Michał Krukowski (prawnik)

Michał Krukowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

10 października 1890
Jadokłanie

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Charków

Zawód, zajęcie

sędzia

Stanowisko

sędzia apelacyjny

Pracodawca

Sąd Apelacyjny w Wilnie

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)

Michał Krukowski (ur. 10 października 1890 w Jadokłaniach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski prawnik, sędzia apelacyjny, porucznik audytor rezerwy Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Antoniego i Pauliny z Koczanów urodzony 10 października 1890 w folwarku Jadokłanie, w ówczesnym powiecie wileńskim guberni wileńskiej[1][2][3][4][5][6][7]. W 1899 rozpoczął naukę w 2 Gimnazjum w Wilnie[8]. Po rewolucji 1905 przeniósł się do Petersburgu, gdzie kontynuował naukę w tamtejszym X Gimnazjum i zdał egzamin dojrzałości[9]. Następnie ukończył prawo na Uniwersytecie w Kazaniu[9].

1 stycznia 1916 został powołany do armii rosyjskiej i wcielony do 19 batalionu saperów jako szeregowiec[10]. Po ukończeniu Petersburskiej Szkoły Chorążych mianowany chorążym wojsk inżynieryjnych[11]. 17 sierpnia 1917 został wcielony do 1 syberyjskiego pułku inżynieryjnego w składzie 1 Syberyjskiego Korpusu Armijnego[10]. 17 października 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji i został przydzielony do 1 kompanii batalionu saperów 1 pułku inżynieryjnego[10][11]. Za postawę wykazaną podczas walk, 10 maja 1922 otrzymał order „Virtuti Militari" V klasy[12], a we wniosku o jego nadanie, napisano m.in.:

Chorąży Krukowski, młodszy oficer kompanii telegraficznej roboczej (budowlanej) z baonu technicznego 1-go pułku inżynieryjnego I Korpusu Polskiego był wysłany z oddziałem do wsi Zaruby w celu ochrony furażu pułkowego przed bolszewikami. W tej sytuacji zastała go informacja o zerwaniu stosunków z Rosją Sowiecką. 16 stycznia 1918 r. na czele swego oddziału, z 8 żołnierzami, wyruszył z Zarub, stoczył walkę z bolszewikami i przedarł się do Bobrujska ze swoim oddziałem. 4 lutego uczestniczył w wypadzie z Bobrujska do Łapicz. Tam swoją odwagą, wpływającą na podniesienie ducha garstki szeregowych, wykonał brawurowy atak, wywołując panikę nieprzyjaciela, który ze stratami ustąpił, pozostawiając bogatą zdobycz[13][11].

Od 15 listopada 1918 w stopniu chorążego służył w Samoobronie miasta Wilna na stanowisku szefa łączności[14]. Od 16 stycznia 1919 w stopniu podporucznika służył w Sądzie Polowym Dywizji Litewsko-Białoruskiej jako asystent[14]. 15 lipca 1919 został przeniesiony do Sądu Polowego Frontu Litewsko-Białoruskiego na stanowisko asystenta[14]. 16 lipca 1920 został przeniesiony na takie samo stanowisko do Sądu Polowego Dowództwa Okręgu Etapowego „Wilno”, ale już 1 sierpnia skierowany do Sądu Wojskowego Okręgu Generalnego „Kielce”[14]. 18 października 1920 został przydzielony do Wydziału Sądowego DOK Wilno na stanowisko podprokuratora[14]. Od 1 stycznia 1921 na stanowisku sędziego śledczego w Sądzie Polowym Grupy Wojska Litwy Środkowej[14]. 1 marca 1921 został bezterminowo urlopowany[14]. 26 marca 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika Korpusu Sądowego, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[15]. Z dniem 25 października 1921 został zdemobilizowany[16]. W 1922 jego oddziałem macierzystym był Departament Sprawiedliwości Ministerstwa Spraw Wojskowych[17]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 39. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[18][19]. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 3 pułku saperów w Wilnie[20][21]. W 1934, jako porucznik rezerwy korpusu sądowego pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wilno Miasto[2].

19 czerwca 1928 zakończył aplikację adwokacką i został mianowany sędzią pokoju w Landwarowie[22]. Później, w tej samej miejscowości, został sędzią grodzkim[23]. 27 czerwca 1929 został mianowany sędzią Sądu Okręgowego w Nowogródku[23], a już 21 lipca 1930 sędzią Sądu Powiatowego w Wilnie[24]. W 1933 był kierownikiem Sądu Grodzkiego w Wilnie[1][25]. W 1934 został sędzią Sądu Apelacyjnego w Wilnie. Na tym stanowisku pozostał do 1939[26][27]. W 1933 mieszkał w Wilnie przy ul. Łukiskiej 16 m. 1[3], a w 1939 przy ul. Tomasza Zana 21[27]. Obowiązki zawodowe łączył z funkcją prezesa Zarządu Wojewódzkiego Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny w Wilnie[28].

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę, dostał się do niewoli sowieckiej i został osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku[29][11]. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie[11] i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach[29], gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[30]. Figuruje na tzw. liście Gajdideja (poz. 1725)[29].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana[31][32][33]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[34].

Był wdowcem, miał córkę Helenę (ur. 5 lutego 1926)[35].

Ordery i odznaczenia

12 czerwca 1935 i 25 maja 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”[3].

Upamiętnienie

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, na terenie Szkoły Podstawowej nr 15 im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, został zasadzony Dąb Pamięci, honorujący kapitana Michała Krukowskiego[41].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1, 4.
  2. 1 2 Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 199.
  3. 1 2 3 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  4. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 265, tu urodzony 10 czerwca 1891.
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  6. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  7. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  8. ↑ Kolekcja ↓, 4.
  9. 1 2 Kolekcja ↓, 2, 4.
  10. 1 2 3 Kolekcja ↓, 3, 4.
  11. 1 2 3 4 5 6 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 159.
  12. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 22 czerwca 1922, s. 457.
  13. ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 Michał Krukowski. [w:] Kartoteka M, sygn. I.303.4.476, s. 40 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-07-17].
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 2 kwietnia 1921, s. 585.
  16. ↑ Pierwsza lista 1921 ↓, s. 79.
  17. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 143.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 917.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 840.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 879.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 802.
  22. ↑ Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości”. 16, s. 303, 1928-08-16. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości..
  23. 1 2 Ruch służbowy. „Dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości”. 21, s. 185, 1929-10-19. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości..
  24. ↑ Ruch służbowy w sądownictwie. „Dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości”. 22, s. 206, 1930-08-25. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości..
  25. ↑ Kirkiczenko i Kraczkiewicz 1933 ↓, s. 131.
  26. ↑ Kirkiczenko, Kraczkiewicz i Rudzisz 1939 ↓, s. 248.
  27. 1 2 Księga adresowa 1939 ↓, s. 62.
  28. ↑ Księga adresowa 1939 ↓, s. 108.
  29. 1 2 3 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 265.
  30. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  31. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 94 [dostęp 2024-10-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  32. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  33. ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17] (pol.).
  34. ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
  35. ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
  36. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  37. ↑ Odznaczenia korpusów i oddziałów wschodnich., „Żołnierz Polski” (23 (302)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 4 czerwca 1922, s. 16 [dostęp 2025-11-13], Cytat: Krukowski Michał.
  38. ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
  39. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-28].
  40. 1 2 Kolekcja ↓, s. 3.
  41. ↑ Katyń… Ocalić od zapomnienia. [online], katyn-pamietam.pl [dostęp 2026-06-19].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.