Maluszyn (gmina)
| gmina wiejska | |||
| 1864–1954[1] | |||
 | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo |
1864–1866: gub. radomska | ||
| Powiat |
1864–1866: piotrkowski | ||
| Data powstania |
1864 | ||
| Data likwidacji |
1954 | ||
| Siedziba | |||
| Populacja (1909) • liczba ludności |
| ||
| Szczegółowy podział administracyjny (1952) | |||
| |||
Położenie na mapie Polski w latach 1951–1975  | |||
 50°55′N 19°48′E/50,912778 19,796944 | |||
Maluszyn – dawna zbiorowa gmina wiejska istniejąca w latach 1864–1954. Siedzibą władz gminy był Maluszyn[2][3].
Historia
Gmina zbiorowa Maluszyn powstała w 1864 roku, w związku z reformą chłopską w Królestwie Polskim, na mocy ukazu carskiego o utworzeniu gmin wiejskich, podpisanego przez cara Aleksandra II 19 lutego?/2 marca 1864, który był pierwszym aktem prawnym regulującym strukturę administracyjną Królestwa Polskiego[4]. Gmina powstała w oparciu o gminę właścicielską Maluszyn, istniejącą jeszcze przed rokiem 1864 (powiat piotrkowski, gubernia radomska)[5]. W 1867 roku weszła w skład nowo utworzonego powiatu noworadomskiego (radomszczańskiego) w guberni piotrkowskiej[3].
W 1864 roku, w momencie utworzenia gminy Maluszyn, w jej skład weszły następujące miejscowości: Maluszyn, Polichno, Silniczka, Łazów, Budzów, Ciężkowiczki, Krzętów, Mosty, Pągów, Pierzaki, Pukarzów, Rogi, Sady, Rudka, Pratkowice, Sudzinek, Wola Życińska, Błonie, Kąty, Czarny Las, Barycz, Sudzin.[5]
W 1868 roku, po likwidacji istniejącej 4 lata gminy Borzykowa do gminy Maluszyn przyłączono wsie Borzykowa ,Czechowiec, Ignaców, Niebyła, Turznia.[5]
| Gmina | Ludność | |||
|---|---|---|---|---|
| Nazwa rosyjska | Nazwa polska | 1867[6] | 1890[7] | 1909[8] |
| Малюшинъ | Maluszyn | 3890 | 6400 | 8278 |
W okresie międzywojennym gmina Maluszyn należała do powiatu radomszczańskiego w woj. łódzkim[2]. 2 października 1933 podzielono ją na 17 gromad (odpowiednik współczesnego sołectwa)[9].
Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się nadal z 17 gromad: Borzykowa, Budzów, Ciężkowiczki, Czechowiec, Krzętów, Łazów, Maluszyn, Mosty, Pągów, Pierzaki, Polichno, Pukarzew, Rogi, Sady, Silniczka, Sudzinek i Wola Życińska[10].
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[11]. Jej obszar wszedł w skład gromad Borzykowa, Krzętów, Maluszyn, Silniczka i Żytno[12].
Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku gminy Maluszyn nie przywrócono[13], a jej dawny obszar wszedł w skład gmin Żytno i Wielgomłyny[14].
Próba reaktywowania gminy Maluszyn w 1995 roku
W roku 1995 utworzyła się w Maluszynie i okolicznych miejscowościach społeczna inicjatywa podjęcia działań mających na celu reaktywowania bądź utworzenia nowej gminy Maluszyn. Działań tych zaniechano na pierwszym etapie procedury tworzenia nowych gmin czyli na zbieraniu podpisów (u ówczesnego sołtysa) o przeprowadzenie lokalnego referendum w tej sprawie. Przyczyną była niechęć znacznej części mieszkańców z powodu rozpowszechnianych nieprawdziwych informacji o rzekomym wysokim opodatkowaniu mieszkańców w przypadku nowo utworzonej gminy.
Znani ludzie
W gminie Maluszyn, we wsi Rogi, urodziła się w 1943 roku polska aktorka Elżbieta Starostecka. Została zarejestrowana w aktach gminy Maluszyn.
Przypisy
- ↑ Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. łódzkiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
- 1 2 Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
- 1 2 Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.
- ↑ Kozłowski, J. (2020). Gminy wiejskie w Królestwie Polskim w latach 1864–1875 i ocena ich działalności przez władze carskie. Dzieje biurokracji, 9, 255-282.
- 1 2 3 Ignacy Jezierski, Gmina Maluszyn, 1935.
- ↑ Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.
- ↑ Волости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1892. - (Статистика Российской империи).
- ↑ Rocznik Statystyczny Królestwa Polskiego. Rok 1913. W opracowaniu Biura Pracy Społecznej pod kierunkiem W. Grabskiego. Warszawa 1914 (spis gmin na rok 1909)
- ↑ Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 20, poz. 259
- ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
- ↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191 (ISAP)
- ↑ Uchwała Nr 36/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu radomszczańskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-167/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 39)
- ↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312 (ISAP)
- ↑ Uchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 1972, Nr. 14, Poz. 185).