Piaskowiec macierzankowy

Piaskowiec macierzankowy
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

goździkopodobne

Rząd

goździkowce

Rodzina

goździkowate

Rodzaj

piaskowiec

Gatunek

piaskowiec macierzankowy

Nazwa systematyczna
Arenaria serpyllifolia L.
Sp. Pl.: 423 (1753)[3]
Synonimy
  • Alsinanthus serpyllifolius (L.) Desv.
  • Stellaria serpyllifolia (L.) Scop.[3]

Piaskowiec macierzankowy (Arenaria serpyllifolia L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Występuje w całej Europie, w północnej Afryce, w dużej części Azji (z wyjątkiem północy i południowych krańców). Jako introdukowany rośnie także w Ameryce Północnej, Południowej, w Australii i Nowej Zelandii[3]. W Polsce jest bardzo pospolity[4].

Morfologia

Pokrój
Roślina zielna o pędach zwykle gęsto rozgałęzionych od nasady, osiągających od kilku do 30 cm długości, rozesłanych, podnoszących się lub wzniesionych[5].
Łodyga
Szorstko wstecznie owłosiona, w górze często także z włoskami gruczołowatymi[5].
Liście
Dolne krótkoogonkowe, górne siedzące. Blaszki o długości 3–7 mm, jajowate do lancetowatych, zaostrzone, kilkunerwowe, przeświecająco punktowane, wzdłuż brzegów odstająco owłosione i obwiedzione wąskim, białawym obłonieniem[5].
Kwiaty
Pięciokrotne, zebrane w luźne wierzchotki wyrastające w kątach górnych liści. Szypułki cienkie, odstająco owłosione, dłuższe od kielicha. Jego działki długości 3–4 mm są nierówne, jajowatolancetowate, ostro zakończone, błoniasto obrzeżone, dłuższe od białych płatków korony. Jej płatki osiągają do 3,5 mm, są podługowate, całobrzegie i białe. Pręcików jest 10. Zalążnia jest jajowatokulistawa, zwieńczona trzema znamionami[5].
Owoce
Jajowate, w dole zwykle rozdęte torebki, nieco dłuższa od działek kielicha, otwierająca się 6 ząbkami. Nasiona do 0,7 mm długości są nerkowate, brodawkowate, ciemnobrązowe do czarnych[5].

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna lub dwuletnia, jara lub ozima. Kwitnie od maja do października[5][6].

Występuje na glebach piaszczystych, żwirowych i kamienistych, zwykle zasobnych w węglan wapnia. W naturze spotykany w zbiorowiskach pionierskich w miejscach nasłonecznionych, w suchych murawach, łąkach i pastwiskach, wśród skał i na żwirowiskach. Poza tym rośnie też na siedliskach ruderalnych, kolejowych i portowych, na polach i w ogrodach[5]. W uprawach zbóż, koniczyn i innych roślin rośnie jako chwast[6].

Liczba chromosomów 2n = 40[4].

Systematyka

W obrębie gatunku wyróżnia się trzy odmiany[3]:

  • Arenaria serpyllifolia var. lloydii (Jord.) J.Lloyd – zachodnia Europa
  • Arenaria serpyllifolia var. macrosepala Rech.f. – południowo-zachodnia Azja
  • Arenaria serpyllifolia var. serpyllifolia

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-12] (ang.).
  3. 1 2 3 4 Arenaria serpyllifolia L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-07-13].
  4. 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Anna Stegl-Rejthar, Arenaria L., Piaskowiec, [w:] Adam Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 274-275, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292.
  6. 1 2 Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 84.