anioł Pański przyniósł mu wieść o czekającej go karze.
• Okręt widmo powieść Fredericka Marryata
• Utwór Rockin' Chair grupy The Band.
• „Latający Holender” pojawia się w filmach Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka i Piraci z Karaibów: Na krańcu świata oraz Piraci z Karaibów: Zemsta Salazara
• Film Pandora and the Flying Dutchman (1951) (Technicolor) z Avą Gardner i Jamesem Masonem.
• Film Josa Stellinga (De Vliegende Hollander) (1995).
• Utwór zespołu Jethro Tull z albumu Stormwatch.
• Obraz Alberta Rydera w Smithsonian American Art Museum w Waszyngtonie.
• Utwór niemieckiej grupy Von Thronstahl.
• Komiks Carla Barksa pt The Flying Dutchman.
• Komiks Romano Scarpy pt. „Okręt Widmo” (wł.Paperino e la leggenda dello „Scozzese Volante”)
• Komiks Janusza Christy z cyklu „Niezwykłe przygody Kajtka-Majtka” pt. „Latający Holender” z 1958 roku.
• „Coffee shop” w amsterdamskiej dzielnicy uciech.
• The Homeward Bounders, książka Diany Wynne Jones.
• Der fliegende Holländer – Latający Holender, opera romantyczna w trzech aktach Richarda Wagnera.
• Flying Dutch, parodia opery Wagnera, dzieło Toma Holta
• Gra zwana „Holendrem” autorstwa Amiri Baraka
• Utwór Tori Amos
• Utwór Wandy Staroniewicz „Holender”
• Jedna z atrakcji Wesołego Miasteczka Six Flags Over Georgia.
• Piłkarz holenderski Dennis Bergkamp cierpi czasami na aviofobię, z tego powodu bywa żartobliwie nazywany „nie latającym Holendrem”.
• Sławny zawodnik amerykańskiej ligi baseballa Honus Wagner był nazywany przez prasę „Latającym Holendrem”.
• Holenderski mistrz kickboxingu w formule K-1 Remy Bonjasky jest znany jako „Latający Holender” z powodu jego wysokich uderzeń kolanami.
• W grze video Alone in the Dark 2, Latający Holender to statek piracki z jednookim kapitanem i widmową załogą.
• Richard Voorhees, postać z serii sci-fi Juliana Maya Saga of Pliocene Exile, wybrał Latającego Holendra jako swoje nowe wcielenie i przestał występować w tym cyklu.
• Time's Fool, nowela Glynna Maxwella, przenosi akcję legendy do XX-wiecznego nocnego pociągu.
• „Latający Holender” to slogan reklamowy linii lotniczych KLM.
• Latający Holender to nazwa widmowego pirata występującego w wielu odcinkach SpongeBob Squarepants.
• Latający Holender to maskotka Hope College w Holland w stanie Michigan.
• Latający Holender to maskotka Lebanon Valley College w Annville, w stanie Pensylwania.
• Latający Holender był maskotką Hofstra University dopóki nie zastąpiono go maskotką „Pride”.
• W brytyjskiej książce dla dzieci i opartym na niej serialu Captain Pugwash występuje statek zwany „Flying Dustman” („Latające Prochy” w sensie: prochy ludzkie).
• Jedna z tras narciarskich na szczycie w Keystone Resort jest nazywana Latającym Holendrem.
• Latający Holender to ważna część twórczości scenicznej komika francuskiego De cape et de crocs.
• W noweli Larry Nivena Protector występuje rasa kosmitów Latający Holender, znanych również jako Vanderveckeni.
• „Latający Holender” to nazwa fast-foodu w Castletownbere w Irlandii.
• „Latający Holender” – tytuł piosenki Stanisława Staszewskiego, nagranej przez zespół Kult i umieszczonej na płycie Tata 2 z 1996 roku.
• „Latający Holender” – tytuł utworu grupy Pijani Powietrzem z płyty „Zawieszeni w czasie i przestrzeni”
• Motyw Latającego Holendra pojawił się w jednym z odcinków Scoobiego-Doo.
• „Latający Holender” – utwór śpiewany przez Bosmana Banka (Janusz Rewiński) w filmie Podróże pana Kleksa.
• Jacht klasy Latający Holender pojawił się w jednym z opowiadań o Panu Samochodziku, Zbigniewa Nienackiego pt. „Pan Samochodzik i Winnetou”.
• Latający Holender – duch pirata, postać z serialu animowanego Nickelodeon, SpongeBob Kanciastoporty. Pojawia się często w Halloween, kradnie dusze ludziom, na nieproszonych gości na jego statku rzuca klątwę i czyni z nich członków jego załogi na całą wieczność.
• Legendę o „Latającym Holendrze” zawiera wydanie z 1999 r. podręcznika języka polskiego „To Lubię!” dla klas szóstych.
• Latający Holender pojawia się w mandze i anime „One Piece” autorstwa Eiichiro Ody.
• Koncept albumu „Death Came Through a Phantom Ship” holenderskiego zespołu Carach Angren.
• Latający Holender wraz z jego kapitanem Van der Decken'em pojawia się w 526 odcinku anime One Piece.
• Motyw Latającego Holendra pojawia się w książce młodzieżowej „Książę Mgły” autorstwa Carlosa Ruiza Zafona.
• Były piłkarz Manchesteru United, potocznie zwany Latającym Holendrem.