Pszenno

Pszenno
wieś
Ilustracja
Cukrownia w Pszennie
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

świdnicki

Gmina

Świdnica

Liczba ludności (2023)

1935[1]

Strefa numeracyjna

74

Kod pocztowy

58-125[2]

Tablice rejestracyjne

DSW

SIMC

0856244

Położenie na mapie gminy wiejskiej Świdnica
Mapa konturowa gminy wiejskiej Świdnica, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Pszenno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pszenno”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pszenno”
Położenie na mapie powiatu świdnickiego
Mapa konturowa powiatu świdnickiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Pszenno”
Ziemia50°51′23″N 16°32′17″E/50,856389 16,538056[3]

Pszenno (niem. Weizenrodau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Świdnica. W 2019 miejscowość liczyła 1744 mieszkańców[1] i było największą miejscowością gminy Świdnica.

Pszenno, notowane w dokumentach jako Weisinrod lub Wisyngerode, było lokowane na prawie niemieckim w 1243 roku[4].

W latach 1945–1954 siedziba gminy Pszenno, następnie, aż do 1961 gromady Pszenno, po jej zniesieniu w gromadzie Świdnica. Od 1973 r. w gminie wiejskiej Świdnica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

We wsi jest przystanek kolejowy Pszenno.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[5]:

  • Kościół św. Mikołaja w Pszennie, parafialny, z pierwszej połowy XIV w., rozbudowany w 1491, przebudowany w 1552. W murze cmentarnym osiem kamiennych krzyży, aktualnie niewidocznych (znajdują się pod poziomem gruntu)[6]. Gotyckie portale, zworniki. Wystrój barokowy m.in. ołtarz główny św. Rodziny, olejne obrazy męczenników z XVIII w, pięć renesansowych nagrobków z 1540-1570, m.in.:
  • Susanny von Schiebitz (Schlewitz[7], 1586–1619), żony von Prittwitza, z ośmioma herbami, von:
    • ojcowskimi: Schiebitz (Schlewitz, ojca), Schellendorf
    • matczynymi: X, Peterswald[8]
  • Stenzela von Zedlitza (zm. 1570)
    • ojcowskimi: Zedlitz, Heyde
    • matczynymi: Seidlitz, Nimptsch
      • Ursuli von Schenck (zm. 1567), żony Stenzela, z herbami, von:
        • ojcowskimi: Schenck
        • matczynymi: Niemitz, Seidlitz[9]
  • Hansa von Zedlitza (zm. 1540), wspólny z żoną:
    • Elisabeth von Seidlitz, żony Hansa z herbami, von:
      • ojcowskimi: Zedlitza
      • matczynymi: X, Heyde, Logau, Liedlau
  • Melchiora von Zedlitza
    • ojcowskimi: Zedlitz, Heyde
    • matczynymi: Seidlitz, Nimptsch
      • Ursuli Schelndorff (zm. 1560), żona Melchiora, z herbami, von:
        • ojcowskimi: Schelndorff, Hochberg
        • matczynymi: Schaffgotsch[10]
Płyta Susanny Schiebitz

Pszenno a przodkowie Mikołaja Kopernika

Pewne źródła, m.in. „Stromata copernicana. Studja, poszukiwania i materjały biograficzne” L.A.Birkenmajera[11] wskazują, że z Pszenna pochodzi ród bezpośrednich przodów Mikołaja Kopernika z linii matki – Łukasza Watzenrodego Starszego (1400-1462, obywatel i kupiec toruński) oraz Łukasza Watzenrodego (1447-1512, książę-biskup warmiński). Teza ta została obalona przez wykazanie, iż chodzi tu o przypadkowe podobieństwo nazwisk dwóch rodów: przodków Kopernika – rodu Watzenrode, którzy pochodzili z Hesji; oraz rycerskiego i słowiańskiego rodu panów z Pszenna (niem. Weißelrode), którzy nie mieli z rodziną astronoma nic wspólnego[12][13][14]. Kompleksowo problematykę sporów o pochodzenie Mikołaja Kopernika ujął w swej monografii M. Kokowski[15].

Przypisy

  1. 1 2 Gmina Świdnica w cyfrach i na mapie (wykaz miejscowości i liczby mieszkańców według stanu na 2023 r.). Gmina.swidnica.pl. [dostęp 2024-12-27].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1066 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 112733.
  4. ↑ Martin Treblin, Beiträge zur Siedlungskunde im ehemaligen Fürstentum Schweidnitz, E. Wohlfarth, 1908 [dostęp 2018-11-28] (niem.).
  5. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 167. [dostęp 2012-10-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
  6. ↑ Daniel Wojtucki, Stanisław Zobniów: Kamienne krzyże na Śląsku, Górnych Łużycach i ziemi kłodzkiej. Wrocław: Atut, 2107, s. 4–7-410.
  7. ↑ Roman Sękowski (1931-2023): Herbarz szlachty śląskiej : informator genealogiczno-heraldyczny. T. T. 9. Opole: 2020, s. 375.
  8. ↑ Pszenno. [dostęp 2026-01-10].
  9. ↑ Pszenno. [dostęp 2025-11-23].
  10. ↑ Pszenno (Weizenrodau). [dostęp 2025-11-21].
  11. ↑ Ludwik Antoni Birkenmajer, Stromata Copernicana. Studja, poszukiwania i materjały biograficzne, Kraków 1924 [dostęp 2019-02-18].
  12. ↑ NICOLAUS COPERNICUS THORUNENSIS – Rodzina [online], copernicus.torun.pl [dostęp 2018-11-28] (pol.).
  13. ↑ Krzysztof Mikulski, Dzieje toruńskiej rodziny Watzenrode w XIV–XVI w., „KLIO. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, 20 (1), 2012, s. 70–71, ISSN 1643-8191.
  14. ↑ M. Jurek, Panowie z Wierzbnej, Kraków 2006.
  15. ↑ Michał Kokowski, Różne oblicza Mikołaja Kopernika. Spotkania z historią interpretacji [online], www.cyfronet.krakow.pl [dostęp 2018-11-28].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.