Nodularia spumigena
 | |||
| Systematyka[1] | |||
| Domena |
bakterie | ||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo |
Negibacteria | ||
| Typ |
sinice (Cyanobacteriophyta) | ||
| Gromada |
Cyanophyceae | ||
| Podgromada |
Nostocophycidae | ||
| Rząd | |||
| Rodzina |
Nodulariaceae | ||
| Rodzaj | |||
| Nazwa systematyczna | |||
| Nodularia spumigena Mert. ex Bornet & Flahault Bornet, É. & Flahault, C. (1886 '1888'). Révision des Nostocacées hétérocystées contenues dans les principaux herbiers de France (quatrième et dernier fragment). Annales des Sciences Naturelles, Botanique, Septième Série 7: 177-262 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Nodularia spumigena – gatunek planktonicznych sinic.
Budowa
Gatunek kolonijny tworzący trychomy. Trychomy proste, spiralnie skręcone lub powyginane, pojedyncze albo zbite w galaretowate plechy. Szerokość 8–12 μm. Ich pochwy galaretowate, miękkie i bezbarwne, o różnej grubości. Komórki dyskowate – o długości 3–4 razy mniejszej niż szerokość. Heterocyty położone interkalarnie w równych odstępach, nieco szersze. Akinety często tworzą łańcuszki z dala od heterocytów. Akinety z gładkimi brunatnymi błonami prawie kuliste, o długości 6–10,8 μm i szerokości ok. 12 μm[2].
Ekologia
Gatunek kosmopolityczny[1]. Może tworzyć zakwity na powierzchni wody. W Morzu Bałtyckim jest to główny gatunek odpowiedzialny za szkodliwe zakwity, wytwarzając i uwalniając nodularynę[3]. Preferuje wody żyzne i ciepłe, choć jako organizm diazotroficzny znosi wody ubogie w azot. Na skutek postępującego ocieplenia wód Bałtyku od połowy lat 90. XX wieku stała się dominantem fitoplanktonu w Zatoce Gdańskiej, wypierając częściowo dotychczasowego dominanta – Aphanizomenon flos-aquae. Od tego czasu wywołuje regularne zakwity tego akwenu[4]. Przyjmuje się, że zatrucie owiec w latach 70. XIX wieku wodą z jeziora Alexandrina spowodowane toksynami Nodularia spumigena jest pierwszym naukowo opisanym przykładem działania toksyn sinicowych[5].
Opis gatunku
Gatunek po raz pierwszy wyodrębnił Franz Karl Mertens, co opublikował Georg Jürgens w 1822 roku, jednak ze względu na brak opisu jest to nazwa nieuznana. Za oficjalnie ważny przyjmuje się opis wykonany przez Borneta i Flahaulta i opublikowany w 1888 roku. Jest uznany za gatunek typowy rodzaju Nodularia[1]. Bornet i Flahaut wyróżnili trzy odmiany: genuina (właściwa), litorea i major[6], inni wyróżniali także odmianę crassa[2]. Odmiany te różnią się morfologicznie i później zostały uznane za odrębne gatunki.
Przypisy
- 1 2 3 M.D. Guiry, ''Nodularia spumigena'' Mertens ex Bornet & Flahault 1888 [online], AlgaeBase, 29 maja 2024 [dostęp 2026-07-27].
- 1 2 Karol Starmach, Cyanophyta – sinice, Glaucophyta – glaukofity, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966, s. 518, Flora Słodkowodna Polski.
- ↑ Agata Błaszczyk, Anna Toruńska, Justyna Kobos, Grażyna Browarczyk-Matusiak, Hanna Mazur-Marzec, Ekologia toksycznych sinic, „Kosmos. Problemy nauk biologicznych”, 59 (1–2), 2010, s. 173–198.
- ↑ Hanna Mazur-Marzec, Adam Krężel, Justyna Kobos, Marcin Pliński, Toxic Nodularia spumigena blooms in the coastal waters of the Gulf of Gdańsk: a ten-year survey, „Oceanologia”, 48 (2), 2006, s. 255–273 [dostęp 2026-07-27].
- ↑ Geoffrey A. Codd, Hayley Morton, Peter D. Baker, George Francis: a pioneer in the investigation of the quality of South Australia’s drinking water sources (1878-1883), „Transactions of the Royal Society of South Australia”, 139 (2), 2015, s. 164–170, DOI: 10.1080/03721426.2015.1057093, ISSN 0372-1426 [dostęp 2026-07-27] (ang.).
- ↑ Édouard Bornet, Charles Flahault, Révision des Nostocacées hétérocystées contenues dans les principaux herbiers de France (quatrième et dernier fragment), „Annales des Sciences Naturelles”, 7 (7), 1888, s. 177–262 [dostęp 2026-07-27].