Piękny Antonio

Piękny Antonio

Il bell’Antonio

Gatunek	dramat
Rok produkcji	1960
Data premiery	4 marca 1960 maj 1966 (Polska)
Kraj produkcji	Włochy Francja
Język	włoski
Czas trwania	105 minut
Reżyseria	Mauro Bolognini
Scenariusz	Pier Paolo Pasolini Gino Visentini
Główne role	Marcello Mastroianni Claudia Cardinale
Muzyka	Piero Piccioni
Zdjęcia	Armando Nannuzzi
Scenografia	Carlo Egidi
Kostiumy	Piero Tosi
Montaż	Nino Baragli
Produkcja	Alfredo Bini
Wytwórnia	Cino Del Duca Arco Film Societé Cinématographique Lyre
Dystrybucja	Cino Del Duca Centrala Wynajmu Filmów (Polska)

Piękny Antonio (wł. Il bell’Antonio, fr. Le bel Antonio) – włosko-francuski dramat filmowy z 1960 roku w reżyserii Mauro Bologniniego, zrealizowany na podstawie powieści Vitaliano Brancatiego o tym samym tytule^[1]. Scenariusz napisali Pier Paolo Pasolini i Gino Visentini, przenosząc akcję powieści z czasów faszystowskich Włoch do współczesności^[2].

Film zdobył główną nagrodę Złotego Lamparta na MFF w Locarno^[3]. W 2008 roku został wpisany na listę 100 włoskich filmów do uratowania sporządzoną przez włoskie Ministerstwo Dziedzictwa Kulturowego, na której znalazło się sto filmów, które „zmieniły zbiorową pamięć kraju w latach 1942–1978”^[4].

Student Antonio wraca z Rzymu, gdzie żył z fortuny ojca, do rodzinnej Katanii, ponieważ ojciec zainwestował majątek rodziny w gaj pomarańczowy i nie jest już w stanie utrzymać Antonia. Rodzice Antonia, cieszącego się reputacją odnoszącego sukcesy kobieciarza, postanawiają, że nadszedł czas, aby się ustatkował i zawarł małżeństwo z Barbarą, córką notariusza Puglisiego. Antonio, początkowo wahający się, zakochuje się w Barbarze po zobaczeniu jej zdjęcia i zgadza się ją poślubić.

Rok później Puglisi konfrontuje niewierzącego ojca Antonia z faktem, że małżeństwo nie zostało skonsumowane, i uzyskuje jego unieważnienie. Barbara wkrótce wychodzi za mąż za bogatego księcia Bronte, pozostawiając pogrążonego w żałobie Antonia, który wciąż ją kocha. Antonio wyznaje swojemu kuzynowi Edoardo, że podczas pobytu w Rzymie mógł sypiać z kobietami, które mu się nie podobały, ale był impotentem, gdy spotkał kobietę, do której żywił szczere uczucia.

Jakiś czas później ojciec Antonia umiera na zawał serca podczas wizyty w domu publicznym, gdzie chciał udowodnić swoją nienaruszoną męskość. Podczas gdy rodzina wciąż pogrążona jest w żałobie, pokojówka Santuzza traci przytomność, wyznając, że jest w ciąży z Antoniem. Matka Antonia natychmiast przekazuje krewnym i sąsiadom wiadomość, że Antonio zostanie ojcem i ogłasza jego ślub z Santuzzą. Kiedy Edoardo dzwoni do Antonia z gratulacjami, Antonio oświadcza, że wciąż myśli o Barbarze i zaczyna płakać.

Opracowano na podstawie materiału źródłowego^[5][6]:

Film został wyprodukowany przez nowo założoną firmę Alfredo Biniego, Arco Film, która na prośbę reżysera Bologniniego podpisała latem 1959 roku umowę przeniesienia praw do książki ze spadkobiercami Vitaliano Brancattiego. W tamtym czasie książka znajdowała się na liście „niepożądanych” projektów, a kilku producentów zrezygnowało już z pomysłu przeniesienia jej na ekran. Carlo Ponti poprosił samego Brancattiego o przygotowanie scenariusza z myślą o obsadzeniu Sophii Loren w głównej roli, ale projekt został zablokowany przez ówczesnego podsekretarza ds. rozrywki, Giulio Andreottiego^[7].

Sytuację dodatkowo skomplikowała decyzja Bologniniego o zatrudnieniu Piera Paolo Pasoliniego jako scenarzysty. Podczas pierwszej prezentacji scenariusza w Ministerstwie, komisja cenzury odmówiła jego zatwierdzenia, ponieważ był „nieodpowiedni dla narodu włoskiego”^[7]. Rozpoczynając z finansowaniem w wysokości zaledwie dziesięciu milionów lirów, zdjęcia rozpoczęły się mimo wszystko od plenerów, które miały być kręcone w Katanii. Rola głównego bohatera została początkowo przypisana Jacquesowi Charrierowi, który jednak wycofał się w ostatniej chwili. Wtedy Bolognini zwrócił się do Marcello Mastroianniego^[8]. Po ukończeniu film został jednak zgłoszony do komisji cenzury, która nakazała wycięcie niektórych scen, takich jak ta, w której Alfio udaje się do domu publicznego, aby udowodnić, że jego syn nie może być impotentem^[7].

• Alfredo Bini: Hotel Pasolini. Un’autobiografia. Mediolan: Il Saggiatore, 2018. ISBN 978-88-428-2372-8. (wł.).

• Piękny Antonio w bazie Filmweb
• Il bell’Antonio w bazie IMDb (ang.)