Owocnik (ssaki)

Owocnik
	Aethalops
	O. Thomas, 1923
	; Owocnik borneański (A. aequalis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	rudawkokształtne
Rodzina	rudawkowate
Podrodzina	Cynopterinae
Plemię	Balionycterini
Rodzaj	owocnik
	Typ nomenklatoryczny
	Aethalodes alecto O. Thomas, 1923
Synonimy
	Aethalodes O. Thomas, 1923;
	Aethalodes O. Thomas, 1923;
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście

Owocnik^[3] (Aethalops) – rodzaj ssaków z podrodziny Cynopterinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Budowa

Długość ciała 55–75 mm, długość ucha 9–15 mm, długość tylnej stopy 7–14 mm, długość przedramienia 40–48 mm; masa ciała 14–22,5 g^[4]^[5].

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji^[6]^[4]^[7].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował 13 stycznia 1923 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym O niektórych małych ssakach, głównie nietoperzach, z archipelagu Indii Wschodnich, opublikowanym w czasopiśmieThe Annals and magazine of natural history^[2]. Jednak nazwa Aethalodes, którą nadał nowemu taksonowi, okazała się młodszym homonimem rodzaju chrząszczy opisanego w 1888 roku, dlatego Thomas zauważywszy swój błąd, 12 kwietnia 1923 roku w artykule zatytułowanym Wystawa czaszki owocnika karłowatego z Sumatry, opublikowanym na łamach Proceedings of the Zoological Society of London, zaproponował dla tego rodzaju nietoperzy nową nazwę – Aethalops^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie monotypowe) owocnik karłowaty (A. alecto).

Etymologia

Aethalodes: gr. αιθαλωδης aithalōdēs ‘okopcony, czarny’ od αιθαλη aithalē ‘sadza, gęsty dym’, od αιθω aithō ‘palić się’^[8].
Aethalops: gr. αιθαλη aithalē ‘sadza, gęsty dym’, od αιθω aithō ‘palić się’^[9]; ωψ ōps, ωπος ōpos ‘wygląd, oblicze’^[10].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[11]^[5]^[6]^[3]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[3]	Podgatunki^[4]^[6]^[5]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[6]^[5]	Podstawowe wymiary^[4]^[5]^[c]	Status IUCN^[12]
	Aethalops aequalis	G.M. Allen, 1938	owocnik borneański	gatunek monotypowy	środkowe pasma górskie w Borneo w Malezji (Sabah i Sarawak) i Indonezji (Kalimantan); zakres wysokości: 550–2700 m n.p.m.	DC: 5,5–7 cm DO: bezogonowy DP: 4–4,8 cm MC: 14–18 g	LC
	Aethalops alecto	(O. Thomas, 1923)	owocnik karłowaty	3 podgatunki	zachodni Półwysep Malajski, Indonezja (zachodnia Sumatra, Jawa, Bali i Lombok); zakres wysokości: 1000–2700 m n.p.m.	DC: 6,3–7,5 cm DO: bezogonowy DP: 4,3–4,8 cm MC: 17–22 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Kladogram za Almeida et al., 2020^[13], zmodyfikowany

Cynopterinae

Cynopterini

	Megaerops ecaudatus

	Megaerops kusnotoi, Megaerops niphanae

	Cynopterus sphinx

	Cynopterus horsfieldii, Cynopterus brachyotis

	Ptenochirus minor

	Ptenochirus jagori, Ptenochirus wetmorei

Balionycterini

Dyacopterus spadiceus

Sphaerias blanfordi

	Balionycteris maculata

	Aethalops alecto, Aethalops aequalis

Thoopterus nigrescens

	Alionycteris paucidentata

	Haplonycteris fischeri, Otopteropus cartilagonodus

	Latidens salimalii

	Chironax melanocephalus, Penthetor lucasi

Macroglossinae

	Syconycteris australis

	Macroglossus minimus, Macroglossus sobrinus

Harpyionycterinae

Harpyionycterini

	Boneia bidens

	Harpyionycteris celebensis, Harpyionycteris whiteheadi

Dobsoniini

Aproteles bulmerae

Dobsonia minor

Dobsonia inermis, Dobsonia praedatrix

	Dobsonia viridis, Dobsonia peronii

	Dobsonia anderseni, Dobsonia moluccensis, Dobsonia pannietensis

Rousettinae

Scotonycterini

Scotonycteris zenkeri

	Casynycteris ophiodon

	Casynycteris argynnis, Casynycteris campomaanensis

Eonycterini

	Eonycteris spelaea

	Eonycteris major, Eonycteris robusta

Rousettini

Rousettus amplexicaudatus

Rousettus spinalatus

Rousettus leschenaulti

	Rousettus aegyptiacus

	Rousettus madagascariensis, Rousettus oblivionus

Stenonycterini

	Stenonycteris lanosus

Myonycterini

Megaloglossus azagnyi, Megaloglossus woermanni

Myonycteris angolensis

	Myonycteris brachycephala, Myonycteris torquata

	Myonycteris leptodon, Myonycteris relicta

Plerotini

	Plerotes anchietae

Epomophorini

Hypsignathus monstrosus

Epomops franqueti

Nanonycteris veldkampii

Epomophorus dobsonii

Epomophorus wahlbergi

	Epomophorus minor

	Epomophorus gambianus, Epomophorus pusillus

Eidolinae

	Eidolon dupreanum, Eidolon helvum

Notopterinae

	Notopteris macdonaldii

Nyctimeninae

Paranyctimene raptor

Nyctimene major

Nyctimene certans

	Nyctimene cephalotes, Nyctimene robinsoni

	Nyctimene albiventer, Nyctimene vizcaccia

Pteropodinae

Desmalopex leucopterus, Desmalopex microleucopterus

	Mirimiri acrodonta

	Pteralopex atrata, Pteralopex taki

	Melonycteris melamnops

	Nesonycteris fardoulisi, Nesonycteris woodfordi

Styloctenium mindorensis

Neopteryx frosti

Pteropus personatus

Acerodon celebensis, Acerodon jubatus

Pteropus scapulatus

Pteropus lombocensis

Pteropus macrotis

	Pteropus woodfordi

	Pteropus gilliardorum, Pteropus mahaganus

	Pteropus molossinus

	Pteropus pelagicus, Pteropus tokudae

Pteropus livingstoni, Pteropus voeltzkowi

	Pteropus dasymallus

	Pteropus pselaphon, Pteropus pumilus

	Pteropus rodricensis, Pteropus vampyrus

	Pteropus lylei, Pteropus medius

	Pteropus niger, Pteropus seychellensis

	Pteropus rufus, Pteropus aldabrensis, Pteropus comorensis

Pteropus capistratus, Pteropus ennisae

Pteropus vetulus

Pteropus nitendiensis, Pteropus tuberculatus

Pteropus anetianus

Pteropus fundatus

Pteropus samoensis

	Pteropus rayneri

	Pteropus cognatus, Pteropus rennelli

Pteropus poliocephalus

Pteropus ocularis, Pteropus ornatus

Pteropus neohibernicus

Pteropus griseus

	Pteropus speciosus

	Pteropus hypomelanus, Pteropus melanotus

Pteropus alecto, Pteropus conspicillatus

	Pteropus tonganus

	Pteropus admiralitatum, Pteropus ualanus

	Pteropus pohlei

	Pteropus mariannus, Pteropus pelewensis

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Aethalodes O. Thomas, 1923
↑ Młodszy homonim Aethalodes Gahan, 1888 (Coleoptera).
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 O. Thomas. Exhibition of the skull of a pygmy fruit-bat from Sumatra. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1923, s. 178, 1923. (ang.).
1 2 O. Thomas. On some small Mammals, chiefly Bats, from the East Indian Archipelago. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 11 (62), s. 251, 1923. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 78. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 73–74. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 449. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 90. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Aethalops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-14].
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 9.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 9.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 175.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
↑ Taxonomy: Aethalops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-22]. (ang.).
↑ Francisca CunhaF.C. Almeida Francisca CunhaF.C., Nancy B.N.B. Simmons Nancy B.N.B., Norberto P.N.P. Giannini Norberto P.N.P., A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1 .

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[1] Nowa nazwa dla Aethalodes O. Thomas, 1923

[3] Młodszy homonim Aethalodes Gahan, 1888 (Coleoptera).

[14] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Thomasb-2] 1 2 O. Thomas. Exhibition of the skull of a pygmy fruit-bat from Sumatra. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1923, s. 178, 1923. (ang.).

[Thomasa-4] 1 2 O. Thomas. On some small Mammals, chiefly Bats, from the East Indian Archipelago. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 11 (62), s. 251, 1923. (ang.).

[Cichocki&inni-5] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 78. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Giannini&inni-6] 1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 73–74. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[amw-7] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 449. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Burgin&inni-8] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 90. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-9] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Aethalops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-14].

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=49_9]-10] Jaeger 1959 ↓, s. 9.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=49_9]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 9.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=215_175]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 175.

[mdd-13] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).

[15] Taxonomy: Aethalops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-22]. (ang.).

[Almeida&20-16] Francisca CunhaF.C. Almeida Francisca CunhaF.C., Nancy B.N.B. Simmons Nancy B.N.B., Norberto P.N.P. Giannini Norberto P.N.P., A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1 .

[a]

[1]

[b]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[c]

[12]

[13]