Ostatnie Pokolenie

Organizacja została uformowana w sierpniu 2021 przez uczestników strajku głodowego Hungerstreik der letzten Generation, który zorganizowano przed niemieckimi wyborami parlamentarnymi, aby zwrócić uwagę na problem sprawiedliwości klimatycznej^[16][17]. Na początku ruch wzywał również do ograniczenia marnotrawienia żywności, m.in. poprzez rozdawanie ludziom wyrzuconego jedzenia wciąż zdatnego do konsumpcji. Wraz z blokadami dróg, obie te metody zastosowano na początku 2022, aby wesprzeć żądania działaczy dotyczące wprowadzenia niemieckiej ustawy zapobiegającej marnowaniu jedzenia^[18][19].

W Poczdamie rzucono purée ziemniaczanym bezpośrednio w jeden z obrazów Claude’a Moneta^[20]. W Rzymie aktywiści oblali zupą chroniony szkłem obraz van Gogha Siewca^[21]. Również oszklone dzieło autorstwa Gustawa Klimta Śmierć i życie zostało polane czarną farbą w Wiedniu^[22]. Żadne z dzieł sztuki, które zaatakowali protestujący, nie zostały trwale uszkodzone^[23].

W 2022 przeprowadzono około 370 różnych akcji^[24][25], z czego 276 stanowiły blokady drogowe^[26].

W maju samolot Piper PA-23 Aztec na lotnisku w Berlinie został pomalowany sprayem^[27][28], co spowodowało uszkodzenia o wartości szacunkowej 72 tys. euro^[29]. Tego samego miesiąca w wyniku blokady jednej z dróg w Wiedniu ambulans jadący na sygnale nie mógł dotrzeć na czas do szpitala, co spowodowało śmierć pacjenta^[30]. 23 maja dwie działaczki wylały na siebie błoto przed budynkiem włoskiego Senatu w ramach protestu przeciwko użytkowi paliw kopalnych. Zwrócono przy tym zdarzeniu uwagę na niszczycielskie skutki powodzi, takich jak te, które nawiedziły region Emilia-Romania^[31].

W maju Sąd Krajowy w Monachium wszczął śledztwo wobec niemieckiego Ostatniego Pokolenia ze względu na stosowaną przez grupę formę nieposłuszeństwa obywatelskiego. 24 maja około 170 policjantów przeszukało nieruchomości i komputery należące do aktywistów, przy czym udało się skonfiskować konto darowizn organizacji, a ich pierwotną stronę internetową chwilowo zamknięto^{[32][33][34][35]}. Ostatecznie Sąd Krajowy prawomocnie uznał przeszukania i konfiskaty za zgodne z prawem, gdyż podejrzenie, że chodzi o organizację przestępczą było wówczas uzasadnione. Sąd uznał ponadto akcje Ostatniego Pokolenia za zagrażające bezpieczeństwu publicznemu i niezgodne z duchem demokracji, a które nie dają się uzasadnić względami moralnymi^[32]. Po tym wyroku niektóre niemieckie media zaczęły powielać fałszywe informacje, które stwierdzały, że Ostatnie Pokolenie zostało uznane za organizację nastawioną na popełnianie przestępstw^[36][37][38].

13 lipca 2023 roku aktywiści „Ostatniego Pokolenia” wkroczyli na płytę lotniska w Hamburgu i przykleili się do drogi startowej. Doprowadziło to do m.in. 57 anulowanych lotów i 8500 pasażerów dotkniętych opóźnieniami. 12 aktywistów trafiło wówczas do aresztu, a następnie pozwanych do sądu. Po dwóch latach sąd uznał, że szkody wyrządzone przez aktywistów wyniosły 403 tys. euro. Ponadto koszty sądowe wyniosły 700 tys. euro. W związku z tym „Ostatnie Pokolenie” zostało zobowiązane do zapłaty ponad 1,1 mln euro^[39].

17 września członkowie Ostatniego Pokolenia użyli gaśnic wypełnionych farbą do pomalowania sześciu filarów Bramy Brandenburskiej^[40]. W efekcie niemiecki łuk triumfalny uległ uszkodzeniu, a jego naprawę wyceniono na 110 tys. euro. W kwietniu 2024 troje aktywistów odpowiedzialnych za zniszczenia zostało skazanych na 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu^[41].

W styczniu niemiecka frakcja ogłosiła, że w przyszłości nie będzie organizować blokad dróg jako formy protestu i zamiast tego zaczną organizować zgromadzenia publiczne w miejscach takich jak siedziby przedsiębiorstw energetycznych czy na lotniskach^[42].

W lutym zaczęła działać polska frakcja ugrupowania^[43]. Tego samego miesiąca niemiecka frakcja potwierdziła swój zamiar kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego^[44][45]. Otrzymała w nich 0,3 procent poparcia, nie zdobywając żadnego mandatu^[46]. Nie przekroczyła też 0,5 procentowego progu wymaganego przy finansowaniu partii politycznych^[47]. W wyborach tych nie startowała frakcja włoska, austriacka i polska.

4 marca grupa opublikowała list otwarty do trzeciego rządu Donalda Tuska, w którym zawarto dwa żądania: zwiększenie inwestycji w kolej i komunikację zbiorową oraz wprowadzenie biletu miesięcznego za 50 zł na transport regionalny. Podkreślono również, że list ma charakter ultimatum, obowiązującego do końca I tury wyborów samorządowych^[48][49]. Dzień przed tym dwie aktywistki Ostatniego Pokolenia przerwały koncert w Filharmonii Narodowej z okazji jubileuszu 60-lecia pracy artystycznej i 80. urodzin dyrygenta Antoniego Wita^[50]. 8 marca kolejne dwie protestujące oblały farbą pomnik Warszawskiej Syrenki^[51]. Wyliczono, że spowodowano w ten sposób straty o łącznej wartości 361 607,36 zł^[52]. Brak odpowiedzi premiera na postulaty aktywistów spowodował, że zaczęli oni prawie codziennie blokować ulice i mosty na terenie Warszawy, często przyklejając się przy tym do jezdni^[43][49]. Po dwóch latach wydano wyrok w sprawie oblania Warszawskiej Syrenki. Ze względu na wiek oskarżonych, wymierzono złagodzoną karę: obu aktywistkom 6 miesięcy prac społecznych po 30 godz. miesięcznie, nawiązkę po 3 000 zł na rzecz narodowego funduszu ochrony zabytków, po 30 000 zł dla m.st. Warszawy oraz koszty procesu^[52].

W kwietniu miała miejsce blokada Mostu Poniatowskiego w Warszawie. 20 marca 2025 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Praga Południe wydał wyrok w tej sprawie, skazując 11 osób biorących udział w proteście. Trzy osoby otrzymały areszt na 10 lub 15 dni, natomiast osiem skazano na 30 dni prac społecznych^[53].

26 kwietnia, w wyniku jednej z blokad w Alejach Jerozolimskich, w korku utknęła karetka pogotowia jadąca na sygnale. W odpowiedzi na podejrzenia ze strony Komendy Stołecznej Policji o złamaniu prawa, na profilach społecznościowych Ostatniego Pokolenia umieszczono nagranie, na którym aktywiści przepuścili pojazd po uformowaniu korytarza życia^[54][55].

18 maja sześciu działaczy przykleiło się do dróg dojazdowych prowadzących do pasów startowych lotniska w Monachium. W czasie dwugodzinnych zakłóceń odwołano około 60 lotów, a 14 zmieniono trasy^[56].

28 sierpnia dwóch członków ugrupowania oblało farbą szklaną fasadę galerii handlowej Złote Tarasy w Warszawie^[57].

13 grudnia na Wisłostradzie członkowie Ostatniego Pokolenia mieli zamiar zorganizować „największą w historii blokadę drogi”, lecz na skutek działań policji oraz niesprzyjających warunków atmosferycznych blokadę zakończono po kilku minutach^[58].

W marcu Prokuratura Generalna w Monachium postawiła zarzuty pięciorgu aktywistom Ostatniego Pokolenia, oskarżając ich o utworzenie organizacji przestępczej^[59].

W maju Sąd Apelacyjny odrzucił apelację i ostatecznie skazał aktywistki Ostatniego Pokolenia za zakłócanie porządku publicznego. Wydano wyrok kary miesiąca ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu 20 godzin prac społecznych. Sprawa dotyczyła zakłócania koncertu w Filharmonii Narodowej 3 marca 2024^[60].

30 sierpnia dwóch aktywistów, w tym Paweł Kasprzak, oblało farbą za pomocą gaśnicy z pomarańczowym proszkiem zabytkową bramę Stoczni Gdańskiej oraz znajdującą się tam tablicę z postulatami „Solidarności”. Policja zatrzymała pięć osób, z czego troje zostało przesłuchanych jako świadków. Wśród zatrzymanych znajdowały się dwie dziennikarki, a ich zatrzymanie zostało zauważone przez organizację monitorującą wolność prasy^[61]. Po tym Ostatnie Pokolenie wydało oświadczenia na mediach społecznościowych stwierdzając, że potrzebna jest „nowa rewolucja” oraz wezwało do okupacji Sejmu RP^[62][63].

24 września Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy złożył inicjatywę ustawodawczą o odbudowie polskiej kolei i transportu autobusowego oraz o ratowaniu miejsc pracy na kolei towarowej. 26 września aktywiści Ostatniego Pokolenia rozstawili namioty przed gmachem Sejmu RP, domagając się od marszałka Sejmu niezwłocznego skierowania projektu tej ustawy do komisji. Projekt trafił do Biura Legislacyjnego i Biura Analiz oraz Oceny Skutków Regulacji Sejmu, a 29 września został przekazany do opiniowania organizacjom biznesowym i związkom zawodowym. Po tym, 30 września, protestujący uznali swoje żądania za spełnione i opuścili swoje namioty^[64][65].

W kwietniu 2026 Ostatnie Pokolenie ogłosiło zakończenie działalności w Polsce, deklarując osiągnięcie zamierzonych celów^[66].