Max Manus (film)

Max Manus

Zdjęcia z planu podczas kręcenia sceny wyzwolenia Norwegii – jednej z ostatnich scen w filmie
Gatunek	dramat biograficzny historyczny wojenny
Rok produkcji	2008
Data premiery	19 grudnia 2008
Kraj produkcji	Norwegia
Język	norweski angielski niemiecki rosyjski fiński
Czas trwania	118 minut
Reżyseria	Joachim Rønning Espen Sandberg
Scenariusz	Thomas Nordseth-Tiller
Główne role	Aksel Hennie Nicolai Cleve Broch Agnes Kittelsen Petter Næss
Muzyka	Trond Bjerknes
Zdjęcia	Geir Hartly Andreassen
Montaż	Anders Refn
Produkcja	Sveinung Golimo John M. Jacobsen
Wytwórnia	Nordisk Film
Dystrybucja	Netflix Streaming Services
Budżet	5,9 mln USD
Przychody brutto	15,3 mln USD
Strona internetowa

Max Manus – norweski biograficzny dramat wojenny z 2008 roku w reżyserii Joachima Rønninga i Espena Sandberga. Historia Maxa Manusa, żołnierza norweskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Źródło:^[2]

Po udziale w walce z Armią Czerwoną jako ochotnik podczas wojny zimowej w Finlandii, Max Manus wraca do Norwegii, która znajduje się teraz pod okupacją niemiecką. Dołącza do norweskiego ruchu oporu w walce z Niemcami, pracując przy produkcji ulotek propagandowych, ale jego kryjówka zostaje wykryta, a Max Manus aresztowany po wyskoczeniu z okna. Udaje mu się uciec ze szpitala i przedostać się do Szkocji, gdzie przechodzi szkolenie brytyjskich komandosów w zakresie sabotażu i dezinformacji. Po powrocie do Norwegii ze swoim przyjacielem Gregersem Gramem, jego pierwszą misją jest atak na niemieckie statki zaopatrzeniowe. Manus odnosi spektakularny sukces i staje się szczególnym celem dla szefa Gestapo w Oslo, Siegfrieda Fehmera. Unika jednak schwytania i wraz z Gramem oraz Gunnarem Sønstebym tworzy tzw. „Gang Oslo” (Oslogjengen), którego członkowie zostają odznaczeni Krzyż Wojennym przez króla Norwegii Haakonaa VII.

Sztokholm w neutralnej Szwecji staje się miejscem spotkań Norwegów współpracujących z alianckim wywiadem. Tam Gram przedstawia Manusa Norweżce o pseudonimie „Tikken”, pracującej jako osoba kontaktowa Norwegów z brytyjskim konsulatem, z którą wkrótce nawiązuje romans. W miarę jak walka i okupacja stają się coraz brutalniejsze, wielu przyjaciół Manusa, w tym Gram, traci życie, a on sam zaczyna obwiniać się za to, że wciąż żyje. 16 stycznia 1945 roku wraz z Royem Nielsenem udaje mu się podłożyć miny magnetyczne, które następnego dnia zatapiają statek towarowy „Donau”. W dniu wyzwolenia Norwegii, pijany i zrozpaczony z powodu przeżytych strat, Manus spotyka pojmanego Fehmera i uświadamia sobie, że wszyscy są jedynie ofiarami bezsensowności wojny.

Źródło:^[3]

• Aksel Hennie jako Max Manus
• Agnes Kittelsen jako Ida Nikoline „Tikken” Lindebrække
• Nicolai Cleve Broch jako Gregers Gram
• Petter Næss jako kpt. Martin Linge
• Kyrre Haugen Sydness jako Jens Christian Hauge
• Knut Joner jako Gunnar Sønsteby
• Viktoria Winge jako Solveig Johnsrud
• Christian Rubeck jako Kolbein Lauring
• Mats Eldøen jako Edvard Tallaksen
• Ken Duken jako Hauptsturmführer Siegfried Fehmer
• Stig Henrik Hoff jako kpt. policji Eilertsen
• Pål Sverre Hagen jako Roy Nielsen
• Jakob Oftebro jako Lars Emil Erichsen
• Ron Donachie jako płk John Skinner Wilson
• Oliver Stokowski jako Oberscharführer Karl Höhler

Film otrzymał wsparcie od Norweskiego Funduszu Filmowego 3 grudnia 2007 roku, a zdjęcia rozpoczęły się w lutym 2008 roku^[4][5]. Budżet produkcji, przekraczający 50 mln koron, był ogromny jak na standardy norweskiego kina. Do produkcji zaangażowano około 1800 statystów, a za kamerami pracowało blisko 2000 osób. Aby uzyskać jak najbardziej realistyczny efekt, fragmenty Oslo zostały udekorowane na wzór wczesnych lat 40. XX wieku, w tym po raz pierwszy od ponad 60 lat wywieszono flagę nazistowskich Niemiec na dachu budynku parlamentu^[6].

Premiera filmu Max Manus była uroczystym wydarzeniem, w którym uczestniczyli król Harald V oraz 90-letni weteran norweskiego ruchu oporu Gunnar Sønsteby, jeden z bohaterów filmu i zarazem wieloletni znajomy Maxa Manusa^[7]. Król, który sam jako dziecko był świadkiem II wojny światowej, podobno wzruszył się filmem do łez^[8]. Zarówno Sønsteby – jedyny żyjący na tamten moment członek grupy Manusa – jak i wdowa po Maxie Manusie, Tikken Manus, docenili autentyczność filmu^[9]. Wśród innych zaproszonych na premierę gości znaleźli się minister obrony Norwegii Anne-Grete Strøm-Erichsen i minister kultury Trond Giske^[10].

Per Haddal, piszący dla gazety „Aftenposten”, przyznał filmowi cztery na sześć punktów. Pochwalił wysiłek Henniego w roli Manusa, a także reżyserię i wysoki poziom produkcji. Jednocześnie uznał, że format filmu jest zbyt tradycyjny i pozbawiony oryginalności^[11]. Tymczasem Einar Guldvog Staalesen z Norsk Rikskringkasting przyznał filmowi pięć punktów. Zwrócił uwagę na kilka niedociągnięć w kwestii ealizmu, ale ogólnie uznał film za wiarygodny i warty obejrzenia^[12]. Eirik Alver z „Dagbladet” przyznał pięć na sześć punktów, chwaląc walory techniczne filmu i grę aktorską Henniego. Uważał jednak, że film jest bardzo tradycyjny w swojej ekspresji, udając hollywoodzką produkcję^[13].

Pięć na sześć punktów przyznali również największy norweski dziennik „Verdens Gang” i doświadczony krytyk filmowy Jon Selås, nazywając film wciągającym portretem, który przypomina nowym pokoleniom o cenie, jaką zapłacono za stworzenie Norwegii, jaką znamy dzisiaj^[14]. Mode Steinkjer w gazecie „Dagsavisen” pochwalił Aksela Henniego za sportretowanie „poszukiwacza przygód” Maxa Manusa^[15]. Geir Jardar Olsen, pisząc dla strony internetowej największej komercyjnej stacji telewizyjnej TV2, nazwał Maxa Manusa jednym z najlepszych norweskich filmów, jakie kiedykolwiek powstały, przyznając mu sześć na sześć punktów. Szczególnie chwalił film za wiarygodne i ciepłe przedstawienie relacji Manusa z jego towarzyszami broni, a także romansu z przyszłą żoną Tikken^[16].

Większe gazety spoza Oslo były bardziej surowe w swojej ocenie. Były generalnie pod wrażeniem jakości produkcji filmu, ale uznały, że brakuje mu niuansów w przedstawieniu działań ruchu oporu. Wiele z nich porównywało Maxa Manusa do duńskiego filmu Płomień i Cytryna o duńskim ruchu oporu, wydanego w tym samym roku. W „Bergens Tidende” krytyk Astrid Kolbjørnsen chwali zakończenie filmu i ogólnie dobre intencje, ale uznała grę aktorską za nierówną, a dialogi za sztuczne. Jej największym zarzutem było to, że Maxowi Manusowi brakowało niuansów i moralnych dylematów^[17]. W wywiadzie dla kanału telewizyjnego gazety porównała go do Płomienia i Cytryny, nazywając ten drugi film lepszym i bardziej złożonym^[17][18]. Terje Eidsvåg z trondheimskiej gazety „Addresseavisa” nazwał kreację Maxa Manusa przez Henniego „norweskim Rambo” i uznał film za „czarno-biały” oraz „bez moralnych szarości”, ustępując Płomieniowi i Cytrynie oraz holenderskiej Czarnej księdze^[19]. Krytyczka „Stavanger Aftenblad”, Kristin Ålen, pochwaliła grę aktorską w Maxie Manusie i zakończenie filmu, ale wyraziła potrzebę stworzenia nowego obrazu, który odważy się zakwestionować słuszność likwidacji prowadzonych przez norweski ruch oporu i, podobnie jak jej koledzy, dostrzegła podobieństwa do Płomienia i Cytryny^[20]. Te trzy gazety przyznały filmowi odpowiednio cztery, cztery i pięć punktów.

Film obejrzało około 140 500 widzów w premierowy weekend, co stanowi rekord w historii norweskiego kina^[8]. Film cieszył się ogromną popularnością również przez cały drugi tydzień w kinach. W weekend świąteczny – tradycyjnie okres wielu głośnych premier – Max Manus obejrzało 133 923 widzów, co stanowiło 55% wszystkich widzów w norweskich kinach^[21]. W ciągu pierwszych dwóch tygodni film obejrzało ponad 317 000 widzów^[22]. Do 27 grudnia 2009 roku sprzedano 1 161 855 biletów^[23].

W 2009 roku Max Manus został pierwszym norweskim filmem, który kiedykolwiek został wybrany do gali na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto^[24][25]. Pokaz w Toronto był międzynarodową premierą filmu^[24].

Na Norweskim Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w 2009 roku Max Manus zdobył najwięcej, bo aż siedem Nagród Amanda^[26]:

• Nagroda publiczności – dla reżyserów Espena Sandberga i Joachima Rønninga oraz producentów Johna M. Jacobsena i Sveinunga Golimo z Filmkameratene AS,
• Najlepszy norweski film kinowy – dla producentów Johna M. Jacobsena i Sveinunga Golimo z Filmkameratene AS,
• Najlepszy scenariusz – dla Thomasa Nordseth-Tillera,
• Najlepszy aktor – dla Aksel Hennie,
• Najlepsza aktorka drugoplanowa – dla Agnes Kittelsen,
• Najlepsze zdjęcia – dla Geira Hartly Andreassena,
• Najlepszy montaż dźwięku – dla Baarda Haugana Ingebretsena i Tormoda Ringnesa.

• Max Manus w bazie IMDb (ang.)
• Max Manus w bazie Filmweb