Nayib Bukele
![]() Nayib Bukele (2019) | |
| Data i miejsce urodzenia |
24 lipca 1981 |
|---|---|
| Prezydent Salwadoru | |
| Okres |
od 1 czerwca 2024 |
| Przynależność polityczna |
Nueves Ideas (od 2017) |
| Pierwsza dama | |
| Poprzednik |
Claudia Rodríguez de Guevara (p.o.) |
| Okres |
od 1 czerwca 2019 |
| Poprzednik | |
| Następca |
Claudia Rodríguez de Guevara (p.o.) |
Nayib Armando Bukele Ortez (ur. 24 lipca 1981 w San Salvador) – salwadorski przedsiębiorca i polityk palestyńskiego pochodzenia, w latach 2019–2023 i od 2024 prezydent Salwadoru, sprawujący władzę autorytarną[1][2][3][4].
Życiorys
Nayib Armando Bukele Ortez urodził się 24 lipca 1981 roku w San Salvador[5] jako wnuk imigrantów z Palestyny[6]. Jego dziadkowie z obu stron byli chrześcijanami, ojciec jako dorosły przeszedł na islam[7], pełniąc społecznie funkcję imama[8] w pierwszym meczecie w Salwadorze[9] i będąc sponsorem lewicowej partii FMLN. Matka jest katoliczką. Sam Nayib nie mówił początkowo publicznie o swojej religii; domyślano się, że jest muzułmaninem, chrześcijaninem lub ateistą. Ostatecznie, w 2019 roku, oświadczył, że chociaż jest wierzący, to nie wierzy zbytnio w liturgię i żadną konkretną religię, ale wierzy w Jezusa Chrystusa[10].
W młodości pomagał ojcu w prowadzeniu rodzinnej firmy[11]. Był także m.in. dystrybutorem motocykli. W 2012 wygrał wybory na burmistrza w gminie Nuevo Cuscatlán[5] i sprawował tę funkcję przez trzy lata. Od 2015 do 2018 roku[11] był burmistrzem stołecznego San Salvador z ramienia FMLN[8]. Jako pierwszy polityk w Salwadorze zaczął na szerszą skalę korzystać z mediów społecznościowych do kontaktu z wyborcami[11]. Jako burmistrz ogłosił plan odzyskania historycznego centrum dla mieszkańców, co sprawiło, że zaczął być nazywany populistą[5]. Oprócz rewitalizacji zabytkowej dzielnicy jego osiągnięciem były programy antyprzemocowe angażujące młodzież z trudnych środowisk[11]. Popadł w konflikt z rządem Sancheza Ceréna[5] i w roku 2017 został usunięty z FMLN pod zarzutem molestowania podwładnej[8]. Od 2014 roku jest żonaty z psycholog, wychowawczynią i tancerką Gabrielą Rodríguez[5].
Urząd Prezydenta
W wyborach prezydenckich w 2019 roku początkowo chciał wystartować jako przedstawiciel własnej partii, ale ostatecznie ze względu na bliskość terminu wyborów[5] zdecydował się ubiegać o urząd jako reprezentant prawicowej GANA. Jego postulaty obejmowały rozbudowę infrastruktury i walkę z korupcją[8]. Ostatecznie uzyskał 54% głosów w pierwszej turze, mimo iż nie brał udziału w debatach, nie odpowiadał na pytania dziennikarzy i zarzucał rywalom próby fałszowania wyborów[5]. Przez całą kampanię Bukele prowadził w sondażach wyborczych[11]. Został najmłodszą w historii kraju osobą wybraną na prezydenta[5], a także pierwszym od 30 lat zwycięskim kandydatem niewystawionym przez FMLN lub ARENA[11]. Początek jego pięcioletniej kadencji rozpoczął się 1 czerwca tego samego roku[11].
Przyjęcie bitcoina
5 czerwca 2021 roku Bukele ogłosił, że planuje przedstawić Zgromadzeniu Narodowemu projekt ustawy, na mocy której Salwador stanie się pierwszym krajem, uznającym bitcoin jako pełnoprawny środek płatniczy[12]. Zgromadzenie Narodowe zatwierdziło ustawę, która miała wejść w życie 7 września 2021 roku[13][14]. 17 czerwca 2021 roku Bank Światowy odrzucił wniosek Salwadoru o pomoc we wdrożeniu, powołując się przy tym na obawy dotyczące przejrzystości oraz negatywny wpływ wydobycia bitcoinów na środowisko[15]. 24 czerwca 2021 roku przedstawiciele firmy Athena Bitcoin oświadczyli, że zamierzają zainwestować milion dolarów w instalację 1500 bankomatów kryptowalutowych, oferujących wymianę dolarów amerykańskich na bitcoiny i odwrotnie[14][16].
6 września 2021 roku Bukele ogłosił, że rząd Salwadoru zakupił pierwsze 400 bitcoinów[17]. Następnego dnia weszła w życie ustawa, która uczyniła bitcoin prawnym środkiem płatniczym w Salwadorze, który stał się przez to pierwszym krajem honorującym walutę cyfrową[18]. Tego samego dnia kurs bitcoina gwałtownie się załamał z poziomu 52 000 USD do ok. 43 000 USD, osiągając w pewnym momencie najniższy poziom od miesiąca. W międzyczasie platformy takie jak Apple i Huawei odmówiły dystrybucji[19] rządowej aplikacji cyfrowego portfela o nazwie Chivo[20][21]. Po przejściu serwerów internetowych w tryb offline, w wyniku przeciążenia rejestracją zbyt wielu użytkowników, około tysiąca demonstrantów wyszło na ulice stolicy San Salvador aby wyrazić swój sprzeciw wobec przyjęcia bitcoinów w kraju[19][22].
W listopadzie 2021 roku Bukele ogłosił, że planuje zbudować pierwsze na świecie miasto Bitcoin City w południowo-wschodnim regionie La Unión u podstawy wulkanu Conchagua, wykorzystujące energię geotermalną do wydobywania bitcoinów[23].
Od listopada 2021 do stycznia 2022 roku cena bitcoina spadła o 45%, co kosztowało skarb państwa 22 miliony dolarów rezerw. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) wstrzymał rozmowy z rządem w sprawie umowy pożyczki, wzywając Salwador do rezygnacji z przyjęcia bitcoina z powodu obaw o zmienność i zmniejszoną przejrzystość[24][25]. Ekonomista Steve Hanke powiedział wówczas, że „Salwador ma teraz najbardziej zagrożone zadłużenie państwowe na świecie, a to z powodu bitcoinowego szaleństwa. Rynki myślą, że Bukele oszalał i tak jest w rzeczywistości”[26]. Od czerwca 2022 roku rząd Salwadoru stracił 56 milionów dolarów w bitcoinach[27] a niektórzy ekonomiści twierdzili, że kraj prawdopodobnie nie spłaci swojego zadłużenia[28]. Aby załagodzić obawy rynku, 27 lipca 2022 roku Bukele ogłosił, że rząd Salwadoru odkupi obligacje dłużne o wartości 560 milionów dolarów w latach 2023–2025. We wrześniu 2022 roku Bukele zakpił z Banku Anglii na Twitterze po tym, gdy funt szterling spadł do najniższego w historii kursu względem dolara amerykańskiego, tweetując: „a nie mówiłem”, nawiązując w ten sposób do tweeta z listopada 2021 roku, w którym skrytykował Bank Anglii za drukowanie pieniędzy z powietrza[29]. 24 stycznia 2023 minister finansów Alejandro Zelaya, potępiając „kampanię dezinformacyjną” w krajowych i zagranicznych mediach, poinformował o wykupie obligacji zapadających w styczniu 2023 roku za kwotę 800 mln USD wraz z odsetkami[30][31].
W styczniu 2023 roku reprezentantka Salwadoru Alejandra Guajardo, wystąpiła w 71 edycji międzynarodowego konkursu piękności Miss Universe w złotym stroju, nawiązującym do przyjęcia bitcoina w jej kraju[32][33].
1 grudnia 2023 roku odszedł ze stanowiska prezydenta, aby skupić się na prowadzeniu kampanii wyborczej[34].
4 lutego 2024 roku wygrał wybory prezydenckie omijając zakazany przez salwadorską konstytucję ponowny wybór na ten urząd bezpośrednio po zakończeniu swej kadencji. W trakcie ogłoszenia wyników posłużył się argumentem, że „wszystkie sondaże dawały mu zwycięstwo, co oznacza, że obywatele kraju chcą go mieć za prezydenta”[35]. 1 czerwca 2024 roku rozpoczął drugą kadencję na stanowisku prezydenta Salwadoru[36].
Przypisy
- ↑ Max Saltman Michael Rios, ‘We are under a dictatorship.’ Six years into his rule, El Salvador’s Nayib Bukele tightens his grip [online], CNN, 1 czerwca 2025 [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- ↑ Danielle Mackey, Nayib Bukele’s Authoritarian Appeal, „The New Yorker”, 5 kwietnia 2024 [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- ↑ How Nayib Bukele Consolidated Total Power in El Salvador [online], ticotimes.net [dostęp 2026-02-22].
- ↑ Bukele’s El Salvador: Popularity, power, and the price of security [online], France 24, 20 czerwca 2025 [dostęp 2026-02-22].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Merlín Delcid: ¿Quién es Nayib Bukele, el presidente electo de El Salvador?. CNN, 2019-02-04. [dostęp 2019-02-13]. (hiszp.).
- ↑ The Bukele Clan that Rules with Nayib [online], elfaro.net [dostęp 2021-09-20] (ang.).
- ↑ Raphael Ahren, His dad was an imam, his wife has Jewish roots: Meet El Salvador’s new leader [online], timesofisrael.com [dostęp 2021-09-20] (ang.).
- 1 2 3 4 Maciej Okraszewski: Prowadził antykampanię, ale wygrał już w pierwszej turze. Salwador ma pierwszego prezydenta muzułmanina. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2019-02-07. [dostęp 2019-02-13]. (pol.).
- ↑ Eddie Galdamez, Nayib Bukele, President of El Salvador from 2019 to 2024 [online], El Salvador INFO, 20 lipca 2021 [dostęp 2021-09-20] (ang.).
- ↑ v, Polémica por imágenes de Bukele en oración dentro de una mezquita - Diario El Mundo [online], elmundo.sv [dostęp 2026-08-09] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-12] (hiszp.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Clare Ribando Seelke: El Salvador’s 2019 Elections. CRS Insight, 2019-02-06. [dostęp 2019-03-11]. (ang.).
- ↑ El Salvador’s President Says Will Send Bill to Make Bitcoin Legal Tender. Reuters, 2021-06-05. (ang.).
- ↑ Bitcoin: El Salvador makes Cryptocurrency Legal Tender. BBC, 2021-06-09. (ang.).
- 1 2 Bitcoin to Become legal Tender in El Salvador on 7 September. Reuters, 2021-06-25. (ang.).
- ↑ World Bank Rejects El Salvador Request for Bitcoin Help. BBC, 2021-06-17. (ang.).
- ↑ Athena says will install 1,500 cryptocurrency ATMs in El Salvador. Reuters, 2021-06-25. (ang.).
- ↑ El Salvador Holds 400 Bitcoin, Price Jumps. Reuters, 2021-09-06. (ang.).
- ↑ El Salvador Becomes First Country to Adopt Bitcoin as National Currency. The Wall Street Journal, 2021-09-07. (ang.).
- 1 2 Bitcoin crashes on first day as El Salvador’s legal tender. BBC, 2021-09-08. (ang.).
- ↑ Crypto Platform Bitso Working with El Salvador on Chivo Digital Wallet. Reuters, 2021-09-07. (ang.).
- ↑ Chivo Wallet. chivowallet.com. [dostęp 2023-01-18]. (hiszp.).
- ↑ Thousands Protest Against El Salvador’s President and Bitcoin Law. euronews.com, 2021-09-16. (ang.).
- ↑ El Salvador Bitcoin City Planned at Base of Conchagua Volcano. BBC, 2021-11-21. (ang.).
- ↑ IMF Urges El Salvador to Strip Bitcoin’s Legal Tender Status. aljazeera.com, 2022-01-25. (ang.).
- ↑ He Trades Bitcoin Naked. El Salvador is Paying the Price. The Washington Post, 2022-01-26. (ang.).
- ↑ El Salvador’s plan to create the first Bitcoin-powered nation is tanking the economy and is a mess by every measure. Fortune, 2022-01-20. (ang.).
- ↑ El Salvador’s Big Bitcoin Gamble Backfires to Deepen Debt Woes. Bloomberg, 2022-06-15. (ang.).
- ↑ Historic Cascade of Defaults Is Coming for Emerging Markets. Bloomberg, 2022-07-07. (ang.).
- ↑ Pound crash: Bitcoin-loving El Salvador president mocks Bank of England. The Independent, 2022-09-28. (ang.).
- ↑ El Salvador cumple sus obligaciones de deuda. twitter.com, 2023-01-24. (hiszp.).
- ↑ El Salvador says it has repaid $800 million bond maturing January. Reuters, 2023-01-24. (ang.).
- ↑ Miss El Salvador dons golden bitcoin outfit at beauty pageant. Reuters, 2023-01-13. (ang.).
- ↑ Czy Bitcoin może być piękny? Miss Salwadoru zaskoczyła świat. comparic.pl, 2023-01-16. (pol.).
- ↑ El Salvador: Nayib Bukele toma licencia y asume el poder su secretaria privada, Claudia Rodríguez. s. asuntoscentrales.com. [dostęp 2023-12-01]. (hiszp.).
- ↑ Ominął konstytucyjny zakaz, bo „sondaże dawały mu zwycięstwo”. Bukele ogłasza: wygraliśmy [online], TVN24, 5 lutego 2024 [dostęp 2024-02-05] (pol.).
- ↑ El Salvador’s Bukele starts second term, promises „medicine” to cure the economy. [dostęp 2024-06-04].


