Nibylis siwy

Nibylis siwy
	Lycalopex vetula
	(P.W. Lund, 1842)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Infrarząd	Cynoidea
Rodzina	psowate
Podrodzina	Caninae
Plemię	Canini
Rodzaj	nibylis
Gatunek	nibylis siwy
Synonimy
	Canis vetulus P.W. Lund, 1842;
	Canis vetulus P.W. Lund, 1842;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania

Nibylis siwy^[3], lis siwy, lis brazylijski (Lycalopex vetulus) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny Caninae w obrębie rodziny psowatych (Canidae). Występuje na terenie sawanny brazylijskiej. Posiada krótki pysk, niewielkie zęby, okrywa włosowa jest szara z odcieniem żółci. Biologia mało znana. Pędzi nocny tryb życia. Poluje głównie na owady takie jak termity, koniki polne czy żuki, ale także na gryzonie i jaszczurki.

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego nazwał w 1842 roku duński przyrodnik i paleontolog Peter Wilhelm Lund, umieszczając nowo opisany takson w rodzaju Canis i nadając mu epitet gatunkowy vetulus^[1]. Opis ukazał się w artykule zatytułowanym Dalsze uwagi dotyczące brazylijskiej kolekcji wymarłych zwierząt, opublikowanym w czasopiśmie „Det Kongelige Danske videnskabernes selskabs skrifter. Naturvidenskabelig og mathematisk afdeling”^[1]. Miejsce typowe to „Rio das Velhas Floral”, Lagoa Santa, Minas Gerais, Brazylia^[4]^[5]. Holotyp być może znajduje się w zbiorach Muzeum Zoologicznego przy Uniwersytecie Kopenhaskich^[6].

Etymologia

Nazwa rodzajowa: gr. λυκος lukos „wilk”; αλωπηξ alōpēx, αλωπεκος alōpekos „lis”^[7]. Epitet gatunkowy: vetulus „staruszek”, zdrobnienie od vetus, veteris „stary, starożytny”^[8].

Występowanie i środowisko

Nibylis siwy zamieszkuje wyżynne, trawiasto-drzewiaste obszary południowo-środkowej Brazylii^[9]. Występuje na terenie stanów: Mato Grosso i Minas Gerais. Preferuje wyżynne sawanny typu Llanos i Campos na obszarze Cerrado (ekosystem trawiasty na terenie Brazylii, Boliwii i Paragwaju).

Wygląd

Nibylis siwy to nieduży psowaty o małych kłach i łamaczach i szerokich zębach trzonowych. Długość ciała dochodzi do 60 cm, ogona 30 cm, masa ciała 2–4 kg. Nibylis siwy charakteryzuje się krótkim, szpiczastym i czerwonym pyskiem oraz srebrzystą, szaro-białawą sierścią, z żółtymi nogami i czerwonymi nasadami uszu. Wzdłuż grzbietu biegnie ciemniejsza sierść zakończona czarnym ogonem. Górne części ciała szarawe, brzuch kremowy. Obwódka pyska i wewnętrzne części nóg jaśniejsze. Ciało wydłużone z puszystym ogonem. Słabe uzębienie nibylisa siwego jest przystosowane do spożywania pokarmu złożonego głównie z owadów.

Zagrożenie i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niższego ryzyka) pod nazwą Pseudalopex vetulus^[2].

Przypisy

1 2 3 P.W. Lund. Fortsatte Bemærkninger over Brasiliens Uddøde Dyreskabning. „Det Kongelige Danske videnskabernes selskabs skrifter. Naturvidenskabelig og mathematisk afdeling”. Niende deel. 9, s. 125, 1842. (duń.).
1 2 F.G.F.G. Lemos F.G.F.G., F.C.F.C. Azevedo F.C.F.C., R.C.R.C. Paula R.C.R.C., J.C.J.C. Dalponte J.C.J.C., Lycalopex vetulus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2019-01-17] (ang.).
↑ W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 149. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Lycalopex vetulus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2025-08-07].
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: Lycalopex vetula. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-07]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Canis vetulus Lund, 1842, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-08-07] (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 388, 1904. (ang.).
↑ vetula, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Lycalopex vetulus w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 22 października 2009]

[lund-1] 1 2 3 P.W. Lund. Fortsatte Bemærkninger over Brasiliens Uddøde Dyreskabning. „Det Kongelige Danske videnskabernes selskabs skrifter. Naturvidenskabelig og mathematisk afdeling”. Niende deel. 9, s. 125, 1842. (duń.).

[iucn-2] 1 2 F.G.F.G. Lemos F.G.F.G., F.C.F.C. Azevedo F.C.F.C., R.C.R.C. Paula R.C.R.C., J.C.J.C. Dalponte J.C.J.C., Lycalopex vetulus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2019-01-17] (ang.).

[Cichocki&inni-3] W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 149. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[msw-4] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Lycalopex vetulus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2025-08-07].

[mdd-5] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: Lycalopex vetula. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-07]. (ang.).

[zij-6] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Canis vetulus Lund, 1842, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-08-07] (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 388, 1904. (ang.).

[Jobling-8] vetula, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).

[9] Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Lycalopex vetulus w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 22 października 2009]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]