Ognie polne
 Leyte podczas działań wojennych – miejsce akcji filmu | |
| Gatunek | |
|---|---|
| Rok produkcji | |
| Data premiery |
3 listopada 1959 |
| Kraj produkcji |
Japonia |
| Język |
japoński |
| Czas trwania |
104 min |
| Reżyseria | |
| Scenariusz |
Natto Wada |
| Główne role |
Eiji Funakoshi |
| Muzyka | |
| Zdjęcia |
Setsuo Kobayashi |
| Scenografia |
Atsuji Shibata |
| Montaż |
Tatsuji Nakashizu |
| Produkcja |
Masaichi Nagata |
| Wytwórnia |
Daiei Studios |
| Nagrody | |
| 1961: Złoty Lampart na 14. MFF w Locarno | |
Ognie polne (jap. 野火 Nobi) – japoński dramat wojenny z 1959 roku w reżyserii Kona Ichikawy. Ekranizacja powieści Shōhei Ōoki z 1951 roku pod tym samym tytułem.
Fabuła
Filipiny w styczniu 1945 roku. Na jednej z wysp archipelagu zajętych przez Amerykanów, Leyte[1], wegetuje grupa japońskich żołnierzy. Są wygłodniali, schorowani, obdarci i zdemoralizowani. Niektórzy z nich posuwają się do kanibalizmu. Pośród nich znajduje się szeregowiec Tamura, który nie rozumie otaczającej go rzeczywistości i jej nie akceptuje. Jednak w końcu i on pada jej ofiarą – zabija jednego ze swoich kolegów, gdy ten morduje i pożywia się zwłokami innego.
Obsada
- Eiji Funakoshi – Tamura
- Osamu Takizawa – Yasuda
- Mickey Curtis – Nagamatsu
- Mantaro Ushio – sierżant
- Kyū Sazanka – lekarz wojskowy
- Yoshihiro Hamaguchi – oficer
- Asao Sano – żołnierz
- Masaya Tsukida – żołnierz
- Hikaru Hoshi – żołnierz
- Jun Hamamura – żołnierz
Produkcja
Scenariusz filmu powstał na osnowie książki Shōhei Ōoki, weterana wojny na Pacyfiku, który jej fabułę oparł w dużym stopniu na własnych przeżyciach[2]. Na potrzeby scenariusza filmu powieść zaadaptowana została przez żonę Ichikawy – Wadę Natto. Wprowadziła ona kilka zmian, z których najistotniejszą było usuniecie wątku chrześcijańskiego wyznania głównego bohatera – Tamury[3].
Plenery
Zdjęcia do filmu powstawały na terytorium Japonii, w prefekturach Shizuoka i Kanagawa[4].
Odbiór
Ognie polne, kolejna po Harfie birmańskiej antywojenna epopeja, ugruntowała renomę Ichikawy jako czołowego twórcy tego gatunku[5]. Jednak to, co zyskało mu poklask krytyki w Japonii – brutalny realizm – wywołało niezadowolenie krytyków w USA. Film miał tam premierę we wrześniu 1963 roku[6]. Większość recenzentów pisała o bezpodstawnie ponurym filmie antywojennym.
"Nigdy nie widziałem bardziej makabrycznego i fizycznie odrażającego filmu niż Ognie polne" – pisał znany krytyk filmowy Bosley Crowther na łamach The New York Times. "Jest on tak jednoznacznie odrażający, tak pełen poniżenia i śmierci, że wątpię, czy ktokolwiek może go obejrzeć bez mdłości [...] to hołd dla jego twórcy, ponieważ jest zupełnie oczywiste, że Kon Ichikawa zamierzał, aby był to brutalnie realistyczny obraz pewnego aspektu wojny"[7]. Krytyk kończy recenzję komentarzem, że jedyną publicznością, która mogłaby cieszyć się filmem, były by "osoby z gorzkimi wspomnieniami dotyczącymi Japończyków, pozostałymi po II wojnie światowej"[7]. Innym zarzutem jaki wysuwali krytycy w Stanach Zjednoczonych wobec filmu było ukazanie żołnierzy japońskich jako ofiar wojny, a nie agresorów[3].
...przenikliwa wizja grozy wojny...
Po kilkudziesięciu latach od premiery film wciąż zyskuje sobie uznanie krytyków[9]. W rankingu popularnego, filmowego serwisu internetowego Rotten Tomatoes obraz posiada obecnie (2025) najwyższą, 100-procentową, pozytywną ocenę "czerwonych pomidorów"[10].
Film nie był wyświetlany w polskich kinach i, w przeciwieństwie do obydwóch wersji Harfy birmańskiej, pozostawał stosunkowo nieznanym polskim widzom obrazem Ichikawy. Pisali o nim jednak polscy krytycy filmowi w swoich opracowaniach (zob. sekcja "Przypisy").
Nagrody
Obraz był wielkim wydarzeniem na 14. MFF w Locarno w 1961 roku, gdzie otrzymał nagrodę główną Złotego Lamparta[11]. Oprócz tego otrzymał kilka prestiżowych nagród na ryku lokalnym, tj. w Japonii[12].
| Rok | Nazwa/Wydarzenie | Nagroda/Kategoria | Nominowany | Rezultat |
|---|---|---|---|---|
| 1961 | 14. MFF w Locarno | Złoty Lampart | Kon Ichikawa | nagroda |
| 1960 | Kinema Junpo | Najlepszy aktor | Eiji Funakoshi | nagroda |
| Najlepszy scenariusz | Natto Wada | nagroda | ||
| 1960 | Nagrody filmowe Mainichi | Najlepszy aktor | Eiji Funakoshi | nagroda |
| 1960 | Nagroda Błękitnej Wstęgi | Najlepszy reżyser | Kon Ichikawa | nagroda |
| Najlepsze zdjęcia | Setsuo Kobayashi | nagroda |
Przypisy
- ↑ Garbicz, Klinowski, ...
- ↑ Encyclopedia Britannica [dostęp 2025-08-25]. (ang.)
- 1 2 Hayley Scanlon: Nobi: Fires on the Plain (野火, Kon Ichikawa, 1959). [w:] Windows on Worlds [on-line]. 2014-08-07. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- ↑ Fires on the Plain. Filming & production. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- ↑ Zbigniew Pitera: Leksykon reżyserów filmowych. Warszawa: WAiF, 1984, s. 149. ISBN 83-221-0166-X.
- ↑ Fires on the Plain. Release info. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- 1 2 Bosley Crowther: Screen: A Look at the Horror of War:Japanese Film, "Fires on the Plain", Here Story of a Straggler Is Placed in Leyte. [w:] The New york Times [on-line]. 1963-09-25. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Lubelski (red.): Encyklopedia kina. Kraków: Biały Kruk, 2010, s. 437. ISBN 978-83-7553-100-8. (pol.).
- ↑ Mark Schilling: "Fires on the Plain": Haunting imagery in restored 1959 war film stands the test of time. [w:] The Japan Times [on-line]. 2025-08-20. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- ↑ Fires on the Plain. [w:] Rotten Tomatoes [on-line]. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
- ↑ The Criterion Collection, ...
- ↑ Fires on the Plain. Awards. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-08-25]. (ang.).
Bibliografia
- Adam Garbicz, Jacek Klinowski: Kino, wehikuł magiczny. Przewodnik osiągnięć filmu fabularnego. Podróż druga. 1950-1959. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 394-395. ISBN 83-08-01377-5. (pol.).
- Chuck Stephens: Fires on the Plain: Both Ends Burning. [w:] The Criterion Collection [on-line]. 2007-03-12. [dostęp 2025-08-24]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Ognie polne w bazie IMDb (ang.)
- Ognie polne w bazie Filmweb