Niemoje

Niemoje
uroczysko-dawna miejscowość
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Powiat

iławski

Gmina

Zalewo

SIMC

nie nadano

Położenie na mapie gminy Zalewo
Mapa konturowa gminy Zalewo, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Niemoje”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Niemoje”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Niemoje”
Położenie na mapie powiatu iławskiego
Mapa konturowa powiatu iławskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Niemoje”
Ziemia53°51′35″N 19°40′31″E/53,859722 19,675278

Niemoje (niem. Nehmen, Gross Nehmen[1]) – dawna miejscowość położona na terenie obecnej gminy Zalewo, woj. warmińsko-mazurskiego nad dawnym jeziorem o tej samej nazwie (niem. Nehmen See). W czasach krzyżackich siedziba komornictwa w komturii dzierzgońskiej. Dziś okolice wsi Girgajny i Tarpno.

Historia

Prusy Górne w czasach krzyżackich. Niemoje (Nehmen) widoczne w komturii dzierzgońskiej.

Wieś wzmiankowana w dokumentach z roku 1315 i 1332 jako wieś pruska na 13 włókach. Pierwotna nazwa brzmiała Neymen lub Nemoy[2] i jest pochodzenia pruskiego.

W czasach krzyżackich miała tam miejsce siedziba komornictwa w obszarze komturii dzierzgońskiej. Urząd utworzony około 1300 roku pobierał czynsze z kilkunastu wsi. Nie przetrwał jednak do końca państwa zakonnego. Jego rolę w XV wieku przejęło komornictwo w Przezmarku[3].

Niemoje (Nehmen) jako wieś opustoszały w okresie wczesnonowożytnym, zwłaszcza po wojnie pruskiej. Na ich obszarze utworzono dwa folwarki: Niemoje (Gross Nehmen) i Niemojki (Klein Nehmen), które należały do majątku dworskiego w Girgajnach[4]. W ramach reformy w 1874 roku obszar dworski Girgajny z dwoma folwarkami został włączony do gminy Tarpno w powiecie morąskim.

W roku 1782 w Niemojach odnotowano 8 domów (dymów), natomiast w 1858 w jednym gospodarstwie domowym było ośmiu mieszkańców. W latach 1937–1939 było 21 mieszkańców.

Lokalizacja

Na mapie z początkowego XX w. w portalu meyersgaz.org we wskazanym miejscu jest jeden budynek bez przypisanej nazwy, w portalu nie jest znana proponowana nazwa niemiecka[5].

Nazwy Niemoje nie znaleziono w zestawieniach zmiany nazw miejscowości z niemieckich na polskie, jest wymieniona w publikacji z 1973 roku, jako niezamieszkany majątek, należący do powiatu morąskiego, gmina i poczta Zalewo[6].

Jezioro

Niemoje (niem. Nehmen See), dawniej jezioro położone między przysiółkami: Tarpno i Woryty Zalewskie[7]. Osuszane od początku XX w., w na początku lat 70. XX w. pozostałości jeziora osuszono za pomocą systemu pomp[8]. Według zdjęć satelitarnych z 2015 roku oraz gminnego systemu informacji przestrzennej teren byłego jeziora oznaczony jest ponownie jako woda, na mapach nie występuje nazwa tego obiektu fizjograficznego. Teren ten obejmuje działki w obrębie Pozorty i Barty[9], klasoużytek typu stawy i woda obejmuje na tych działkach ponad 80 ha. W planie zagospodarowania przestrzennego gminy Zalewo, w opisie wód gminy, teren ten jest opisany jako w Girgajnach, zlokalizowany jest staw rybny o pow. ok. 52 ha. W XXI w. są to stawy rybne „hodowla ryb karpiowatych”[8].

Przypisy

  1. ↑ Mapa 1:100 000, WIG 1931, Arkusz 132 Christburg (Dzierzgoń).
  2. ↑ „Morąg – z dziejów miasta i powiatu”, Pojezierze, Olsztyn 1973, s. 90.
  3. ↑ Heide Wunder: Siedlungs- und Bevölkerungsgeschichte der Komturei Christburg. Harrassowitz, Wiesbaden 1968
  4. ↑ Gergehnen – GenWiki [online], wiki.genealogy.net [dostęp 2025-10-28].
  5. ↑ Meyersgaz.org – Terpen. [dostęp 2019-06-11].
  6. ↑ „Morąg – z dziejów miasta i powiatu”, Pojezierze, Olsztyn 1973, s. 301 – „Wykaz miejscowości nie objętych szczegółowym opisem”.
  7. ↑ „Morąg – z dziejów miasta i powiatu”, Pojezierze, Olsztyn 1973, s. 33.
  8. 1 2 Wikimapia – Stawy rybne Girgajny. [dostęp 2019-06-12].
  9. ↑ System informacji przestrzennej gminy Zalewo. [dostęp 2019-06-12].

Bibliografia

  • „Morąg – z dziejów miasta i powiatu”, Pojezierze, Olsztyn 1973, s. 90, 301
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.