Reja (mitologia)

Reja

Ῥεία

bogini płodności, opiekunka potomstwa
Inne imiona	Rea, Rheía, Rhéa
Występowanie	mitologia grecka
Atrybuty	rydwan ciągnięty przez dwa lwy
Teren kultu	starożytna Grecja
Odpowiednik	Ops (rzymski)
Rodzina
Ojciec	Uranos
Matka	Gaja
Mąż	Kronos
Rodzeństwo	Kronos, Okeanos, Krios, Hyperion, Kojos, Japet, Teja, Temida, Fojbe, Mnemosyne, Tetyda
Dzieci	Demeter, Hades, Hera, Hestia, Posejdon, Zeus, Daktylowie

Reja (także Rea; gr. Ῥεία Rheía, Ῥέα Rhéa, łac. Rhea) – w mitologii greckiej jedna z tytanid, bogini płodności. Opiekunka dzieci. Utożsamiana z Kybele^[1].

Uchodziła za córkę Uranosa (Nieba) i Gai (Ziemi). W najwcześniejszej tradycji była silnie kojarzona z Gają i Kybele (Wielką Matką), w klasycznej mitologii stała się rodzicielką wielu bogów i bogiń. Była siostrą i zarazem małżonką Kronosa, matką Demeter, Hadesa, Hery, Hestii, Posejdona i Zeusa, a także Daktylów. Jej rzymską odpowiedniczką była Ops^[2].

Kronos jako brat Rei wykastrował ich ojca Uranosa. Po tym czynie ponownie uwięził hekatonchejrów i cyklopów w Tartarze^[3] i nakazał pilnować więźniów potworowi Campe (Kampe)^[2]. On i Rea zasiedli na tronie jako król i królowa bogów^[2].

Rea urodziła kilkoro dzieci (Hestię, Demeter, Herę, Hadesa, Posejdona,) które Kronos połknął tuż po narodzinach, wiedząc od swej matki, iż jedno z nich odbierze mu tron. Kiedy jednak narodził się Zeus, Rea wraz z Gają (Ziemią) obmyśliły plan ocalenia dziecka, tak by małżonek poniósł też karę za zło dotychczas wyrządzone potomstwu. Urodziła Zeusa na Krecie, a Kronosowi podała do połknięcia kamień zawinięty w pieluchy^[2]. Różne wersje podają miejsca urodzenia Zeusa: na Górze Ajgajon^[4] albo Ida na Krecie^[3], inny przekaz (za tą wersją opowiada się Kallimach) mówi, że Zeus urodził się W Arkadii^[2].

Rea ukryła Zeusa w grocie na Górze Ida na Krecie^[3][5] lub w grocie Dikte na Górze Ajgejskiej^[4]. Istnieją odmienne wersje mitu o tym, co do późniejszych losów dziecka:

• Pozostawał pod opieką Gai. Rea po urodzeniu Zeusa pomodliła się do niej i uderzyła berłem o skałę, skąd wypłynął strumień, w którym wykąpała nowonarodzone dziecko. Następnie powierzyła je Matce Ziemi, która zabrała je na Kretę, ukryła w grocie i pozostawiła pod opieką nimf^[3].
• Był karmiony przez kozę imieniem Amalteja, podczas gdy grupa kreteńskich kuretów lub frygijskich korybantów^[6] tańczyła, krzyczała i klaskała, aby Kronos nie dosłyszał płaczu dziecięcego^[2].
• Znajdował się pod opieką nimfy Adamantei lub Adrastei i jej siostry Io^[4], która karmiła go mlekiem kozy Amaltei (też nimfy)^[4]. Podczas gdy Kronos wędrował po ziemi, niebie i morzu i pożerał dzieci Rei, Adamantea ukrywała Zeusa spuszczając go na linie z drzewa, tak aby dziecko znalazło się pomiędzy niebem, ziemią i morzem, niewidoczny dla ojca^[4].

Zeus pokonał Kronosa i zmusił go do wyplucia swych połkniętych dzieci, (poradził matce aby podała mężowi środek wymiotny)^[3], a następnie, po tytanomachii zrzucił ojca z tronu^[2].

Według Homera Rea była matką bogów, choć nie w tak uniwersalnym sensie jak Kybele, z którą później była utożsamiana^[6]. Pierwotnym centrum jej kultu była Kreta, gdzie według mitu ukrywała Zeusa przed zgubą^[2].

W sztuce zwykle ją przedstawiano jako postawną niewiastę w rydwanie ciągniętym przez dwa lwy, w diademie z wież obronnych na głowie, nierzadko w identyczny sposób jak Kybele^[6]. W rękach trzymała gałąź lub wieniec dębowy i klucz^[3].

Rea Sylwia – matka Romulusa i Remusa