Autostrady w Niemczech

Autostrady federalne w Niemczech
Bundesautobahnen in Deutschland
ilustracja
Państwo

 Niemcy

Zarządca dróg

Die Autobahn GmbH des Bundes

Mapa
Mapa sieci drogowej
Mapa autostrad w Niemczech

Autostrady federalne w Niemczech (niem. Bundesautobahn, l.mn. – Bundesautobahnen, BAB) – główna sieć dróg (obok dróg federalnych) w Niemczech, są oznaczane literą A wraz z liczbą.

Autostrady w Niemczech o numerach nieparzystych biegną zwykle w kierunku południe-północ, zaś te o numerach parzystych mają przebieg wschód-zachód (tak jak w Polsce drogi krajowe). Główne trasy (także o znaczeniu międzynarodowym) mają numery od 1 do 9 (np. A 1). Autostrady o numerach dwucyfrowych mają głównie znaczenie regionalne, a trzycyfrowe – regionalne lub lokalne (np. obwodnice miast). Arterie o oznaczeniach dwucyfrowych lub trzycyfrowych są pogrupowane w ten sposób, że pierwsza cyfra oznaczenia wskazuje przybliżone położenie drogi, np. A 10 – A 19 – okolice Berlina, A 20 – Meklemburgia-Pomorze Przednie, północ kraju, A 241 – okolice Schwerina (również Meklemburgia-Pomorze Przednie).

Charakterystyka

W 2020 roku łączna długość autostrad w Niemczech wynosiła 13 191 km[1].

Na większości autostrad w Niemczech nie ma ograniczeń prędkości, jednak zalecana prędkość wynosi 130 kilometrów na godzinę[2][3]. Jest to jedyne tego typu rozwiązanie na świecie[4].

Wszystkie autostrady są dla samochodów osobowych bezpłatne[3] i mają takie pozostać dla obywateli wspólnoty, co najmniej tak długo jak będą bezpłatne dla obywateli RFN[5].

W wyniku reformy, od 1 stycznia 2021 r., odpowiedzialność za planowanie, budowę, utrzymanie i finansowanie autostrad w Niemczech przejęło Federalne Ministerstwo Infrastruktury (niem. BMVI). W 2018 roku stworzyło w tym celu spółkę „Die Autobahn GmbH des Bundes”[6]

Historia

Reichsautobahn, 1943
Polskie czołgi jadące po niemieckiej autostradzie do Berlina, 1945

Pierwszą autostradą w Niemczech była AVUS, zbudowana w latach 1913–1921, oddana do ruchu 24 września 1921 roku. W 1926 roku rozpoczęto prace nad autostradą znaną jako HaFraBa, mającą połączyć Hamburg z Frankfurtem i Bazyleą. Ze względu na poważne trudności finansowe państwa, projekt nie dokonał znaczących postępów. Inne źródła podają, że pierwszą autostradą[7] niemiecką była otwarta 6 sierpnia 1932 roku przez Konrada Adenauera, burmistrza Kolonii w latach 1917–1933 oraz przyszłego kanclerza Niemiec, autostrada między Kolonią a Bonn[3][7]. Trasa miała 20 kilometrów długości[3], a dziś jest to autostrada A555. W Republice Weimarskiej powstało zaledwie kilka odcinków autostrad. Większość zaplanowanych tras nie powstała z powodu trudności gospodarczych i braku politycznego wsparcia.

W latach 1933–1945 autostrady powstawały jako Reichsautobahn.

Długość niemieckich autostrad w poszczególnych latach[8][9]:

  • Dawne kraje związkowe
  • Dawne i nowe kraje związkowe

dane z lat 2011–2023 na podstawie źródła[10]

Historia numeracji

W czasach podziału Niemiec na Niemcy Zachodnie i Niemiecką Republikę Demokratyczną istniały dwa niezależne od siebie systemy autostradowe.

Po raz pierwszy w Niemczech Zachodnich numerację autostrad wprowadzono w I połowie lat 70.[11][12][13][14] Niektóre arterie do dziś posiadają wprowadzone wtedy numery (np. autostrada A2), inne na przestrzeni lat podlegały zmianom.

W NRD autostrady miały numerację od A1 do A18[15][a], jednakże tylko dla potrzeb administracyjnych przez co nie były umieszczane na oznakowaniu.

Lista autostrad

Poniżej została zamieszczona pełna lista autostrad wraz z nazwami lub ich znaczeniem. W nawiasach oznaczono miejscowości docelowe poza granicami Niemiec. Niektóre autostrady składają się z rozdzielnych odcinków. W takim przypadku odcinki są podane w kolejnych liniach.

Nazewnictwo:

  • Dreieck, Autobahndreieck, AD – dosłownie: trójkąt; węzeł drogowy, na którym jedna autostrada kończy bieg; połączenie autostrad w formie litery T lub Y
  • Kreuz, Autobahnkreuz, AK – dosłownie: krzyż; skrzyżowanie autostrad (jak litera X)

Autostrady A 1 – A 9

Autostrady A 1 – A 9
Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 1 Vogelfluglinie, Hansalinie, Ruhrtangente, Kölner Ring, Eifelautobahn Heiligenhafen – Lübeck – Hamburg – Bremen – Osnabrück – Münster – Hamm – Dortmund – Hagen – Wuppertal – Remscheid – Leverkusen – Köln – Blankenheim

Kelberg – Trier – Saarbrücken

 748 km w użytkowaniu

w budowie: granica z Danią – Puttgarden

planowane: Blankenheim – Kelberg
A 2 Warschauer Allee, Schalkeschleichweg Oberhausen – Bottrop – Gelsenkirchen – Recklinghausen – Dortmund – Hamm – Bielefeld – Hannover – Braunschweig – Magdeburg – AD Werder 473 km w użytkowaniu
A 3 Hollandlinie, Rechtsrheinische Autobahn, Kölner Ring, Spessartautobahn, Donautalautobahn (Arnhem A12 –) Emmerich – Oberhausen – Duisburg – Düsseldorf – Leverkusen – Köln – Limburg/Lahn – Wiesbaden – Frankfurt am Main – Aschaffenburg – Würzburg – Nürnberg – Regensburg – Deggendorf – Passau (– A8 Linz) 769 km w użytkowaniu
A 4 Hollandlinie, Kölner Ring, Oberbergische Straße (Maastricht A76 –) Aachen – Köln – Olpe – Krombach

Kirchheimer Dreieck – Eisenach – Erfurt – Jena – Gera – Chemnitz – Dresden – Görlitz (– A4 Wrocław)

 583 km w użytkowaniu

dawniej planowano: Krombach – Kirchheimer Dreieck
A 5 HaFraBa, Bergstraßenautobahn, Rheintalautobahn, Rechtsrheinische Autobahn Hattenbacher Dreieck – Frankfurt am Main – Darmstadt – Heidelberg – Karlsruhe – Freiburg im Breisgau – Weil am Rhein (– A2 Basel)

(Mulhouse A 36 –) AD Neuenburg

 440 km w użytkowaniu
A 6 Neckarlinie, Kraichgau-Autobahn, Via Carolina (Paris A 320 –) Saarbrücken – Kaiserslautern – Mannheim – Heilbronn – Nürnberg – Amberg – Waidhaus (– D5 Praha) 484 km w użytkowaniu
A 7 HaFraBa, Nord-Süd-Achse, Rhönautobahn/ -linie (Aarhus E45 –) Flensburg – Neumünster – Hamburg – Hannover – Göttingen – Kassel – Hattenbacher Dreieck – Fulda – Würzburg – Ulm – Memmingen – Füssen (– Reutte/Fernpass) 962 km w użytkowaniu
A 8 Saar-Autobahn, Albauf- albo -abstieg, Salzburger/Wiener Autobahn (Luxemburg A13 –) Perl – Saarlouis – Neunkirchen – Pirmasens

Karlsruhe – Stuttgart – Ulm – Augsburg – München

München – Rosenheim – Bad Reichenhall (– A1 Salzburg)

 505 km w użytkowaniu

dawniej planowano: Pirmasens – Karlsruhe

Autostrada przerwana na obszarze Monachium, możliwy objazd przez A 99 lub B 2 R
A 9 MüLeiBerl, Berliner Autobahn, Nürnberger Autobahn AD Potsdam – Dessau – Leipzig – Hof – Bayreuth – Nürnberg – Ingolstadt – München 530 km w użytkowaniu
Łączna długość 5494 km

Autostrady o numerach dwucyfrowych

A 10 – A 19

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 10 Berliner Ring[b] AD Barnim – AD Spreeau – AD Potsdam – AD Werder – AD Havelland – AD Kreuz Oranienburg – AD Barnim 196 km w użytkowaniu
A 11 Berlinka (Szczecin A6 –) Pomellen – Eberswalde – AD Barnim 110 km w użytkowaniu
A 12 Autobahn der Freiheit AD Spreeau – Frankfurt (Oder) (– A2 Poznań) 58 km w użytkowaniu
A 13 Schönefelder Kreuz – Lübbenau/Spreewald – Senftenberg – Dresden 151 km w użytkowaniu
A 14 Altmarkautobahn, Mitteldeutsche Schleife Wismar – Schwerin – Ludwigslust – Karstädt

Lüderitz – Wolmirstedt

Magdeburg – Halle (Saale) – Leipzig – AD Nossen

 333 km w użytkowaniu

w budowie oraz planowane: Karstädt – Stendal – Lüderitz

w budowie: Wolmirstedt – Magdeburg
A 15 Spreewaldautobahn Lübbenau/Spreewald – Cottbus – Forst (– A18 Wrocław) 64 km w użytkowaniu
A 16 Leipzig-Lausitz-Achse Leipzig – Torgau – Hoyerswerda – Weißwasser (– A18 Wrocław) dawniej planowano, nigdy nie została zbudowana
A 17 Via Porta Bohemica, Prager Autobahn Dresden – Pirna – Bad Gottleuba (– D8 Praha) 45 km w użytkowaniu
A 17 Bautzen – Zittau (– D35 Liberec) dawniej planowano (pierwotny przebieg), zrealizowano częściowo jako B 178
A 18 Lausitzautobahn Cottbus – Görlitz – Zittau dawniej planowano, zrealizowano częściowo jako B 99 oraz B 115
A 19 Rostock – AD Wittstock/Dosse 123 km w użytkowaniu
Łączna długość 1080 km

A 20 – A 29

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 20 Küstenautobahn, Nordwestumfahrung Hamburg, Ostseeautobahn Bad Segeberg – Lübeck – Wismar – Rostock – Grimmen – Greifswald – Neubrandenburg – AD Kreuz Uckermark 345 km w użytkowaniu

planowane: Westerstede – Bremerhaven – Glückstadt – Bad Segeberg
A 21 Ostumfahrung Hamburg Nettelsee – AK Bargteheide 56 km w użytkowaniu

w budowie oraz planowane: Kiel – Nettelsee

planowane: Bargteheide – Geesthacht – AD Handorf

dawniej planowano: AD Handorf – AD Egestorf
A 22 Küstenautobahn Westerstede – Bremerhaven – Stade dawniej planowano; docelowo jako część autostrady A 20
A 23 Westküstenautobahn Heide (Holsztyn) – Itzehoe – Pinneberg – Hamburg 96 km w użytkowaniu
A 24 Hamburg – Schwerin – AD Havelland 237 km w użytkowaniu
A 25 Marschenlinie Hamburg – Geesthacht 18 km w użytkowaniu

planowane: Geesthacht – Geesthacht-Nord
A 26 Altes-Land-Autobahn, Hafenquerspange Stade – Neu Wulmstorf 24 km w użytkowaniu

planowane: Drochtersen – Stade

w budowie: Neu Wulmstorf – AK Hamburg-Hafen

planowane: AK Hamburg-Hafen – AD Hamburg-Stillhorn
A 27 Schellfischlinie, Blocklandlinie / -autobahn Cuxhaven – Bremerhaven – Bremen – Walsrode 162 km w użytkowaniu
A 28 Ostfriesenhighway Leer (Ostfriesland) – Oldenburg – Stuhr 97 km w użytkowaniu
A 29 Jadelinie Wilhelmshaven – Oldenburg – AD Ahlhorner Heide 95 km w użytkowaniu
Łączna długość 1130 km

A 30 – A 39

Numer Nazwa Przebieg Długość Status Mapa
A 30 (Amsterdam A1 –) Bad Bentheim – Rheine – Osnabrück – Bad Oeynhausen 136 km w użytkowaniu
A 31 Emslandautobahn (Ost-)Friesenspieß Emden – Lingen – Gronau – Bottrop 241 km w użytkowaniu
A 32 Schwarmstedt – Celle – Wolfsburg dawniej planowano, nigdy nie została zbudowana
A 33 Teutoburger-Wald-Autobahn, Senne-Autobahn Osnabrück – Halle (Westf.) – Bielefeld – Paderborn – AK Wünnenberg-Haaren 104 km w użytkowaniu

planowane: AD Wallenhorst – Osnabrück-Widukindland
A 35 Nienburg – Hannover – Hameln – Bielefeld dawniej planowano; obecnie stanowi część dróg B 6 B 61 oraz B 66
A 36 Nordharzautobahn Braunschweig – Goslar – Wernigerode – Bernburg (Saale) 120 km w użytkowaniu
Hameln – Alfeld – Goslar dawniej planowano; obecnie stanowi część dróg B 6 oraz B 82
A 37 Messeschnellweg, Messestutzen Burgdorf – Hannover-Misburg

Hannover Messe – AD Hannover-Süd

 14 km w użytkowaniu
A 38 Südharzautobahn[17], Südumgehung Leipzig[17], Mitteldeutsche Schleife[17] AD Drammetal – Nordhausen – Sangerhausen – Halle (Saale) – Leipzig – AD Parthenaue 219 km w użytkowaniu
A 39 Masch(e)ner Autobahn[18], Nordlandautobahn[18] Maschener Kreuz – Lüneburg

Wolfsburg – Braunschweig – AD Salzgitter

 99 km w użytkowaniu

planowane: Lüneburg – Wolfsburg
Łączna długość 933 km

A 40 – A 49

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 40 Ruhrschnellweg / Ruhrschleichweg[19] (Venlo A67 –) Moers – Duisburg – Mülheim an der Ruhr – Essen – Bochum – Dortmund 95 km w użytkowaniu

w budowie oraz planowane: Dortmund – AK Dortmund/Unna
A 40 Lipperandstraße / Lippeschnellweg[20] Kamp-Lintfort – Dinslaken – Marl – Hamm – Beckum dawniej planowano
A 41 Nord-Süd-Autobahn Gelsenkirchen[21] Dorsten – Gelsenkirchen – Essen – Sprockhövel dawniej planowano
A 42 Emscherschnellweg[22] / Schalkeschleichweg Kamp-Lintfort – Duisburg – Oberhausen – Bottrop – Gelsenkirchen – Herne – Dortmund 58 km w użytkowaniu
A 43 Münster – Marl – Recklinghausen – Herne – Bochum – Wuppertal 93 km w użytkowaniu
A 44 Belgienlinie (DüBoDo[23] częściowo zastąpione przez BAB 448), Hellweglinie[23] (Liège A3) – Aachen – Mönchengladbach-Odenkirchen

Mönchengladbach-Ost – Düsseldorf – Ratingen

Heiligenhaus – Essen-Heisingen

Holzwickede – Soest – Kassel

Helsa – Sontra

 294 km w użytkowaniu

w budowie: Ratingen – Heiligenhaus

w budowie i planowane: Kassel – Helsa

w budowie: Sontra-West – AD Wommen
A 45 Dortmunder Ring, Sauerlandautobahn / -linie, Siegerlandautobahn, Wetteraulinie[24] Dortmund – Hagen – Siegen – Gießen – Hanau – Aschaffenburg 257 km w użytkowaniu
A 46 Wupperschnellweg, Hochsauerlandlinie, Ruhrtalautobahn[25] Heinsberg – Neuss – Düsseldorf – Wuppertal

Hagen – Hemer

Arnsberg – Olsberg

 149 km w użytkowaniu

planowane: Hemer – Menden
A 47 Bielefeld – Gütersloh – Lippstadt – Erwitte dawniej planowano; obecnie stanowi część dróg B 61 B 239 oraz B 55
A 48 Westerwaldautobahn, Eifelautobahn[26] AD Vulkaneifel – Koblenz – AD Dernbach 78 km w użytkowaniu
A 49 Kassel – Schwalmstadt 57 km w użytkowaniu

w budowie: Schwalmstadt – Homberg (Ohm)
Łączna długość 1081 km

A 50 – A 59

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 50 Oberbergische Straße Aachen – Olpe obecnie istnieje jako część A 4
A 51 Duisburg – Krefeld – Viersen – Hückelhoven – Aachen dawniej planowano, częściowo zbudowano jako B 509
A 52 (Roermond N280 –) Mönchengladbach – Neuss

Düsseldorf – Essen

Gelsenkirchen – Marl

 97 km w użytkowaniu

planowane: Essen – Gelsenkirchen
A 53 (Liège A3 –) Aachen – Düsseldorf częściowo zbudowano jako A 44
A 54 Viehbachtalstraße, Stadtautobahn Solingen (Heerlen –) Jülich – Solingen – Lüdenscheid – Werdohl dawniej planowano;
częściowo zbudowano jako A 542, B 55 oraz L 141n
A 55 Goch – Kempen – Krefeld – Grevenbroich – Hürth dawniej planowano
A 56 Ennertaufstieg Selfkant – Düren – Euskirchen – Bonn – Waldbröl dawniej planowano;
częściowo zbudowano jako A 562 oraz B 56
A 57 Niederrheinautobahn / Trans-Niederrhein-Magistrale, Linksrheinische Autobahn (Nijmegen A77 –) Goch – Moers – Krefeld – Neuss – Köln 119 km w użytkowaniu
A 59 Nord-Süd-Straße, Flughafenautobahn Dinslaken – Duisburg

Düsseldorf – Leverkusen

Köln – Bonn

 69 km w użytkowaniu
Łączna długość 285 km

A 60 – A 69

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 60 Mainzer Ring (południowa część) (Liège A27 –) Winterspelt – Wittlich

Bingen – Mainz – Rüsselsheim

 113 km w użytkowaniu
A 61 Linksrheinische Autobahn (Venlo A74 –) Kaldenkirchen – Mönchengladbach-Wanlo

Jackerath – Bad Neuenahr-Ahrweiler – Koblenz – Bingen – Worms – Ludwigshafen – Hockenheim

 313 km w użytkowaniu
A 62 Nonnweiler – Pirmasens 79 km w użytkowaniu
A 63 Mainz – Kaiserslautern 70 km w użytkowaniu
A 64 Luxemburger Autobahn, Meulenwaldautobahn (Luxemburg A1 –) przejście graniczne Wasserbillig/Mesenich – Trier 18 km w użytkowaniu
A 65 Pfälzer Autobahn Ludwigshafen – Neustadt an der Weinstraße – Wörth 59 km w użytkowaniu
A 66 Rhein-Main-Schnellweg, Kinzigtalautobahn, „Route 66”, Mainzer Ring (północna część) Wiesbaden – Frankfurt am Main-Miquelallee

Frankfurt-Bergen-Enkheim – Hanau – Fulda

 125 km w użytkowaniu

w budowie: AD Erlenbruch – Frankfurt-Bergen-Enkheim
A 67 Rechtsrheinische Autobahn Rüsselsheim – Darmstadt – Viernheimer Dreieck 58 km w użytkowaniu
A 69 Bienwaldautobahn Schifferstadt – Germersheim – Wörth am Rhein (– A 35 Strasburg) dawniej planowano;
obecnie jako część drogi B 9
Łączna długość 835 km

A 70 – A 79

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 70 Maintalautobahn Schweinfurt – Bamberg – Bayreuth 120 km w użytkowaniu
A 71 Thüringer-Wald-Autobahn Sangerhausen – Erfurt – Suhl – Schweinfurt 220 km w użytkowaniu
A 72 Vogtlandautobahn Hof – Zwickau – Chemnitz – Rötha 162 km w użytkowaniu

w budowie: Rötha – Leipzig
A 73 Frankenschnellweg (część północna)

Südwesttangente (część wschodnia)

 Suhl – Coburg – Bamberg – Erlangen – Fürth – Nürnberg/Fürth

Nürnberg-Hafen-Ost – Feucht

 167 km w użytkowaniu
A 75 Mittelfrankenautobahn Baiersdorf – Nürnberg – Hilpoltstein dawniej planowano
A 77 Frankenschnellweg (południowa część) Nürnberg-Hafen – Weißenburg in Bayern – Donauwörth dawniej planowano;
obecnie stanowi część dróg K N4 oraz B 2
Łączna długość 669 km

A 80 – A 89

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 80 Nordumgehung Bruchsal,
Filstalautobahn,
Uferstraße		 Germersheim – Bruchsal – Stuttgart – Esslingen – Ulm – Senden dawniej planowano;
obecnie stanowi część dróg B 35 B 10 B 28;
droga B28 na odcinku Ulm – Hittistetten oznakowana jest jak autostrada (Autobahnähnliche Straße)
A 81 Westumgehung Würzburg,
Neckarlinie,
Bodenseeautobahn / Spätzle-Highway,
Gipsstrecke		 Würzburg (AD Würzburg-West) – Heilbronn (AK Weinsberg) – Ludwigsburg – Leonberg – Stuttgart – Böblingen – Villingen-Schwenningen – AK Hegau – Singen – B34 (4 Szafuza – Zurych) 276 km istnieje
A 82 Südautobahn,
Wildparkstraße		 Karlsruhe – Pforzheim – Ditzingen – Stuttgart obecnie stanowi część A 8
A83 Lauffen am Neckar – Stuttgart – Tübingen – Villingen-Schwenningen – Hüfingen dawniej planowano;
obecnie stanowi część drogi B27
A84 Haguenau – Freudenstadt – Tübingen – Reutlingen – Kirchheim unter Teck dawniej planowano;
obecnie stanowi część drogi B28a
A85 Filderauffahrt,
Filderspange Ost		 Schwäbisch Hall – Backnang – Stuttgart – Metzingen – Riedlingen – Ravensburg dawniej planowano;
obecnie stanowi część drogi B14
A86 Schwarzwaldautobahn Breisach – Freiburg im Breisgau – Titisee – Donaueschingen – Tuttlingen – Riedlingen – Ulm – Langenau dawniej planowano;
obecnie stanowi część dróg B31a B31 B33
A87 Kleiner Nordostring Stuttgart (KlNORSt),
Remstalautobahn		 Stuttgart/Zuffenhausen Nord – Kornwestheim – Fellbach – Waiblingen – Schorndorf – Lorch – Schwäbisch Gmünd – Aalen (– A7) dawniej planowano;
obecnie stanowi odcinek drogi B 29a
A 88 Memmingen – Biberach – Ertingen dawniej planowano;
obecnie stanowi część drogi B312a
A 89 Ulm – Laupheim – Biberach an der Riß – Bad Waldsee – Weingarten (Württemberg) – Ravensburg – Friedrichshafen w budowie i planowana jako B 30;
dawniej planowano podniesienie kategorii drogi do autostrady
Łączna długość 276 km

A 90 – A 99

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 90 Paartalautobahn, Regensburger Autobahn, Ostbayernautobahn Saalhaupt – Mainburg – AD Holledau – Pfaffenhofen – Aichach – Dasing – Augsburg dawniej planowano;
obecnie stanowi część dróg A 93 B 300
A 91 Reichsstädtelinie/ -autobahn,
Donau-Ries-Autobahn,
Westtangente Augsburg,
Lechfeldautobahn		 Feuchtwangen – Donauwörth – Augsburg – Landsberg am Lech – Füssen dawniej planowano;
obecnie stanowi część dróg B 25 B 2 B 17
A 92 Isarlinie, Deggendorfer Autobahn, Bayerischer-Wald-Autobahn, Flughafenzubringer München, Landshuter Autobahn AD München-Feldmoching – AK Neufahrn – Landshut – Deggendorf 134 km istnieje
A 93 Ostbayernautobahn

Inntalautobahn

 AD Hochfranken – Hof – Weiden – AK Oberpfälzer Wald – Ratyzbona – AD Holledau

Rosenheim/AD Inntal – Kufstein (– A12 – Innsbruck – Brenner)

 268 km istnieje

dawniej planowano: Ratyzbona – Rosenheim (zastąpiona przez B 15n)
A 94 Passauer Autobahn,
Töginger Straße		 München – Burghausen

Malching – Kirchham

 109 km istnieje

w budowie: Kirchham – AK Pocking

planowane: Burghausen – Malching
A 95 Garmischer Autobahn,
Olympiastraße		 München – Garmisch-Partenkirchen 69 km istnieje
A 96 Lindauer Autobahn / Bodenseeautobahn / Allgäuautobahn,
Ammerseestraße		 Lindau – Wangen – AK Memmingen – Buchloe – Landsberg – München 173 km istnieje
A 98 Hochrheinautobahn,
Bodenseeautobahn,
Voralpenautobahn		 Weil am Rhein – Lörrach – AD Hochrhein

Murg – Hauenstein

Waldshut-Tiengen – Lauchringen

Singen (Hohentwiel) – Stockach

 45 km istnieje

w budowie i planowane: AD Hochrhein – Rheinfelden – Bad Säckingen – Waldshut-Tiengen

dawniej planowano: Lauchringen – Jestetten – Schaffhausen – Singen (Hohentwiel)
A 99 Umfahrung München AD München-Süd-West – AK München-West – AD München-Allach – AD München-Feldmoching – AK München-Nord – AK München-Ost – AK München-Süd 54 km istnieje
A 99a Eschenrieder Spange AD München-Allach – AD München-Eschenried 4 km istnieje
Łączna długość 817 km

Autostrady o numerach trzycyfrowych

Autostrady A 10-A 999

A 100 – A 199

Numer Nazwy Przebieg Długość Status
A 100 Stadtring Berlin Seestraße – AD Charlottenburg – AD Funkturm – AK Schöneberg – AD Neukölln (– Landsberger Allee) 21 km istnieje

w budowie: AD Neukölln – Am Treptower Park

planowane: Am Treptower Park – Landsberger Allee

A 102 Osttangente,
Abzweig Neukölln		 AK Tempelhof – Gradestraße 1 km od 2006 r. jako łącznica autostrady A 100 na węźle Gradestraße
A 103 Westtangente Süd,
Abzweig Schöneberg		 Sachsendamm – AK Schöneberg – Wolfensteindamm/Schloßstraße 4 km istnieje
A 104 Abzweig Steglitz / Autobahnzubringer Schmargendorf Konstanzer Straße – AK Wilmersdorf – Schildhornstraße 3 km od 2006 r. jako odgałęzienie autostrady A 100
A 105 Westtangente Nord AK Reinickendorf – Kurt-Schumacher-Platz 1 km od 2006 r. jako odgałęzienie autostrady A 111
A 106 Südtangente Berlin-Schöneberg – Berlin-Kreuzberg – Treptow-Köpenick dawniej planowano, nigdy nie została zbudowana
A 107 Nordtangente Berlin-Tiergarten – Berlin-Mitte – Berlin-Friedrichshain dawniej planowano, nigdy nie została zbudowana
A 111 Autobahnzubringer Hamburg AD Kreuz Oranienburg – AD Charlottenburg 23 km istnieje
A 113 Teltowkanal-Autobahn / Zubringer Dresden AD Neukölln – AK Schönefeld 19 km istnieje
A 114 Autobahnzubringer Prenzlau / Abzweig Berlin-Pankow AD Pankow – Prenzlauer Promenade 8 km czynna dla ruchu
A 115 Autobahnzubringer Magdeburg / Leipzig,
AVUS		 AD Funkturm – Potsdam – AD Nuthetal 28 km istnieje
A 117 Zubringer Dresden AD Treptow – AD Waltersdorf 5 km istnieje, dawniej oznakowana jako A 113
A 140 Südtangente Leipzig AD Halle-Süd – Halle (Südumfahrung) – Leipzig (Südumfahrung) – AD Parthenaue planowano jako część A 38
A 143 Westumfahrung Halle,
Mitteldeutsche Schleife		 Halle-Neustadt – AD Halle-Süd 9 km istnieje

planowane: (AD Halle-Nord) – Halle-Neustadt

Łączna długość 122 km

A 200 – A 299

Numer Nazwa Przebieg Długość Status Mapa
Grimmen – Stralsund – Rügen dawniej planowano; obecnie stanowi część drogi
Westumfahrung Flensburg (Zachodnia Obwodnica Flensburga) dawniej planowano; obecnie stanowi północny odcinek drogi
Kieler Westküstenstraße Rendsburg – Kiel 27 km czynna dla ruchu
Część magistrali Hamburg-Kiel Kiel – AD Bordesholm 21 km czynna dla ruchu
Abzweig Lübeck AD Bad Schwartau – Lübeck-Siems 5 km czynna dla ruchu
Lübeck-Zentrum – Lübeck-Travemünde dawniej planowano; obecnie stanowi część drogi
(Wismar –) Schwerin 32 km dawniej A241, od 2006 r. część
Masch(e)ner Autobahn Maschener Kreuz – Lüneburg 28 km dawniej A250, od 3 listopada 2010 część
Hafenquerspange Hamburg-Georgswerder (– Waltershof) 2 km 6 października 2019 roku przeklasfyfikowana na [27]
Umgehung Harburg (Obwodnica Harburga) Hamburg-Harburg 4 km 6 października 2019 roku przeklasyfikowana na [27]
Abzweig Veddel Hamburg – Veddel 2 km czynna dla ruchu
Eckverbindung Hamburg-Harburg Hamburg – Buchholz in der Nordheide 10 km czynna dla ruchu
Schwarzenbek – Lüneburg planowano jako część
Anbindung Bremen-Nord Bremen 12 km czynna dla ruchu
Bunde 4 km czynna dla ruchu
Eckverbindung Bremen Bremen 7 km czynna dla ruchu
Delmenhorst – Bremen dawniej planowano; obecnie część drogi
Wilhelmshaven – Wittmund dawniej planowano; obecnie stanowi część drogi
Stadtautobahn Oldenburg (Oldenburska Autostrada Miejska) AK Oldenburg-Nord – AD Oldenburg-West 9 km czynna dla ruchu
Łączna długość 103 km

A 300 – A 399

Numer Nazwa Przebieg Długość Status Mapa
A 314 (Enschede N35 –) Gronau – Münster dawniej planowano; obecnie istnieje jako część B 54  
A 339 Nordumgehung Bad Oeynhausen Dehme – AK Bad Oeynhausen dawniej planowano; obecnie istnieje jako część A 30  
A 352 Eckverbindung Hannover / Westtangente Hannover[28] AD Hannover-Nord – AD Hannover-West 17 km istnieje
A 369 • Zubringer Bad Harzburg
• Harz-Highway		 AD Vienenburg – AD Bad Harzburg 4 km istnieje
A 376 • Messeschnellweg
• Messestutzen		 Hannover-Messegelände – AD Hannover-Süd obecnie stanowi część A 37  
A 388 Zubringer Göttingen / Nordumgehung Göttingen[29] Göttingen-Nord – Göttingen-Weende w 2003 roku zdegradowana do B 27[29]  
A 391 Westtangente Braunschweig[30] Braunschweig-Wenden – AD Braunschweig-Südwest 12 km istnieje
A 392 Nordtangente Braunschweig[31] Watenbüttel – Siegfriedviertel 4 km istnieje
A 395 Harz-Highway[32] Braunschweig – Wolfenbüttel – Goslar obecnie stanowi część A 36[32]
Łączna długość 37 km

A 400 – A 499

Numer Nazwa Przebieg Długość Status
Ruhrschnellweg Duisburg – Mülheim an der Ruhr – Essen – Bochum – Dortmund – od stycznia 1977 do kwietnia 1992 jako A430, następnie jako wschodni odcinek
(Herne –) – dawniej planowano; nigdy nie została zbudowana
Querspange Unna (Iserlohn) – Unna-Süd – AK Unna-Ost – Unna była autostrada, obecnie fragment oraz L 679
(Hamm –) – Werl – Arnsberg-Neheim (– AD AR-Neheim) 14 km czynna dla ruchu
Autobahndreieck Bochum-West – Bochum-Laer 10 km w budowie
(Remscheid –) – Gummersbach – Bergneustadt – Waldbröl – dawniej planowano, częściowo zbudowana jako
Wetzlar-Północ – Aßlar – Wetzlar-Blasbach

Wettenberg – Gießener Nordkreuz (Gießener Ring) – Reiskirchener Dreieck

 19 km czynna dla ruchu

w planach: Wetzlar-Blasbach – Wettenberg

Osttangente Gießen (Wschodnia Obwodnica Gießen) Gießener Nordkreuz – Linden – Gießener Südkreuz – Langgöns 20 km czynna dla ruchu
Łączna długość 53 km

A 500 – A 599

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 516 Abzweig Oberhausen / Zubringer Oberhausen AK Oberhausen – Oberhausen-Eisenheim 5 km istnieje
A 524 AD Breitscheid – AK Duisburg-Süd 7 km istnieje

w budowie: AK Duisburg-Süd – Duisburg-Huckingen

planowane: Duisburg-Huckingen – AK Krefeld-Zentrum
A 533 Brühler Autobahn,
„Phantasialand-Autobahn” / „-highway”		 AK Bliesheim – Brühl zaplanowano jako A 553
A 535 Sonnborner Kreuz – Wuppertal-Dornap – Velbert 13 km istnieje
A 540 Grevenbroicher Abzweig / Zubringer Grevenbroich Jüchen – Grevenbroich 7 km istnieje
A 542 Monheim – Langenfeld 6 km istnieje
A 544 Aachener Zubringer / Abzweig Aachen Aachen-Europaplatz – AK Aachen 5 km istnieje
A 545 Aachen – Bad Münstereifel dawniej planowano
A 552 Köln-Roggendorf/Thenhoven – Köln-Niehl dawniej planowano; częściowo istnieje jako miejska droga
A 553 Brühler Autobahn,
„Phantasialand-Autobahn” / „-highway”		 AK Bliesheim – Brühl 13 km istnieje
A 555 Kölner Stadtautobahn,
Köln-Bonner Autobahn,
„Diplomatenrennbahn”		 Köln – Bonn 20 km istnieje
A 558 Frechen – Rodenkirchen dawniej planowano
A 559 Abzweig Köln-Deutz / Eckverbindung Köln,
Östliche Zubringerstraße		 Köln-Deutz – AK Köln-Gremberg – AD Porz 7 km istnieje
A 560 Südliche Umgehung Siegburg Sankt Augustin – Siegburg – Hennef 13 km istnieje
A 562 Südumfahrung Bonn / Abzweig Bonn-Süd,
Ennertaufstieg		 Bonn-Friesdorf – AK Bonn-Ost 4 km istnieje
A 565 Bonner Stadtautobahn Dreieck Bonn-Nordost – Meckenheim 27 km istnieje
A 571 Abzweig Sinzig Ehlingen – AD Sinzig 3 km istnieje
A 573 Abzweig Bad Neuenahr–Ahrweiler Grafschaft – Bad Neuenahr 3 km istnieje
A 580 Aachener Zubringer / Abzweig Aachen Aachen-Europaplatz – AK Aachen zaplanowano jako A 544
Łączna długość 133 km

A 600 – A 699

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 602 Moseltalautobahn[33] Trier – AD Moseltal 10 km w użytkowaniu
A 610   Idar-Oberstein – Bad Kreuznach zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako B 41  
A 620 Saarautobahn, Stadtautobahn Saarbrücken[34] Saarlouis – Saarbrücken 32 km w użytkowaniu
A 621   Saarlouis – Überherrn zaniechano realizacji; istnieje jako B 269  
A 623 Grühlingsstraße[35] Friedrichsthal – Saarbrücken 10 km w użytkowaniu
A 643 Mainzer Ring[36] (część zachodnia) Wiesbaden-Dotzheim – AD Mainz 8 km w użytkowaniu
A 647 Taunusautobahn[37] Frankfurt-Höchst – Königstein im Taunus zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako B 8  
A 648 Wiesbadener Straße Eschborner Dreieck – Messe Frankfurt 5 km w użytkowaniu
A 650   Bad Dürkheim – Ludwigshafen am Rhein 14 km w użytkowaniu
A 652 Abzweig Wörth, Nordtangente Karlsruhe[38] Kandel – Wörth am Rhein zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako A 65 oraz B 8  
A 653   Ludwigshafen am Rhein – Speyer zaniechano realizacji; istnieje jako B 44 oraz B 9  
A 654   Wörth am Rhein – Malsch zaniechano realizacji  
A 655 Ost-West-Spange[39] Worms – Ludwigshafen am Rhein – Schwetzingen zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako B 9, B 36 oraz B 535  
A 656   Mannheim – Heidelberg 12 km w użytkowaniu
A 659   Weinheim – Viernheim 7 km w użytkowaniu
A 661 Osttangente Frankfurt[40], Taunusschnellweg Oberursel – Frankfurt am Main – Offenbach am Main – Egelsbach 37 km w użytkowaniu
A 671 Ostring Mainz (część wschodnia), Südmainschnellweg[41]
• Mainzer Ring		 Wiesbaden – Mainspitz-Dreieck 12 km w użytkowaniu
A 672 Querspange / Zubringer Darmstadt[42] Griesheim – Darmstadt 2 km w użytkowaniu
A 680   Darmstadt – Dieburg zdegradowana do B 26  
A 683 Rodgauautobahn[43] Dieburg – Hanau zdegradowana do B 45  
A 687 Langes Handtuch[44] Stockstadt am Main – Obernburg am Main zaniechano realizacji; istnieje jako B 469  
Łączna długość 149 km

A 700 – A 799

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 713 Stadtring Süd[45] Estenfeld – Würzburg-Heidingsfeld zaniechano realizacji; obecnie istnieje jako B 19  
A 722 AD Bayerisches Vogtland – AD Hochfranken przemianowano na A 72  
A 731   Bamberg – Pommersfelden zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako B 505  
A 751 Frankenschnellweg (część południowa) Nürnberg – Schwabach włączono do planów budowy A 77 lub B 2a, później zaniechano; częściowo istnieje jako K N4  
A 752 Südwesttangente Nürnberg[46] (część zachodnia) Nürnberg – Diespeck zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako droga gminna oraz część B 8  
A 753 Frankenschnellweg (część północna) Erlangen – Nürnberg zaniechano realizacji; częściowo istnieje jako A 73  

A 800 – A 899

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 828 Baden-Baden – Geroldsau zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu B 500
A 831 Stuttgart-Vaihingen – AK Stuttgart 2 km w użytkowaniu
A 833 Sindelfingen – Böblingen zdegradowano do B 464
A 834 Stuttgart-Vaihingen – Stuttgart-Möhringen zaniechano realizacji
A 840 Kehl – Offenburg zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu B 28
A 860 Stadtautobahn Freiburg Umkirch – Freiburg im Breisgau – Buchenbach planowana; planowane częściowe podniesienie kategorii drogi B 31a
A 861 Querspange Rheinfelden Stuttgart-Vaihingen – AK Stuttgart 4 km w użytkowaniu
A 862 (Mulhouse A 36 –) AD Neuenburg 0,4 km przeklasyfikowano na odgałęzienie A 5
A 863 Baden-Baden – Iffezheim zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu B 500
A 863 Denzlingen – Freiburg im BreisgauBaden zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu B 3 oraz B 294
A 864 Donaueschingen – AD Bad Dürrheim 6 km w użytkowaniu
A 881 AK Hegau – Konstanz zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu B 33
A 895 Ulm-Grimmelfingen – Ulm-Wiblingen zaniechano realizacji;
obecnie częściowo w ciągu K 9915
Łączna długość 12 km

A 900 – A 999

Numer Nazwy Przebieg Długość Status Mapa
A 921 Flughafen München – München dawniej planowano
A 922 Flughafenzubringer Flughafen München – AD München-Feldmoching dawniej planowano;
częściowo zbudowano jako A 92
A 942 Mühldorf – Simbach am Inn częściowo zbudowano jako A 94
A 944 München – Wasserburg am Inn zaniechano realizacji
A 952 Abzweig Starnberg AD Starnberg – Starnberg 5 km w użytkowaniu
A 980 Abzweig Waltenhofen, Südumfahrung Kempten AD Allgäu – Waltenhofen 5 km w użytkowaniu; pierwotnie jako część A 98
A 985 Waltenhofen – Oberstdorf zaniechano realizacji;
częściowo zbudowano jako B 19
A 990 AK München-Nord – Schwabing istnieje jako część A 9
A 991 AD München-Feldmoching – Olympiapark zaniechano realizacji;
częściowo zbudowano jako B 304
A 992 München-Steinhausen – AK München-Ost istnieje jako część A 94
A 993 Perlach – Putzbrunn zaniechano realizacji;
częściowo zbudowano jako droga Staatsstraße 2078
A 994 Ramersdorf – AK München-Süd istnieje jako część A 8
A 995 Südzubringer München, Giesinger Autobahn München-Giesing – AK München-Süd 11 km w użytkowaniu
A 996 Sendling – Forstenrieder Park istnieje jako część A 95
A 997 Ammerseestraße AD München-Südwest – Sendling istnieje jako część A 96
A 998 AK München-West – Obermenzing istnieje jako część A 8
A 999 Mittlerer Autobahnring München zaniechano realizacji; istnieje jako B 2R
Łączna długość 21 km

Zobacz też

  • Lista autostrad w Niemczech nie będących autostradami federalnymi
  • Lista autostrad federalnych w Niemczech nie będących autostradami

Uwagi

  1. ↑ Planowano także budowę autostrad A19 i A20, jednak nigdy one nie powstały[16].
  2. ↑ Duży pierścień wokół Berlina, w odróżnieniu od autostrady A100.

Przypisy

  1. ↑ BMVI – Infrastruktur [online], bmvi.de [dostęp 2021-01-10].
  2. ↑ Verordnung über eine allgemeine Richtgeschwindigkeit auf Autobahnen und ähnlichen Straßen (Autobahn-Richtgeschwindigkeits-V).
  3. 1 2 3 4 Marta Wa̜sowska, Malte Koppe, Ingrid Müller, Niemieckie abc, 3. Wyd., poprawione, Poczdam: PNWM, 2012, ISBN 978-3-941285-11-8 [dostęp 2024-02-29].
  4. ↑ Niemcy: przewodnik po rynku, Warszawa: Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A., 2018, s. 12, ISBN 978-83-62132-76-8.
  5. ↑ Niemcy: Opłat za autostrady nie będzie. UE powiedziała „stop”.
  6. ↑ BMVI – Reform der Bundesfernstraßenverwaltung [online], bmvi.de [dostęp 2021-01-10].
  7. 1 2 Historia transportu – odc. 43. O tym, jak budowa autostrad przyczyniła się do zwalczenia bezrobocia w Niemczech [online], Trans.INFO [dostęp 2024-02-29] (pol.).
  8. ↑ Aktuelle Daten: Bundesamt für Statistik: Verkehr – Straßen des überörtlichen Verkehrs. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-03)]. (niem.).
  9. ↑ Deutscher Bundestag (Hrsg.), Verkehrsinvestitionsbericht für das Berichtsjahr 2012, Bundesanzeiger Verlagsgesellschaft mbH, 18 lutego 2014, s. 180–181, ISSN 0722-8333 (niem.).
  10. ↑ Bestandsaufnahme der Straßen des überörtlichen Verkehrs [online], Bundesministerium für Digitales und Verkehr, 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-08-24] (niem.).
  11. ↑ Bauleistungen auf Bundesfernstraßen im Jahre 1972 – Stand 31. Dezember 1972 [online] (niem.).
  12. ↑ Der Bundesminister für Verkehr Abteilung Straßenbau, Struktur und Numerierung der Bundesautobahnen – Vorgesehenes Gesamtnetz (Stand: 15.6.1974) [online] (niem.). – cz. I.
  13. ↑ Der Bundesminister für Verkehr Abteilung Straßenbau, Struktur und Numerierung der Bundesautobahnen – Vorgesehenes Gesamtnetz (Stand: 15.6.1974) [online] (niem.). – cz. II.
  14. ↑ Der Bundesminister für Verkehr Abteilung Strassenbau, Netz der Bundesautobahnen und Bundesstrassen – Stand: 1. Januar 1976, 1976 (niem.).
  15. ↑ Autobahnnummern der DDR. eautobahn.de. [dostęp 2019-04-05]. (niem.).
  16. ↑ DDR-Autobahnnumern. autobahnen-europa.eu. [dostęp 2017-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-09)]. (niem.).
  17. 1 2 3 Patrick Scholl: A38. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  18. 1 2 Patrick Scholl: A39. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  19. ↑ Patrick Scholl: A40. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  20. ↑ Patrick Scholl: A40alt. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  21. ↑ Patrick Scholl: A41. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  22. ↑ Patrick Scholl: A42. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  23. 1 2 Patrick Scholl: A44. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  24. ↑ Patrick Scholl: A45. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  25. ↑ Patrick Scholl: A46. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  26. ↑ Patrick Scholl: A48. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-20]. (niem.).
  27. 1 2 ras: Wilhelmsburger Reichsstraße: Früher eröffnet als geplant. [w:] Hamburger Abendblatt [on-line]. abendblatt.de, 2019-10-06. [dostęp 2019-10-29]. (niem.).
  28. ↑ Patrick Scholl: A352. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  29. 1 2 Patrick Scholl: A388. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  30. ↑ Patrick Scholl: A391. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  31. ↑ Patrick Scholl: A392. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  32. 1 2 Patrick Scholl: A395. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  33. ↑ Patrick Scholl: A602. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  34. ↑ Patrick Scholl: A620. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  35. ↑ Patrick Scholl: A623. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  36. ↑ Patrick Scholl: A643. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  37. ↑ Patrick Scholl: A647. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  38. ↑ Patrick Scholl: A652. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  39. ↑ Patrick Scholl: A655. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  40. ↑ Patrick Scholl: A661. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  41. ↑ Patrick Scholl: A671. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  42. ↑ Patrick Scholl: A672. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  43. ↑ Patrick Scholl: A683. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  44. ↑ Patrick Scholl: A687. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  45. ↑ Patrick Scholl: A713. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).
  46. ↑ Patrick Scholl: A752. Patricks Autobahnatlas. [dostęp 2019-05-23]. (niem.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.