Paweł Skubisz
 | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1977 |
| doktor nauk humanistycznych | |
| Specjalność: historia najnowsza Polski; historia wojskowości; służby specjalne; aparat bezpieczeństwa | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
2009 – historia |
| historyk; urzędnik państwowy; manager nauki i kultury | |
| instytucja | |
| Okres zatrudn. |
od 2006 |
| Odznaczenia | |
       | |
Paweł Skubisz (ur. 1977 w Gołdapi) – polski historyk dziejów najnowszych, urzędnik państwowy, popularyzator historii; wieloletni pracownik Instytutu Pamięci Narodowej, w latach 2016–2022 dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie.
Życiorys
Absolwent technikum elektronicznego w Zespole Szkół Technicznych w Suwałkach. W latach 1997–2002 studiował historię w Instytucie Historii Uniwersytetu Szczecińskiego, gdzie w 2009 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych (dysertacja: Wileńska Brygada Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1924–1937). Uczeń prof. Janusza Farysia[1].
Z IPN związany od 2006 r.: początkowo jako pracownik naukowy, następnie kierownik Referatu Badań Naukowych OBEN Oddziału IPN w Szczecinie (2010–2011), naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej (2011–2015), główny specjalista w Oddziałowym Biurze Badań Historycznych (2015–2016). W latach 2016–2022 dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie[2][3], po czym od 1 grudnia 2022 r. zakończył pełnienie tej funkcji i przeszedł do Centrali IPN w Warszawie[4][5].
W 2009 uczestniczył w pilotażowych pracach ekshumacyjno-identyfikacyjnych żołnierzy Bojowego Oddziału Armii realizowanych przez IPN i Pomorski Uniwersytet Medyczny; dokumentację przedsięwzięcia prezentowano m.in. w ramach Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów[6][7].
Działalność naukowa
Zainteresowania badawcze obejmują m.in. historię wojskowości II Rzeczypospolitej, wywiad i kontrwywiad, dzieje formacji ochrony granic oraz krytykę źródeł aparatu bezpieczeństwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Członek Centralnego Projektu Badawczego IPN „Struktury i metody działania aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944–1989/90”[8]. Autor monografii Wojska pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – działalność wywiadowcza – instrukcja służby (Szczecin: IPN 2010)[9]. Redaktor naukowy edycji źródłowej Instrukcja służby Korpusu Ochrony Pogranicza (Warszawa: WUW 2010)[10][11].
Współredaktor i współautor serii Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku (t. 1–3)[12]. Członek redakcji czasopism: Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 (od 2013)[13][14] oraz Przeglądu Historyczno-Wojskowego (2016–2024)[1].
Działalność urzędnicza i publiczna
Jako dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN (2016–2022) angażował się w działania dekomunizacji przestrzeni publicznej (m.in. procesy zmian nazw ulic w Szczecinie) i usuwania pomników propagujących komunizm; publicznie komentował także kwestie niespójności oznakowania po zmianach[15][16][17].
Z jego kadencją wiązano demontaż szeregu upamiętnień Armii Czerwonej w regionie (np. obelisk w Bobolicach, 2022; wskazania IPN dot. Nowogardu)[18][19].
Był współinicjatorem budowy i odsłonięć nowych upamiętnień, m.in.: Pomnika Ofiar Grudnia 1970 r. na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (odsłonięcie 16 grudnia 2022)[20][21], a także rzeźby-ławeczki gen. Józefa Hallera przy 12. Brygadzie Zmechanizowanej (2021)[22][23]. Od 2022 r. jest członkiem Kapituły Medalu Reipublicae Memoriae Meritum – odznaczenia nadawanego przez Prezesa IPN za wybitne zasługi w upamiętnianiu historii Polski.
Działalność popularyzatorska
Współautor telewizyjnego cyklu dokumentalnego Szpiedzy (TVP3 Szczecin / TVP Historia, od 2017)[24].
Pomysłodawca i współautor wystaw historycznych, m.in.:
- „…Niech polska ziemia utuli ich do spokojnego snu”. Ekshumacje i identyfikacje ofiar terroru komunistycznego (2014–2017)[25][26],
- Ojcowie Niepodległości (pierwszy wernisaż Stróża 2017)[27],
- Polski gen wolności. 150 lat walk o Niepodległość (1768–1918) (pierwszy wernisaż Warszawa 2019)[28][29].
Współorganizator i współautor ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Biało-czerwony szlak #MojaNiepodległa”[30].
Wraz z Łukaszem Skubiszem współprowadzi blog historyczny Z archiwum „O” poświęcony Olecku, miastu z którym jest związany od 1980[31].
Publikacje
Jest autorem i współautorem szesnastu książek o tematyce historycznej. Ponadto opublikował ponad 40 artykułów naukowych i ponad 40 artykułów popularnonaukowych. Większość publikacji jest dostępna online poprzez portal Academia.edu[32].
Monografie i edycje źródłowe (wybór)
- Wojska pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – działalność wywiadowcza – instrukcja służby. Szczecin: IPN, 2010[9]
- (red., wstęp i oprac.) Instrukcja służby Korpusu Ochrony Pogranicza. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010 (ISBN 978-83-235-0707-9)[10].
Redakcje i współredakcje (wybór)
- (współred. z prof. Wojciechem Skórą) Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 1 (2012), t. 2 (2015), t. 3 (2016)[33].
Artykuły naukowe i rozdziały (wybór)
- „Trzeba ich wykończyć!”. Sprawa zabójstwa Niemców w areszcie świnoujskiego UB i MO zimą 1945 r., Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 13/2015[34].
- Fałszerstwa dokumentacji operacyjnej popełnione przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, Dzieje Najnowsze, 4/2010[35]
- (inne teksty w czasopismach specjalistycznych – zob. m.in. indeks autora IPN)[36].
Członkostwa i funkcje w redakcjach
Ordery i odznaczenia
- Brązowy Krzyż Zasługi – postanowienie z 2 X 2020 r.[40]
- Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości – postanowienie z 15 I 2020 r.
- Medal „Pro Patria” – decyzja szefa UdsKiOR nr 1217/SU/17 z 21 XI 2017 r.[41]
- Medal „Pro Bono Poloniae” – decyzja szefa UdsKiOR nr 216/SU/21 z 25 XI 2021 r.[42]
- Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” – decyzja nr 4439/Kadr MON z 7 XII 2022 r.
- Złota Odznaka „Za Zasługi w Pracy Penitencjarnej” – Zarządzenie nr 2/o/2018 z 22 I 2018 r.[43]
- Odznaka „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” – uchwała nr P 218/2022 z 2 II 2022 r. nadana przez Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
- Odznaczenie Pamiątkowe „Za Zasługi dla SPR” – nadanie przez Stowarzyszenie Polaków Represjonowanych przez III Rzeszę 18 XI 2022 r.
- Srebrny Zachodniopomorski Krzyż Świętego Floriana – nadanie 25 IV 2022 r.
Przypisy
- 1 2 3 Przegląd Historyczno-Wojskowy 1/2017 – stopka redakcyjna (m.in. „dr Paweł Skubisz – członek redakcji”). Dostęp: 24 IX 2025. https://wbh.wp.mil.pl/c/pages/atts/2019/1/4-2017-PHW1.pdf.
- ↑ Odwołali szefa IPN-u w Szczecinie. 24Kurier.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Dyrektor szczecińskiego oddziału IPN odwołany. Radio Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Zmiany w szczecińskim oddziale IPN. Nie ma dyrektora. GS24. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Zmiany w szczecińskim oddziale IPN. Dyrektora brak. NaszeMiasto Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Materiały dot. ekshumacji żołnierzy BOA. Zakład Medycyny Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Ekshumacja żołnierzy BOA – Szczecin, 23 września 2009. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ IPN – informacje o Centralnych Projektach Badawczych (materiały IPN i sejmowe omówienia). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- 1 2 Wojska pograniczne ZSRS na odcinku z Polską…. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- 1 2 Instrukcja służby KOP, wstęp i oprac. P. Skubisz. Platforma Cyfrowa Biblioteki Kórnickiej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Instrukcja służby Korpusu Ochrony Pogranicza. histmag. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Paweł Skubisz w bazie Academia.edu. Academia.edu. [dostęp 2025-09-26]. (pol.).
- ↑ Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 – strona czasopisma IPN (skład i autorzy). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Aparat Represji w Polsce Ludowej nr 1(11)/2013 – noty o autorach (PDF). BazHum. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ W Szczecinie nie ma już ulicy Jana Stecia – jest Jana Steczkowskiego. Radio Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Niezmienione nazwy ulic to oddawanie hołdu sowieckim żołnierzom. Radio Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Dekomunizacja, kontrowersje, konsultacje. 24Kurier.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Zdemontowali obelisk „wdzięczności Armii Czerwonej” w Bobolicach. 24Kurier.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Nowogard: Sowiecki pomnik przeszedł do historii. RMF24. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Odsłonięcie pomnika Ofiar Grudnia 1970 r. – Szczecin, 16 grudnia 2022. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Odsłonięto pomnik Ofiar Grudnia 1970 roku na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie. Dzieje.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Odsłonięcie rzeźby gen. Józefa Hallera ufundowanej przez IPN – Szczecin, 14 maja 2021. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Ławeczka generała oraz skwer na urodziny Błękitnej Brygady. Radio Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ TVP3 Szczecin: strona programu Szpiedzy. TVP Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ IPN Szczecin: zapowiedź wystawy (18 IX 2014). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Muzeum Narodowe w Szczecinie – Centrum Dialogu Przełomy: karta wystawy. Muzeum Narodowe w Szczecinie. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ IPN Szczecin: Wystawa plenerowa „Ojcowie Niepodległości” – prezentacja od 21 maja 2018. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Wystawa „Polski gen wolności…” na dziedzińcu MEN. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Radio Szczecin: Polski Gen Wolności – wystawa. Radio Szczecin. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ IPN inauguruje akcję „Biało-czerwony szlak +Moja Niepodległa+”. Dzieje.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Z archiwum „O” – blog o historii Olecka. Z archiwum „O”. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 3, 2016 – karta publikacji/Academi. Academia. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Sklep IPN – karta autora i serii (wybrane tomy). Księgarnia IPN. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Biblioteka Cyfrowa IPN – ARPL 13/2015. PrzystanekHistoria.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Fałszerstwa dokumentacji operacyjnej popełnione przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Academia.edu. [dostęp 2025-09-26]. (pol.).
- ↑ Profil autora. PrzystanekHistoria.pl. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Noty o autorach, ARPL 1(11)/2013 (PDF). BazHum. [dostęp 2025-09-24]. (pol.).
- ↑ Biuletyn IPN „pamięć.pl”. Blisko Polski. [dostęp 2025-09-26]. (pol.).
- ↑ POSTANOWIENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 października 2020 r. o nadaniu odznaczeń. eli.gov.pl. [dostęp 2025-09-29]. (pol.).
- ↑ W Szczecinie medale „Pro Patria” dla opozycjonistów. Dzieje.pl. [dostęp 2025-09-29]. (pol.).
- ↑ Uroczystość odznaczenia medalami Pro Patria i Pro Bono Poloniae. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-09-29]. (pol.).
- ↑ Święto Służby Więziennej Zarząd Okręgowy Szczecin. NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa. [dostęp 2025-09-29]. (pol.).