Porcja (wojsko)
Porcja – jednostka obrachunkowa żołdu w armii Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku.
Za pomocą liczby porcji określane były etaty osobowe w oddziałach należących do autoramentu cudzoziemskiego. Szeregowcy (zwani wówczas gemajnami) otrzymywali po jednej porcji, natomiast podoficerowie i oficerowie w zależności od stopnia kilka lub kilkanaście, a w XVIII wieku nawet kilkadziesiąt porcji[1].
Porcje oficerskie i podoficerskie zwane były ślepymi – zwykle w przypadku żołdu wynoszącego 4 porcje, 3 porcje były porcjami ślepymi. W XVII wieku liczba porcji ślepych wynosiła od 10% do nawet 25% stanu etatowego[2], a w XVIII wieku dochodziła nawet do 50%. Stąd siły zbrojne dla których Sejm niemy ustalił 24 tysiące porcji (18 tysięcy koronne i 6 tysięcy litewskie) liczyły dwukrotnie mniej żołnierzy.
Kwartalny żołd gemajna w wojsku kwarcianym wynosił 5 złotych a w zaciągach doraźnych 6 złotych.
„Ślepe” porcje i poczty (konie) zniesiono w 1795 uchwałą Rady Nieustającej[3].
Przypisy
- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa 1970 ↓, s. II/754.
- ↑ Marek Rogowicz, Skład sił polskich nad Żółtymi Wodami i pod Korsuniem w 1648 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 16 (67)/2 (252), 2015, s. 39–62.
- ↑ Nowak i Wimmer 1981 ↓, s. 578.
Bibliografia
- Józef Urbanowicz (red.): Mała encyklopedia wojskowa (K–Q). T. II. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
- Tadeusz Nowak, Jan Wimmer: Historia oręża polskiego 963–1795. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1981. ISBN 83-214-0133-3. OCLC 835735421.