Pustki Cisowskie-Demptowo

Pustki Cisowskie-Demptowo

część miasta
Obwodnica Trójmiasta oddzielająca Demptowo (po lewej) od Pustek Cisowskich (po prawej)
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Aglomeracja	trójmiejska
Miasto	Gdynia
W granicach Gdyni	1935 i 1988 (lasy)
Powierzchnia	15,2 km²
Wysokość	45 m n.p.m.
Populacja (2025) • liczba ludności • gęstość	7 493[1] 493 os./km²
SIMC	1061400
Położenie na mapie
54°32′01″N 18°27′10″E/54,533611 18,452778[2]

Pustki Cisowskie-Demptowo (kaszb. Cësowsczé Pùstkòwié-Demptowò, Cësowsczé Pùstczi)^[3] – dzielnica Gdyni obejmująca dwa osiedla: Pustki Cisowskie i Demptowo, a także rozległe tereny Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego oraz osadę leśną Marszewo.

Pustki Cisowskie-Demptowo graniczą z następującymi dzielnicami: Cisowa, Chylonia (obie od północy), Leszczynki, Grabówek (obie od wschodu) oraz Chwarzno-Wiczlino (od południa), a od zachodu także z gminą Wejherowo.

Demptowo pierwotnie nazywano Dętowem - nazwa ta wywodzi się od nazwy osobowej Dęty. Nazwa ta występowała też w czasach międzywojennych, na mapie topograficznej z 1925 roku.^[4] W 1927 pojawiła się nazwa Deptowo, aby upodobnić nazwę do popularnego nazwiska Depta. Na mocy decyzji Prezydium WRN w Gdańsku z 30 sierpnia 1951 roku nazwa Demptowo przybrała postać formalną^[3].

W 1880 leśne tereny, na których powstały Marszewo i Demptowo, nazwano po niemiecku Spechtswalde, czyli dosłownie bór Spechtów, inaczej też dzięciołowe lasy.^[3] Nazwa ta była używana przez Niemców do 1918. Nazwa ta widnieje na wojskowej mapie pruskiej z okolic 1893 roku.^[5] Figurowała również polska nazwa Chylońskie Pustki, która ok. XIX wieku zaczęła oznaczać jedynie tereny dzisiejszych Pustek Cisowskich. Kaszubska nazwa dzielnicy Cësowsczé Pùstczi wywodzi się od słowa pùstczi, które oznacza domy za wsią, gospodarstwa często położone w znacznej odległości od wsi. Pustki Cisowskie nazywano też Pustkowiem, nazwa ta jest spotykana na niemieckiej mapie z około 1915.^[3][6][7]

Pierwsze wzmianki o terenach dzisiejszej dzielnicy pochodzą z XIII wieku, kiedy te tereny były w pełni zalesione. W dokumentach Świętopełka II Wielkiego z 1260 rzeczka Kilona jest wymieniona jako granica stacji rybackiej nadanej klasztorowi norbertanek w Żukowie. Pierwsze zabudowania powstały dopiero w XVIII wieku na wyrębach leśnych. Duży wpływ na karczowanie lasów oraz powstawanie zabudowy miał rozwój wsi: Chyloni i Cisowej, który przyczynił się do poszukiwania ziemi uprawnej.^[8] W 1283 Mściwój II zatwierdził dobra klasztoru cysterskiego w Oliwie, gdzie rzeki Cisowa i Rumna u swojego styku stanowią granicę jego włości.^[3] Nazwa jako Scissowa została utworzona od cisa i oznacza strugę płynącą wśród cisów, które wówczas tam rosły.^[9] Nad tą rzeką w 1430 roku powstała pograniczna wieś Czisow.^[3]

W 1351 roku Krzyżacy zmienili polskie zasady lokacji na chełmińskie. Na mocy II pokoju toruńskiego w 1466 Chylonia i Cisowa ponownie stały się dobrami królewskimi, wchodząc w skład powiatu puckiego.

XVI wiek był najlepszym pod względem ekonomicznym dla Chyloni, ponieważ użytkowano jej pełen areał uprawny. Potem przez następne 200 lat siedlisko wsi ulega stopniowemu pustoszeniu. Ziemię leżącą odłogiem wcielono do nowego folwarku w Cisowej, tworząc jeden kompleks dóbr dzierżawnych, również przyłączono doń nowe nieużytkowane dotychczas tereny. W 1772 miejscowość znalazła się w granicach Prus w ramach I rozbioru Polski. Pod koniec XVIII wieku na terenie wyrębów leśnych powstały niewielkie, rozproszone, jednodworcze, aczkolwiek liczne osiedla o charakterze gburskim, w tym Demptowo i Marszewo, ale również Bernadowo, Krzyżowa Góra, Brzozowa Góra, Dębowa Góra, Leszczynki, Niemotowo, które w 1880 razem określono jako Spechtswalde, liczące aż 20 włók, co odnosiło się naturalnie tylko do ziemi uprawnej. Mieszkało tam 163 katolików (93,1%) i 12 ewangelików (6,9%).^[3][10] Na mapie Friedricha Leopolda Reichsfreiherra von Schröttera z lat 1796-1802 widnieje nazwa Demtowo na terenie dzisiejszych Pustek Cisowskich, nad Cisówką.^[11]

W 1818 miejscowości Chylonia i Cisowa przyłączono do nowo powstałego powiatu wejherowskiego. 1843 rozparcelowano chyloński folwark, co przyczyniło się do ponownego intensywnego rozwoju okolicy. We wsi Chylonia mieszkało 31 właścicieli. Po reformie administracyjnej w 1866 roku w miejscu dotychczasowej wsi powstała jednostkowa gmina wiejska Chylonia, włączając w jej granice rozproszone w głębi lasu Demptowo.^[10] Na samym początku XIX wieku rozparcelowaniu uległ również folwark w Cisowej, co dało początek znacznemu rozwojowi wsi - w 1863 powstała tam samodzielna gmina wiejska licząca 19 gospodarstw.^[9] Demptowo należało do wybudowań, bezpośrednio granicząc z Pustkami Cisowskimi. Początkowo jednak nie różniły się między sobą. Obie miejscowości charakteryzowały się podobną specyfiką i charakterem: otoczone stokami morenowymi zalesionych wzgórz sięgających 143 metry n.p.m.

W 1920 roku na mocy traktatu wersalskiego miejscowości Demptowo i Pustki Cisowskie znalazły się w granicach odrodzonej Polski, przynależąc do powiatu wejherowskiego w województwie pomorskim^[6]. Według danych spisowych z 1921 osady Chylońskie Pustki i Dęptowo wchodziły w skład gminy jednostkowej Chylonia, a leśniczówki Maszewo i Zwierzyniec do obszaru dworskiego Chylonia, a także osada Maszewo. Osadę Marszewo zamieszkiwało 19 osób w dwóch budynkach, leśniczówkę o tej samej nazwie 5 osób w 1 budynku, tyle samo w leśniczówce Zwierzyniec. Wszyscy mieszkańcy tych miejscowości wchodzących w skład obszaru dworskiego Chylonia podały narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie.^[12]

• Kościół katolicki pw. Matki Boskiej Różańcowej (ul. Chabrowa 8a)
• Dawny dom dziecka (ul. Demptowska 46)
• Baza wojskowa Marynarki Wojennej - JW 2035
• Leśnictwo Zwierzyniec - nadleśnictwo Gdańsk (ul. Kartuska 185)
• Szkoła Podstawowa nr 16 im. Orła Białego (ul. Chabrowa 43)
• Urząd Pocztowy - FUP Gdynia 4 (ul. Bławatna 11C, dawniej ul. Czeremchowa 2B)
• Dom Pomocy Społecznej (ul. Pawia 31)
• Dawne centrum handlowe Tesco (ul. Kcyńska 27)
• Węzeł drogowy drogi ekspresowej S6 "Gdynia Chylonia"
• Przedszkole Samorządowe nr 21 (ul. Demptowska 42)
• Leśny Ogród Botaniczny „Marszewo” (ul. Marszewska 5)

Przez dzielnicę przebiegają drogi^[13][14]:

• Cisowska Struga
• Leśny Ogród Botaniczny „Marszewo”
• Rezerwat przyrody Cisowa
• Parafia Matki Boskiej Różańcowej w Gdyni